"Μα, γιατί να ιδιωτικοποιούνται κερδοφόρες κρατικές επιχειρήσεις;"

Το ερώτημα που τίθεται στον τίτλο αυτής της ανάρτησης το έθεσε ο πρόεδρος του Συνασπισμού, κ. Αλαβάνος, στο χθεσινό debate, και το επαναλαμβάνει συχνά. Σου λέει: εξ ορισμού το κρατικό είναι καλύτερο, επειδή φροντίζει τον πολίτη, νοιάζεται, είναι δίκαιο κ.λπ. Έτσι, αν δεν είναι ζημιογόνο (όπως η Ολυμπιακή), πρέπει οπωσδήποτε να το διατηρήσουμε! Και, αν είναι ζημιογόνο, οφείλουμε να σταθμίσουμε τα οφέλη στην κοινωνία από την παρουσία του κράτους στο συγκεκριμένο οικονομικό τομέα με την όποια οικονομική ζημία - προφανώς, για όσους ακολουθούν αυτή τη συλλογιστική, η πλάστιγγα γέρνει υπέρ του κοινωνικού οφέλους (ποιο είναι αυτό ακριβώς; ουδέποτε κατάλαβα, πάντως αν πιστεύετε ότι είναι "φθηνά αεροπορικά εισιτήρια", μάλλον δεν έχετε επιχειρήσει να μετακινηθείτε με αεροπλάνο πρόσφατα). Να κάνω μια εξαίρεση: υπάρχει, σε αρκετές περιπτώσεις, το ζήτημα των "άγονων γραμμών", το οποίο χρήζει ειδικής αντιμετώπισης. Η Φιλελεύθερη Συμμαχία πιστεύει σε ευέλικτες λύσεις για τις άγονες γραμμές, καταθέτοντας και σχετικές προτάσεις.

Τώρα, ας πάμε στα κέρδη των κρατικών επιχειρήσεων, των ΔΕΚΟ. Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι όλες σχεδόν οι ΔΕΚΟ, μέχρι πρόσφατα, είχαν μονοπώλιο ανεγνωρισμένο από το νόμο για τον τομέα οικονομικής δραστηριότητάς τους. Έτσι, η ΔΕΗ ή ο ΟΤΕ μπορούσαν να είναι κερδοφόροι, αφού αν κάπου θα έβρισκαν σκούρα, απλώς αύξαιναν τα τιμολόγια. Όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχουν, σε σχέση με το κόστος τους, θυμηθείτε τις ελλείψεις ρεύματος το καλοκαίρι που μας πέρασε ή συγκρίνατε τις τιμές για πρόσβαση στο διαδίκτυο στην Ελλάδα με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τώρα, που εκτίθενται στον ανταγωνισμό, τα κέρδη είναι πλέον πολύ αμφίβολα, αν και εξακολουθούν να έχουν πολλά πλεονεκτήματα λόγω της προτέρας μονοπωλιακής τους κατάστασης (λ.χ. έτοιμα δίκτυα, εξασφαλισμένη μερίδα πελατείας κ.λπ.), έτσι ακόμη δεν υπόκεινται σε πραγματικό ανταγωνισμό. Αλλά και τι σημαίνει "κερδοφόρες"; Σκοπός των ΔΕΚΟ, δηλαδή, είναι ο προσπορισμός εσόδων για το κράτος; Δηλαδή θα δικαιολογείται η ΔΕΗ να αυξαίνει τα τιμολόγια, κάθε φορά που υπάρχει ανάγκη το Δημόσιο χρήματα, λ.χ. για κάποιες "κοινωνικές παροχές"; Φυσικά, η ΔΕΗ και ο ΟΤΕ, ως ανώνυμες εταιρείες, είναι πλέον αποσυνδεδεμένες με το κράτος - τα κέρδη τους δεν μεταφέρονται στον κρατικό προϋπολογισμό ως έσοδα και ούτε καλύπτονται από τον προϋπολογισμό τα έξοδά τους. Αλλά τότε τι νόημα έχει η κερδοφορία τους;

Κατά τα λοιπά, ο προβληματισμός μου είναι συμπληρωματικός όσων έγραψε ο αδελφός μου William αμέσως πριν. Η ύπαρξη κρατικών εταιρειών αποθαρρύνει οποιονδήποτε ιδιώτη να εισέλθει στην ίδια αγορά, καθώς το κράτος έχει πάντοτε τη δυνατότητα, αμέσως ή συνήθως εμμέσως, να γείρει την πλάστιγγα υπέρ του. Να σας αναφέρω ένα πολύ απλό υποθετικό παράδειγμα: έστω ότι ιδρύεται ο ανταγωνιστικός του ΟΤΕ ιδιωτικός τηλεπικοινωνιακός οργανισμός, που αναπτύσσει δικό του δίκτυο. Οι άδειες που θα λαμβάνει θα εξαρτώνται από το κράτος που θα ελέγχει τον ΟΤΕ - μπορεί το κράτος να θέσει τόσα διοικητικά προσκόμματα, ώστε να καταστρέψει εν τη γενέσει της οποιαδήποτε αντίθετη προσπάθεια, όπως και αυτήν του ανταγωνιστή του ΟΤΕ (δεν ξέρω τι έγινε με τις ιδιωτικές αεροπορικές εταιρείες). Έτσι, ακόμη κι όταν το κράτος δεν έχει νομοθετημένο μονοπώλιο, όταν υπάρχουν κρατικοί μηχανισμοί ένα τέτοιο μονοπώλιο υφίσταται στην πράξη. Οι κρατικοί οργανισμοί μπορούν να χρεώνουν όσο θέλουν, αδιαφορώντας για την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν (αφού η ποιότητα αυτή δεν θα έχει καμμία συνέπεια γι' αυτούς), αναιρώντας το όποιο "όφελος για την κοινωνία" θα μπορούσε να προκύψει. Και στο τέλος μοναδική συνέπεια που θα μπορούμε να χαρούμε (ή τουλάχιστον θα μπορεί να χαίρεται ο κ. Αλαβάνος) θα είναι οι θετικοί ισολογισμοί.