Ήλθε η ώρα για εκλογές;

Η συζήτηση για συνταγματικές εκτροπές, επειδή σχηματίσθηκε κυβέρνηση υπό τον κο. Λουκά Παπαδήμο, και την ανάγκη για εκλογές, γίνεται επίκαιρη ξανά. Φαίνεται ότι ξεμπλόκαρε η πρώτη δόση του νέου πακέτου βοηθείας προς τη χώρα μας, εάν ολοκληρωθεί το PSI θα εκταμιευθεί και η δεύτερη, η άμεση χρεωκοπία έχει αποφευχθεί και έτσι αρχίσαμε πάλι την εκλογολογία.

Το πότε θα γίνουν βουλευτικές εκλογές το ορίζει το Σύνταγμα: τέσσερα χρόνια μετά τις προηγούμενες, εκτός εάν δεν υπάρχει κυβέρνηση που να απολαμβάνει της εμπιστοσύνης της Βουλής ή εάν υπάρχει σοβαρό εθνικό θέμα, για το οποίο πρέπει να ζητηθεί (με πρόταση της κυβερνήσεως) νωπή λαϊκή εντολή. Επομένως, όσο η Βουλή διατηρεί την εμπιστοσύνη της προς την κυβέρνηση του κου. Παπαδήμου, εκλογές δεν γίνονται.

Στο ελληνικό συνταγματικό σύστημα (όπως και στις περισσότερες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες στον κόσμο) η εντολή που λαμβάνει ο βουλευτής από τον ψηφοφόρο είναι ελεύθερη/ μη ανακλητή. Το Σύνταγμά μας (άρθρο 60 § 1) ορίζει ότι "Οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση". Δεν περιορίζεται ούτε από δημοσκοπήσεις, ούτε από το τι έλεγαν προεκλογικά, ούτε από οτιδήποτε άλλο. Βασικό στοιχείο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (και όχι νομικίστικο τέχνασμα) είναι ότι η άσκηση των καθηκόντων των βουλευτών κρίνεται από το εκλογικό σώμα κατά τις εκλογές. Από κανένα άλλο και από πουθενά αλλού. Συνεπώς, κανείς δεν μπορεί να πει ότι η διατήρηση/ μη διάλυση της Βουλής μέχρι την τετραετία, εφ' όσον υπάρχει κυβέρνηση και υποστηρίζεται, είναι αντισυνταγματική, όσοι και να είναι οι διαδηλωτές στο Σύνταγμα και ό,τι και να λένε οι δημοσκοπήσεις. Αυτονόητο είναι ότι οι βουλευτές θα κριθούν και για τη στήριξη ή μη της κυβερνήσεως Παπαδήμου (ή οποιασδήποτε άλλης), ως βασικής πολιτικής επιλογής ενός εκάστου εξ αυτών.

Για το λόγο αυτό και μπορεί ο καθένας να υποστηρίζει τη γνώμη του για το εάν οι βουλευτικές εκλογές στην παρούσα συγκυρία είναι αναγκαίες ή βλαπτικές για τον τόπο. Όποιος θεωρεί ότι η κυβέρνηση αυτή κάνει καλά τη δουλειά της και επιθυμεί τη διατήρησή της σε καμμία περίπτωση δεν τα έχει βάλει ούτε με το Σύνταγμα, ούτε με τους θεσμούς. Και όποιος επιθυμεί προσφυγή στην κάλπη, επειδή θεωρεί ότι οι εκλογές θα αναδείξουν καλύτερο Κοινοβούλιο και καλύτερη κυβέρνηση από τη σημερινή, επίσης καλώς κάμει. Σε ένα αντίστροφο σενάριο, εάν υπήρχε μία δημοφιλής μονοκομματική κυβέρνηση και κάποιοι βουλευτές της πλειοψηφίας, αρκετοί ώστε να προκαλέσουν την πτώση της, ασκούσαν πρόταση μομφής και αυτή γινόταν δεκτή - θα λέγαμε ότι αυτοί έδρασαν παρά το Σύνταγμα;

Ο κος. Παπαδήμος φαίνεται να τα καταφέρνει αρκετά καλύτερα από τον προκάτοχό του. Έχει οδηγήσει σε μερική ανάκτηση της αξιοπιστίας της Ελλάδος στο εξωτερικό, πέτυχε να πείσει τους εταίρους μας να μας δανείσουν κι άλλα χρήματα, φαίνεται ότι πετυχαίνει να πείσει και τους ιδιώτες να αποδεχθούν απομείωση των απαιτήσεών τους κατά της Ελλάδος. Δεν έχει δώσει άλλα δείγματα γραφής, ωστόσο ούτε ο κος. Σαμαράς ούτε ο κος. Βενιζέλος δείχνουν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις. Για την ώρα, μολονότι θα ήταν πολύ θετικό αρκετοί υπουργοί να αντικατασταθούν, δεν φαίνεται να είναι καλό σενάριο η αλλαγή του πρωθυπουργού. Γι' αυτό φαίνεται, για την ώρα τουλάχιστον, ότι θα ήταν καλύτερο να καθυστερήσουν.

