Γιατί πιθανολογώ ότι ο Γ. Παπακωνσταντίνου δεν έχει κάνει κάτι μεμπτό σε σχέση με τη "λίστα Λαγκάρντ" (αλλά μπορεί να κάνω λάθος)

Ξεκινώ ομολογώντας μια προκατάληψη. Ο κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου είναι ο υπουργός που παρέλαβε την οικονομία σε ένα απίστευτο χάλι, το Υπουργείο Οικονομικών σε κατάσταση να μην ξέρει καν τις υποχρεώσεις του, που χρεώθηκε τα μέτρα εκείνα που κράτησαν τη χώρα ζωντανή, ώστε σήμερα να είναι σε καλύτερη θέση από το 2009, που μείωσε πάνω από πέντε ποσοστιαίες μονάδες το έλλειμμα επί του ΑΕΠ σε ένα έτος και που αντιμετώπισε όλη την οργή των Ευρωπαίων όταν έπρεπε να τους πει ότι όλα όσα ήξεραν για την ελληνική οικονομία ήσαν παραποιημένες στατιστικές (τι ειρωνεία, αλήθεια, ο υπουργός που έπρεπε να αποκαλύψει τις παραποιήσεις στα στοιχεία που έστελνε η στατιστική μας υπηρεσία στην Ευρώπη να κατηγορείται για παραποίηση στοιχείων!).

Επίσης, ο κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου κατηγορήθηκε για την υποτιθέμενη αλλοίωση των στατιστικών στοιχείων του ελλείμματος: στην ουσία δεν κατηγορήθηκε επειδή είπε ψέματα, ότι χρωστάμε 6 αντί για 5, αλλά επειδή στο άθροισμα των ελλειμμάτων της γενικής κυβέρνησης περιέλαβε και πολλά από τα κρυφά χρέη του δημοσίου (λ.χ. τις ετήσιες επιδοτήσεις προς τον Οργανισμό Ασφάλισης Προσωπικού της ΔΕΗ, τα χρέη που προέκυπταν από τις εγγυήσεις υπέρ διαφόρων ΔΕΚΟ, τα χρέη των ΟΤΑ κ.λπ.). Η κατηγορία αυτή, και ο τρόπος που παρουσιάσθηκε, στη δική μου αντίληψη ήταν καθαρή συκοφαντία και είχε σκοπό να πληγεί προσωπικά. Αλλά και η ακόμη πιο πρόσφατη κατηγορία εις βάρος του, ότι ως Υπουργός Περιβάλλοντος επέδειξε μεροληψία εις βάρος της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης Α.Ε., ενός εκ των δύο συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών, όταν πληροφορήθηκα ότι η άδεια του συστήματος αυτού έχει ανακληθεί και διερευνώνται διάφορα σε σχέση με τις δραστηριότητές του - σαν μια ακόμη παραπλανητική κατηγορία μου φάνηκε.

Έχει στοχοποιηθεί, λοιπόν, ο κ. Παπακωνσταντίνου. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι η κάθε κατηγορία εις βάρος του πρέπει να απορριφθεί ως εκ των προτέρων αβάσιμη. Αλλά αυτή η ιστορία με την αλλοίωση της λίστας Λαγκάρντ παρουσιάζει πολλά κενά.

Το βασικό κενό είναι το κίνητρο. Η λίστα Λαγκάρντ περιέχει ονόματα καταθετών μιας τράπεζας στην Ελβετία προ πολλών ετών, οπωσδήποτε πολύ πριν ο κ. Παπακωνσταντίνου αναλάβει υπουργικά καθήκοντα. Η συμπερίληψη ενός ονόματος σ' αυτήν δεν είναι από μόνη της μεμπτή, καθ' όσον απλώς σηματοδοτεί ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο είχε καταθέσει χρήματα σε λογαριασμό στη συγκεκριμένη τράπεζα τότε. Πιθανότατα τα χρήματα αυτά να είναι απολύτως νόμιμα.

Το ρεπορτάζ, λοιπόν, αναφέρει ότι διαπιστώθηκε από τους εισαγγελείς (Αρείου Πάγου και οικονομικούς εισαγγελείς, οι ίδιοι που έχουν ήδη στείλει την απίθανη ιστορία για το φούσκωμα του ελλείμματος στη Βουλή) ότι στο φλασάκι που παραδόθηκε από τον κ. Βενιζέλο προς έρευνα (το ίδιο που είχε παραλάβει από την κα. Λαγκάρντ ο κ. Παπακωνσταντίνου και παρέδωσε στον κ. Διώτη) δεν περιελάμβανε τρία ή τέσσερα ονόματα, σε σχέση με το αντίγραφο που παρέλανε ο κ. Στουρνάρας από τη γαλλική κυβέρνηση πρόσφατα και παρέδωσε στους ίδιους εισαγγελείς. Τα ονόματα αυτά φέρονται να είναι συγγενείς του κου. Παπακωνσταντίνου. Σημειωτέον ότι δεν αναφέρεται από το ρεπορτάζ (τουλάχιστον) ότι υπάρχουν σημεία αλλοιώσεως του ενός εκ των δύο αρχείων, απλώς ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο ένα και στο άλλο. Πιθανολογείται, όμως, από το ρεπορτάζ ότι ο κ. Παπακωνσταντίνου επενέβη σ' αυτό που είχε παραλάβει από την κα. Λαγκάρντ και έσβησε κάποια ονόματα.

