Ο κ. Μάνος και η κοινή λογική του

Ο κ. Γιώργος Σαρηγιαννίδης στο blog του e-rooster άσκησε κριτική στην τοποθέτηση του Στ. Μάνου (που δημοσιεύθηκε στη χθεσινή Καθημερινή) για την ανάγκη ίδρυσης νέου κόμματος. Η κριτική αυτή είναι αβάσιμη σε αρκετά επίπεδα, καθώς φανερώνει εσφαλμένη ανάγνωση του κειμένου του κ. Μάνου, ξεκινώντας από ένα τσιτάτο του Adam Smith και αποδίδοντας στον κ. Μάνο κρατικιστικές προθέσεις. Λοιδωρεί, μάλιστα, ως μη ώφειλε, τη χρήση της έννοιας της "κοινής λογικής" εκ μέρους του κ. Μάνου, ωσάν η λογική να μην είναι το βασικό εργαλείο που χρησιμοποιεί (ορθότατα!) ακόμη και ο ίδιος για να στηρίξει τις περισσότερες θέσεις του. Φαίνεται ότι τον ξενίζει ο προσδιορισμός "κοινή", λες και παραπέμπει σε συλλογικότητες και δεν-ξέρω-τι-άλλο, ενώ, λεξικογραφικά, δεν σημαίνει κάτι τέτοιο, είναι απόδοση του αγγλικού όρου common sense. Το βασικό σφάλμα, όμως, που αποδίδω στην κριτική είναι ότι η απάντηση στο ουσιαστικό αίτημα που προβάλλει ο κ. Μάνος, όπως περιέχεται στις τρεις τελευταίες σειρές του κειμένου του, είναι εντελώς γενικόλογη: θεωρεί εκ των προτέρων κενό ιδεών το κόμμα που προτείνει ο κ. Μάνος και το εντάσσει στον περιβόητο "μεσαίο χώρο". Έτσι, όμως, διαφεύγει όλη η ουσία του άρθρου του κ. Μάνου, η οποία ξεκινά από τη θέση, ότι δεν υπάρχουν αδιέξοδα στη δημοκρατία, θέση η οποία έρχεται σε αντίθεση, τουλάχιστον κατά τα φαινόμενα, με τη σημερινή πραγματικότητα. Ενώ, δηλαδή, οι ψηφοφόροι φαίνονται εγκλωβισμένοι μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και καταφεύγουν στα υπόλοιπα κόμματα μόνο για λόγους δημοκρατίας, ο κ. Μάνος επιχειρεί να προτείνει ένα τρόπο για την ανάδειξη μιας τρίτης, αξιόπιστης και ουσιαστικής λύσης. Ως κοινή αφετηρία μιας τέτοιας προσπάθειας αναδεικνύει αυτό που περιγράφει ως "όραμα". Ως εχέγγυα προς τους πολίτες, οι οποίοι θα κληθούν να στηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια, υπονοεί ότι θα προτείνει την αξιοπιστία, το κύρος και το έργο των πολιτικών οι οποίοι θα συμπλεύσουν σ' αυτή την προσπάθεια. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κ. Μάνος έχει να επιδείξει σημαντικό έργο στα υπουργεία, στα οποία υπηρέτησε, το οποίο του αναγνωρίζεται και από πολιτικούς αντιπάλους, ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Στις θητείες του αυτές, εξάλλου, αξιοποίησε την κοινή λογική και κατέληξε, στις περισσότερες των περιπτώσεων, σε φιλελεύθερες λύσεις (με πιο χαρακτηριστικό και αποτελεσματικό παράδειγμα την αυτο-χρηματοδότηση για την κατασκευή της Αττικής Οδού, της γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου και του αεροδρομίου στα Σπάτα). Και ας μην ξεχνάμε και τα εξής: τα πολυσυλλεκτικά κόμματα στην Ελλάδα τα ενώνει η έννοια της "παράταξης", δηλαδή όχι η ιδεολογική συγγένεια (ποιος νοιάζεται για ιδεολογίες από τους κομματικά στρατευμένους;) αλλά το βόλεμα, η αλληλοϋποστήριξη και η χρήση των κρατικών μηχανισμών προς ίδιον όφελος. Τουλάχιστον σε επίπεδο πρότασης (γιατί γι' αυτό πρόκειται, και μάλιστα σε πολύ πρώιμο επίπεδο) ο τρίτος πόλος του κ. Μάνου θα απεκδύεται τα χαρακτηριστικά αυτά, ώστε να μην είναι δυνατή η συσχέτισή του με τα "πολυσυλλεκτικά" (διάβαζε: πολυ-βολεματικά) κόμματα των περασμένων δεκαετιών, αλλά και της σήμερον. Διαφωνώντας προς αυτό με τον κ. Σαρηγιαννίδη, δεν μπορώ να απορρίψω άνευ ετέρου την πρόταση του κ. Μάνου, όπως έχει διατυπωθεί, ειδικά μάλιστα πριν συγκεκριμενοποιηθεί σε κάτι πιο απτό. Δεν ξέρω εάν είναι η πρέπουσα αντίδραση στο παρόν πολιτικό κλίμα, αλλά νομίζω ότι αξίζει τον κόπο τουλάχιστον, εάν προκύψει κάτι πιο συγκεκριμένο και χειροπιαστό, να εξετασθεί. Άλλωστε, ο κ. Μάνος, εκτός από την ευφυΐα του, έχει δώσει και απτά δείγματα της δουλειάς του, αλλά και της υποστήριξής του προς τις ιδέες μας.

ΥΓ. Το κείμενο αυτό εκφράζει τις προσωπικές θέσεις του Averell.