Αφιέρωμα στους αγωνιστές του πληκτρολογίου

Τα αδέλφια μου, οι φίλοι συντελεστές αυτού του ιστολογίου και η αφεντιά μου εύχονται σε όλους τους αναγνώστες μας Καλά Χριστούγεννα και Χρόνια Πολλά!

Μέσα στο κλίμα των ημερών (όχι το "εορταστικό", αλλά μάλλον το "επαναστατικό") έχουν διατυπωθεί κάποιες απόψεις και, ιδίως, κάποιες αρνητικές κρίσεις για όσους από εμάς, σ' αυτό το ιστολόγιο και αλλού, προσπαθούμε να υποστηρίξουμε ότι η καταφυγή σε πράξεις τυφλής βίας όχι μόνο στερείται οποιουδήποτε ηθικού ή άλλου ερείσματος, αλλά δεν έχει και κανένα πρακτικό αποτέλεσμα ενώ, παράλληλα, προσπαθούμε να επιχειρηματολογήσουμε υπέρ της σημασίας της τήρησης της νομιμότητας.

Οι χαρακτηρισμοί που δεχόμαστε, ότι είμαστε ακροδεξιοί, φασίστες, τσαμπουκαλήδες του πληκτρολογίου κ.λπ., δεν ήταν παρά ταμπέλες, που πολύ συχνά χρησιμοποιούνται για να απαξιώσουν κάποιο συνομιλητή προτού (ή και χωρίς) να απαντηθούν οι επιμέρους ισχυρισμοί του. Αλλά από τους χαρακτηρισμούς και τις αιτιάσεις που μας απευθύνουν ίσως πιο χαρακτηριστική να είναι μια άλλη: ότι καθόμαστε πίσω από το πληκτρολόγιό μας, χωρίς να έχουμε συμμετοχή στην κοινωνία, ότι είμαστε αδιάφοροι για το τι συμβαίνει γύρω μας, διότι αλλιώς θα πλημμυρίζαμε από οργή και, ενδεχομένως, να καταφεύγαμε σε παρόμοιες πράξεις τυφλής βίας μ' αυτές που κατακρίνουμε - με άλλα λόγια, ότι η στάση μας απέναντι στην "εξέγερση" και την "εκδήλωση της οργής των νέων" υπαγορεύεται στην καλύτερη περίπτωση από συντηρητισμό, άλλως από αδιαφορία και, στη χειρότερη περίπτωση, από τη θέση μας ως γραναζιού του συστήματος, με το οποίο οι συνομιλητές μας μας ταυτίζουν. Και τις επικρίσεις αυτές ακολουθεί η ερώτηση: τι κάνετε εσείς για να αλλάξει το σύστημα; (με το υπονοούμενο: πώς νομιμοποιείσθε ηθικά εσείς οι ιδιώτες, αδιάφοροι, εφυσηχασμένοι, να επικρίνετε αυτούς που αγωνίζονται και προσπαθούν;)

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι να επισημανθεί ότι η ορθότητα ή το σφάλμα στην επιχειρηματολογία μας δεν μπορεί να κριθεί από το ποιοι είμαστε ή το τι έχουμε κάνει στη ζωή μας. Εδώ βλέπουμε κάποιες ενέργειες, τα αποτελέσματά τους (θετικά και αρνητικά) και προσπαθούμε, κατ' αρχήν, να συσχετίσουμε (λογικά) τις πράξεις με τα αποτελέσματά τους και, εν συνεχεία, να σταθμίσουμε και να κρίνουμε θετικά ή αρνητικά τις πράξεις σε σχέση με τα αποτελέσματα που επέφεραν. Οι συλλογισμοί μας είτε αντέχουν σε λογική βάσανο, είτε όχι - είτε είμαστε μαθητές, φοιτητές, καταληψίες, γιάπηδες, "golden boys" (κατά Πολύδωρα), παππούδες/ γιαγιάδες, έμποροι, εργαζόμενοι ή οτιδήποτε άλλο - επίσης, είτε είμαστε συντηρητικοί, προοδευτικοί, φιλελεύθεροι, αριστεροί, δεξιοί, κομμουνιστές, ελευθεριακοί, αναρχο-καπιταλιστές ή δεν-ξέρω-κι-εγώ-τι. Ακόμη περισσότερο, είτε αγωνιζόμαστε, είτε χαβαλεδιάζουμε πίσω από τον υπολογιστή μας.