Για ποιο λόγο να το έκανε αυτό ο κ. Παπακωνσταντίνου; Ποιος θα ωφελείτο; Cui bono; Για να ωφεληθεί ο ίδιος από την παράλειψη των στοιχείων θα έπρεπε σωρευτικά να συντρέχουν τα εξής προϋποθέσεις:

Η λίστα να περιελάμβανε πλουτισμό που σχετίζεται με τον ίδιο.

Ο πλουτισμός αυτός να είχε αποκτηθεί παράνομα (σε περίοδο, μάλιστα, κατά την οποία δεν είχε τόσο ενεργό ανάμειξη με την πολιτική).

Ο ίδιος να μην μπορεί να δικαιολογήσει (έστω και ψευδώς) τις καταθέσεις αυτές με άλλον τρόπο.

Ή, εναλλακτικά:

Η λίστα να περιελάμβανε πλουτισμό που σχετίζεται με συγγενικό του πρόσωπο.
Ο πλουτισμός αυτός να είχε αποκτηθεί παράνομα.
Ο ίδιος ή το συγγενικό του πρόσωπο να μην μπορεί να δικαιολογήσει (έστω και ψευδώς) τις καταθέσεις αυτές με άλλον τρόπο.
Να αγαπά τόσο πολύ το πρόσωπο αυτό, ώστε να είναι διατεθειμένος να ρισκάρει την προσωπική του ελευθερία, για να το προστατεύσει.

Έχει αναρωτηθεί κάποιος πόσο πιθανό είναι να συντρέχουν όλες αυτές οι προϋποθέσεις μαζί;

Και, ύστερα, πρέπει να ειπωθούν και κάποια πράγματα για τις κινήσεις του ως προς το περίφημο φλασάκι.

Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι το παρέδωσε με εμπιστευτικό πρωτόκολλο στο ΣΔΟΕ, χωρίς να πληροφορηθεί το περιεχόμενό του και δεν κράτησε αντίγραφο, πράγματα για τα οποία επικρίθηκε. Ότι το παρέδωσε στο ΣΔΟΕ και ότι δεν κράτησε αντίγραφο δεν φαίνεται να αμφισβητούνται. Αλλά ας υποθέσουμε ότι είχε κρατήσει αντίγραφο. Αυτό δεν θα ήταν όπλο για εκβιασμούς, πολιτικούς και άλλους; Δεν θα ήταν ανήθικο αυτός, μόνος, να κατέχει ως εκ της πολιτικής του ιδιότητας (και όχι της υπηρεσιακής) στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο μη χρηστό;

Αν μπορεί να του αποδοθεί κάποιο σφάλμα στους χειρισμούς, είναι ότι δεν μερίμνησε στη συνέχεια να επιβεβαιώσει την αξιοποίηση (ή την αδυναμία αξιοποίησης) της λίστας από τους υπηρεσιακούς.

Και μετά τον κ. Παπακωνσταντίνου τη λίστα παρέλαβε ο μέγας καταγγέλλων, ο κ. Βενιζέλος. Τι την έκανε; Την είχε στο συρτάρι του. Ο ίδιος. Χωρίς καμμία διασφάλιση της ακεραιότητάς της. Χωρίς καμμία διασφάλιση ότι ο ίδιος δεν θα την χρησιμοποιούσε για δόλιους σκοπούς. Κι όμως, από τους δύο διατελέσαντες υπουργούς οικονομικών, ο κ. Παπακωνσταντίνου είναι αυτός που επικρίθηκε για τους χειρισμούς.

Φυσικά και δεν μπορώ να ξέρω τι συνέβη- φυσικά και οι μέχρι στιγμής πληροφορίες προέρχονται από το ρεπορτάζ που στηρίζεται σε φήμες και διαρροές. Και φυσικά και θα πρέπει να περιμένουμε να προχωρήσει η όποια συντεταγμένη διαδικασία. Αυτό που με στενοχωρεί, αυτό που θέλω να αποφύγω, είναι η τάση να κατασπαραχθεί ένας άνθρωπος, να κηλιδωθεί η φήμη του πρόωρα και πιθανώς αδικαιολόγητα, ειδικά όταν τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι δεν έχει κάνει κάτι μεμπτό.