Ο αγώνας για την ανάπτυξη

Ο πρωθυπουργός κος. Λουκάς Παπαδήμος συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κο. Ζοζέ Μπαρόζο με θέμα την ανάπτυξη που είναι απαραίτητη, προκειμένου η χώρα μας να μπορέσει να αυξήσει τη φορολογητέα ύλη, τα δημοσιονομικά έσοδα κι έτσι ανταπεξέλθει και στις διεθνείς υποχρεώσεις της. Όπως ήταν αναμενόμενο, η συζήτηση περιεστράφη γύρω από την απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων (ΕΣΠΑ). Same old, same old. Η κοινοτική γραφειοκρατία έχει στην Ελλάδα συμμάχους τις γνωστές κρατικιστικές δυνάμεις, στις οποίες υπάγεται και η Δημοκρατικής Αριστερά, για την οποία η ανάπτυξη μπορεί να προέρχεται μόνο από κρατικούς πόρους με πενταετή προγράμματα. Ωστόσο, κάποια ελπίδα δημιουργεί η αποστροφή του Πρωθυπουργού, ότι έχει σημασία και η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα (μολονότι επί του παρόντος δεν μπορεί να αποκωδικοποιηθεί, δεδομένου του ότι ο Πρωθυπουργός μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει κάποιο ιδεολογικό στίγμα).

Για άλλη μια φορά τίθεται το ίδιο δίλημμα: προσδοκούμε την ανάπτυξη μέσω ενός συστήματος κατανομής των πόρων από μία "σοφή" γραφειοκρατία ή περιμένουμε η ίδια η αγορά να υποδείξει ανάγκες και να δημιουργήσει επιχειρηματικές δραστηριότητες να τις καλύψουν; Στη συζήτηση αυτή συχνά αγνοούμε τα ιστορικά διδάγματα: στη χώρα μας ποτέ δεν είχαμε κρατικώς κατευθυνόμενη ανάπτυξη. Αντιθέτως, η οικονομία πήρε εμπρός, όταν παρασχέθηκε στα επενδυόμενα κεφάλαια σοβαρή νομοθετική προστασία. Η σύγκριση των πρώτων ετών μετά τον Εμφύλιο και μέχρι το 1953 και των ετών που ακολούθησαν το 1953 είναι χαρακτηριστική: ούτε το σχέδιο Μάρσαλ, ούτε η βοήθεια της UNRRA έφεραν κάποιαν ανάπτυξη, αντιθέτως οδήγησαν σε πλουτισμό αρκετών κρατικών αξιωματούχων. Όμως με το ν.δ. 2687/1953 (περίληψή του εδώ) οι ενδιαφερόμενοι από το εξωτερικό είχαν ένα σταθερό φορολογικό και κανονιστικό περιβάλλον για να επενδύσουν. Οι επενδύσεις ήλθαν απολύτως φυσιολογικά και, μάλιστα, είχαν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη βιομηχανίας στην Ελλάδα (κάτι που εμείς οι νεώτεροι μόνο ακουστά έχουμε!).

Μία διαφορά ανάμεσα στο 1953 και στο 2012 είναι ότι τότε δεν υπήρχε το τεράστιο πλήθος των κανονιστικών και άλλων ρυθμίσεων που θα έδιωχναν κάθε επενδυτή, με ή χωρίς την προστασία του νόμου. Ο επενδυτής ήξερε ότι η επένδυσή του δεν θα τεθεί σε κίνδυνο από κάποια απίθανη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Ήξερε ότι δεν θα μπορεί το ΠΑΜΕ να του κλείσει το εργοστάσιο για λόγους επαναστατικής γυμναστικής (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιδοκιμάζουμε τις διώξεις που υφίσταντο οι αριστεροί την εποχή εκείνη - υπάρχει και μέσο έδαφος, η τήρηση της νομιμότητας χωρίς να υπάρχει αστυνομικό κράτος). Ήξερε ότι, αν πήγαινε στα δικαστήρια, σε λίγους μήνες θα είχε τελεσίδικη απόφαση στα χέρια του και ότι, για το λόγο αυτό, δεν θα μπορούσε εύκολα να τον φεσώσει κάποιος μπαταχτσής ή να του κάνει αθέμιτο ανταγωνισμό κάποιος που ήθελε να κερδίσει από τη δική του επιχειρηματικότητα. Ήξερε, εν ολίγοις, ότι η επιτυχία ή η αποτυχία της επενδύσεώς του θα προερχόταν από την αγορά, στην οποία θα απευθυνόταν. Με την ειδική νομοθεσία του 1953 του παρασχέθηκε και ένα χαμηλό φορολογικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να είναι προς το συμφέρον του να επενδύσει στην Ελλάδα, αντί σε μία άλλη χώρα. Το αποτέλεσμα το δείχνουν οι δείκτες της ανάπτυξης τη δεκαετία 1955-1965, περίπου 8% ετησίως. Όλα αυτά χωρίς κάποιος σοφός γραφειοκράτης να δίνει ενισχύσεις, χωρίς να υποκαθιστά την κρίση των καταναλωτών.

Ο αγώνας μας τώρα θα πρέπει να είναι να επικρατήσει η αντίληψη ότι την ανάπτυξη μπορεί να την φέρει μόνο η ανεμπόδιστη νόμιμη επιχειρηματική δράση του ιδιωτικού τομέα. Η αφαίρεση χρημάτων διαμέσου της φορολογίας, ώστε να διατεθούν σε ενισχύσεις και επιχορηγήσεις και ό,τι άλλο κρίνουν οι σοφοί γραφειοκράτες των Βρυξελλών, απλώς θα απομυζήσει περαιτέρω την αγορά και θα δώσει σε κάποιους την ευκαιρία για άκοπο πλουτισμό. Επομένως, την περιορισμένη χρονικά (και ίσως τελευταία, ιστορικά) ευκαιρία που μας δόθηκε με την αποφυγή, προς το παρόν, της πτωχεύσεως, πρέπει να την αξιοποιήσουμε ακριβώς για τις διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες θα άρουν τα εμπόδια της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας στη χώρα μας και θα την καταστήσουν και πάλι ανταγωνιστική. Με φαραωνικές ουτοπίες νέων σχεδίων Μάρσαλ απλώς θα κάνουμε μία ακόμη τρύπα στο νερό.