Το δεύτερο σκέλος είναι ότι, με τα όσα γράφουμε (είτε με δικές μας αναρτήσεις, είτε σχολιάζοντας άλλους) συμμετέχουμε σε μια βασική λειτουργία της δημοκρατίας, το διάλογο. Προσπαθούμε να παρουσιάσουμε μια άποψη, να την τεκμηριώσουμε και να την διαδώσουμε. Δεν έχουμε τα χρήματα ή την πολιτική ή άλλη επιρροή, ώστε να καταφύγουμε στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο και εκμεταλλευόμαστε το διαδίκτυο που είναι μέσο προσιτό σ' εμάς. Προσπαθούμε να πείσουμε τους συνομιλητές μας αξιοποιώντας ένα μέσο, το οποίο δεν εισβάλλει στο χώρο τους, δεν τους πιέζει, δεν τους αναγκάζει να υποστούν τις απόψεις μας. Δεν έχουμε και την αλαζονεία να εξαναγκάσουμε κάποιον να μας ακούσει παραβιάζοντας δικαιώματα των άλλων, καταστρέφοντας περιουσίες ή βεβηλώνοντας τον Παρθενώνα.

Ο γράφων νοιώθει ιδιαίτερη τιμή και χαρά για τα αδέλφια του και τους λοιπούς συντελεστές του παρόντος ιστολογίου, οι οποίοι και στην περίπτωση αυτή του έδωσαν πραγματικά σπουδαία πνευματική τροφή. Επίσης, και οι σχολιαστές μας μας χάρισαν μερικά πολύ εύστοχα σχόλια και παρατηρήσεις. Τους ευχαριστούμε.

Εκτός του ιστολογίου αυτού θέλω, προσωπικά, να κάνω και μια αναφορά σε bloggers, των οποίων τα κείμενα και σχόλια άγγιξαν αυτά που εγώ κρίνω ως καίρια σημεία της επικαιρότητας των τελευταίων εβδομάδων. Οι παραπομπές είναι στα ιστολόγιά τους - όπου τα ιστολόγια είναι συλλογικά, παραπέμπω και στο προφίλ τους. Σας συνιστώ να διαβάσετε τα όσα ψύχραιμα και ξεκάθαρα γράφουν οι παρακάτω:

Wonderfully Unpredictable
Αθ. Αναγνωστόπουλος (αναΜόρφωση - συνΙστολόγιο)
Cobden
Harry Peitsinis - Roark (blog των e-roosters)

Ελπίζω οι παραπάνω "ιστολόγοι" να έχουν το κουράγιο και τη διάθεση να μας χαρίζουν κι άλλα κείμενα και σχόλια σαν αυτά που μας έχουν δώσει μέχρι τώρα, ιδίως κατά τις τελευταίες εβδομάδες.

Και πάλι Καλά Χριστούγεννα!

Η εξέγερση, η βία, η επανάσταση

Παραθέτω κάποιες σκόρπιες σκέψεις επ' αφορμή και ενός άλλου πολύ ωραίου και πολύ περιεκτικού κειμένου που δημοσιεύθηκε σχετικά με τα επεισόδια.

Τα επεισόδια και οι καταστροφές στο κέντρο της Αθήνας και σε πολλές άλλες πόλεις έχουν ονομασθεί "εξέγερση" των νέων ενάντια σε όλα τα κακώς κείμενα της κοινωνίας μας. Παρουσιάζονται ως η υγιής αντίδραση ενός μέρους του πληθυσμού, το οποίο δεν πρόλαβε να "αλλοτριωθεί" από τα όσα κακά κάνουν οι μεγάλοι - ότι μόνον οι νέοι αυτοί, ηλικίας 15-16 ετών οι περισσότεροι, νοιάζονται αρκετά για τα στραβά του κρατικού μηχανισμού και τις παθογένειες της κοινωνίας και της οικονομίας, ώστε να αντιδρούν. Τους αποδίδεται, μάλιστα, και αίσθημα απελπισίας όσον αφορά τις δικές τους προοπτικές.

Αντιθέτως, όσοι καταδικάζουμε τα φαινόμενα βίας και παρανομίας που παρατηρούνται (χωρίς να εξανιστάμεθα το ίδιο έντονα για το Βατοπέδι, τα 700 ευρώ, την ακρίβεια κ.λπ.) είμαστε συμβιβασμένοι, βολεμένοι κ.λπ. Επίσης, επειδή ζητούμε η Πολιτεία να επιτελέσει τον αστυνομικό της ρόλο, είμαστε και ακροδεξιοί.

Όλη αυτή η συζήτηση κινείται μέσα σε μια γενικότερη θολούρα: ταυτίζεται η καταστροφή με τον αγώνα, η αγωνία για την περιουσία ενός μαγαζάτορα με τη στήριξη στο "σύστημα", ενώ γίνονται και εκατέρωθεν συμψηφισμοί ("συμψηφισμός": άλλη λέξη, της οποίας το περιεχόμενο έχει αλλοιωθεί, ώστε να σημαίνει, στο πλαίσιο της συζήτησης αυτής, η σύγκριση και η αλληλοεξουδετέρωση των αρνητικών συνεπειών που προκύπτουν από καταδικαστέες πράξεις εκατέρωθεν, ωσάν η καταστροφή των καταστημάτων να εξουδετερώνει το κακό που έγινε με τη δολοφονία του μαθητή).

Κάποια πράγματα πρέπει να τα ξεκαθαρίσουμε: κατά πρώτον, δεν μπορούμε να κινούμαστε αδιαφορώντας για τη νομιμότητα. Αυτή είναι - καλή ή κακή, έχουμε συντεταγμένο κράτος. Εάν δεν μας αρέσουν οι νόμοι, υπάρχει δημοκρατική διαδικασία, έστω και με πολλές ατέλειες, για να διορθωθούν. Εάν η ενέργεια που επιδείχθηκε στις καταστροφές είχε επιδειχθεί σε συμμετοχή σε δημοκρατικές διαδικασίες, θα είχαν γίνει πολλές ουσιαστικές αλλαγές.

Το δεύτερο που πρέπει να ξεκαθαρίσουμε είναι αυτό το ψευδο-δίπολο ανάμεσα στον "αγώνα" και το ¨λήθαργο". Η συμβολή του καθενός μας στην αλλαγή της κοινωνίας προς το καλύτερο γίνεται με πολλούς τρόπους, κυρίως με το να είμαστε συνεπείς στις ατομικές μας υποχρεώσεις καθημερινά. Από εκεί και πέρα, η επέμβαση στην πολιτική σκηνή ή την κοινωνία των πολιτών που γίνεται εντός των θεσμών, λ.χ. με συμμετοχή σε πολιτικά κόμματα ή σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, είναι επίσης αγώνας. Αγώνας που έχει νόημα και είναι αξιέπαινος είναι αυτός που γίνεται με στόχευση, με προοπτική μιας αλλαγής. Η "αφύπνιση" διά της βίας δεν είναι τίποτε άλλο, παρά προτροπή προς στείρα άρνηση. Όλοι θέλουμε η κοινωνία μας να γίνει καλύτερη - δεν χρειάζεται να καταστρέφουμε περιουσίες άλλων, για να το δείχνουμε αυτό. Η διαφορά ανάμεσα στην ουσιαστική πολιτική συμμετοχή και στην τυφλή βία είναι ότι η πρώτη περιέχει και συγκεκριμένη πρόταση, την θέτει υπό την κρίση των συμπολιτών σε ελεύθερο διάλογο και δεν προσπαθεί να επιβληθεί με τσαμπουκά. Οι περισσότεροι από αυτούς που έχουν ήδη αποφασίσει ότι η κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως λειτουργεί στην Ελλάδα σήμερα, δεν παρέχει τα μέσα για πραγματικές αλλαγές κατά κανόνα δεν έχουν προσπαθήσει να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές της. Και, στο κάτω-κάτω, εάν κάποιες προτάσεις ή κάποιες αλλαγές ή κάποιες απόψεις που έχει ένας πολίτης απορρίπτονται από την πλειοψηφία, δεν σημαίνει ότι μπορεί να τις επιβάλλει ή να αποπειράται να τις επιβάλει διά της βίας.

Δεν έχουμε συνειδητοποιήσει τι σημαίνει, στην πράξη, το να θέτουμε τη νομιμότητα και τους θεσμούς σε δεύτερη μοίρα, σε σχέση με αυτό που θεωρούμε (όσο έντονα κι αν το πιστεύουμε) το σωστό. Κάτι τέτοιο δικαιολογεί την αυθαιρεσία εκ μέρους οποιουδήποτε. Κάτι τέτοιο δικαιολογεί ακόμη και δικτατορία, εάν αυτοί που πιστεύουν ότι έχουν δίκαιο διαθέτουν και τα όπλα για να το στηρίξουν.

Κι όμως - οι περισσότεροι σχολιαστές των ΜΜΕ και πολλοί πολιτικοί κάθονται και όχι απλώς δικαιολογούν τις πράξεις βίας και την κατάλυση της νομιμότητας, αλλά τις επαινούν κιόλας. Ενώ, μάλιστα, η Πολιτεία δεν θεωρεί τους ανηλίκους που συμμετέχουν στις καταστροφές ικανούς για να λαμβάνουν σημαντικές αποφάσεις ή να δεσμεύονται δικαιοπρακτικά, τους αντιμετωπίζει με επιείκεια (για την ακρίβεια, με διαφορετικού τύπου ποινικό σωφρονισμό) εάν εγκληματίσουν, οι περισσότεροι σχολιαστές τους δίνουν δίκαιο και "δικαίωμα" να κρίνουν οι ίδιοι ότι οι νόμοι δεν πρέπει να συγκρατήσουν την εκδήλωση της οργής τους. Δεν έχω διακρίνει και κάποιο όριο, στο οποίο η παρανομία πλέον δεν θα δικαιολογείται από τα ΜΜΕ. Ίσως το όριο αυτό να είναι η ανθρώπινη ζωή.

Ίσως με τον τρόπο αυτό κάποιοι να ησυχάζουν από τις τύψεις τους: εκείνοι που θεωρούν ότι δεν έκαναν οι ίδιοι όσα έπρεπε, για να είναι η κοινωνία μας καλύτερη ή το πολιτικό μας σύστημα λιγότερο διεφθαρμένο και περισσότερο διαφανές (φυσικά, δεν μπορώ να δω σε τι θα αλλάξει το πολιτικό σύστημα από τις εκτεταμένες καταστροφές σε διάφορες πόλεις της χώρας). Και γι' αυτό, γενικεύοντας τη στάση τους, να αποδίδουν σε όλους εμάς που αγωνιζόμαστε εντός της νομιμότητας ¨λήθαργο" και "αδιαφορία".

Αυτό όμως δεν δικαιολογεί τον έπαινο της παρανομίας. Ίσα-ίσα που η παρανομία, ειδικά εάν γίνεται με κουκούλες, ανώνυμα και μαζικά (και με δεδομένη την ανοχή των αστυνομικών αρχών, μετά το τραγικό συμβάν), δεν μπορεί να θεωρηθεί "αγώνας". Δεν υπάρχει κάτι δικό του που να θυσιάζει ο ίδιος ο "αγωνιζόμενος". Ακόμη περισσότερο, η μορφή αυτή δεν είναι δημιουργική - είναι καταστροφική. Θα μπορούσαν να βγουν οι κουκουλοφόροι και να αυτομαστιγώνονται - τότε να δείτε τι πρωτοσέλιδα θα έκαναν ανά τον κόσμο. Όμως ούτε μια τέτοια ενέργεια (πέρα από την προφανή ανοησία της) θα είχε αποτέλεσμα, επειδή δεν θα είχε το στοιχείο της δημιουργίας.

Προσέξτε, δεν είμαστε σε περίοδο δικτατορίας, όπου και μόνο το να γίνει γνωστό ότι υπάρχει αντίσταση είναι μεγάλη υπόθεση. Τότε, δικαιολογείται ακόμη και η "αντίσταση για την αντίσταση", καθώς απαιτείται ένα υπόστρωμα αντιδράσεως, αρχικά αρνητικής απέναντι σε ένα δικτατορικό καθεστώς, ώστε να ακολουθήσουν τα θετικά και δημιουργικά στοιχεία. Σήμερα, όμως, που διαθέτουμε (σε σημαντικό, αν και όχι απόλυτο βαθμό) ελευθερία του λόγου και άφθονα μέσα, διά των οποίων μπορούμε να κοινοποιούμε τις ιδέες μας και να συμμετέχουμε σε διαλόγους, έχουμε το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και μπορούμε να συμβάλλουμε ουσιαστικά στη θεμελίωση μιας κοινωνίας των πολιτών, η αντίδραση για την αντίδραση είναι αδικαιολόγητη. Και μόνο για επανάσταση δεν πρόκειται: δεν θα ανατραπεί το πολίτευμα, απλώς κάποιοι συμπολίτες μας θα υποφέρουν. Πρόκειται για καταστροφή και, οπωσδήποτε, όχι για δημιουργική.

ΥΓ. Διαβάστε κι αυτό το κείμενο του Χαρίδημου Τσούκα από το e-rooster.

Μια πολύ καλή αποτίμηση των όσων συμβαίνουν

Διαβάστε αυτό το κείμενο, στο οποίο γίνεται μια πολύ καλή αποτίμηση των συμβάντων από το θάνατο του 15χρονου μαθητή και μετά.