Τις προκαταλήψεις μου τις ομολόγησα. Η αλήθεια μπορεί να είναι αυτή που περιφέρεται στα ρεπορτάζ (κι ας μην έχω πεισθεί). Αλλά ας επιδείξουμε λίγη αυτοσυγκράτηση, ειδικά οι διαπρύσιοι κήρυκες της ηθικής που προέρχονται από αποδεδειγμένα βρώμικα μέρη του πολιτικού/ κομματικού/ μιντιακού συστήματος. Και δεν είναι θεωρία συνωμοσίας να συμπεριλάβουμε στους συλλογισμούς μας και το ποιοι θα ευνοηθούν εάν αποκλειστικά υπεύθυνος για τους κακούς χειρισμούς της λίστας Λαγκάρντ δειχθεί ο κ. Παπακωνσταντίνου.

Ήλθε η ώρα για εκλογές;

Η συζήτηση για συνταγματικές εκτροπές, επειδή σχηματίσθηκε κυβέρνηση υπό τον κο. Λουκά Παπαδήμο, και την ανάγκη για εκλογές, γίνεται επίκαιρη ξανά. Φαίνεται ότι ξεμπλόκαρε η πρώτη δόση του νέου πακέτου βοηθείας προς τη χώρα μας, εάν ολοκληρωθεί το PSI θα εκταμιευθεί και η δεύτερη, η άμεση χρεωκοπία έχει αποφευχθεί και έτσι αρχίσαμε πάλι την εκλογολογία.

Το πότε θα γίνουν βουλευτικές εκλογές το ορίζει το Σύνταγμα: τέσσερα χρόνια μετά τις προηγούμενες, εκτός εάν δεν υπάρχει κυβέρνηση που να απολαμβάνει της εμπιστοσύνης της Βουλής ή εάν υπάρχει σοβαρό εθνικό θέμα, για το οποίο πρέπει να ζητηθεί (με πρόταση της κυβερνήσεως) νωπή λαϊκή εντολή. Επομένως, όσο η Βουλή διατηρεί την εμπιστοσύνη της προς την κυβέρνηση του κου. Παπαδήμου, εκλογές δεν γίνονται.

Στο ελληνικό συνταγματικό σύστημα (όπως και στις περισσότερες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες στον κόσμο) η εντολή που λαμβάνει ο βουλευτής από τον ψηφοφόρο είναι ελεύθερη/ μη ανακλητή. Το Σύνταγμά μας (άρθρο 60 § 1) ορίζει ότι "Οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση". Δεν περιορίζεται ούτε από δημοσκοπήσεις, ούτε από το τι έλεγαν προεκλογικά, ούτε από οτιδήποτε άλλο. Βασικό στοιχείο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (και όχι νομικίστικο τέχνασμα) είναι ότι η άσκηση των καθηκόντων των βουλευτών κρίνεται από το εκλογικό σώμα κατά τις εκλογές. Από κανένα άλλο και από πουθενά αλλού. Συνεπώς, κανείς δεν μπορεί να πει ότι η διατήρηση/ μη διάλυση της Βουλής μέχρι την τετραετία, εφ' όσον υπάρχει κυβέρνηση και υποστηρίζεται, είναι αντισυνταγματική, όσοι και να είναι οι διαδηλωτές στο Σύνταγμα και ό,τι και να λένε οι δημοσκοπήσεις. Αυτονόητο είναι ότι οι βουλευτές θα κριθούν και για τη στήριξη ή μη της κυβερνήσεως Παπαδήμου (ή οποιασδήποτε άλλης), ως βασικής πολιτικής επιλογής ενός εκάστου εξ αυτών.

Για το λόγο αυτό και μπορεί ο καθένας να υποστηρίζει τη γνώμη του για το εάν οι βουλευτικές εκλογές στην παρούσα συγκυρία είναι αναγκαίες ή βλαπτικές για τον τόπο. Όποιος θεωρεί ότι η κυβέρνηση αυτή κάνει καλά τη δουλειά της και επιθυμεί τη διατήρησή της σε καμμία περίπτωση δεν τα έχει βάλει ούτε με το Σύνταγμα, ούτε με τους θεσμούς. Και όποιος επιθυμεί προσφυγή στην κάλπη, επειδή θεωρεί ότι οι εκλογές θα αναδείξουν καλύτερο Κοινοβούλιο και καλύτερη κυβέρνηση από τη σημερινή, επίσης καλώς κάμει. Σε ένα αντίστροφο σενάριο, εάν υπήρχε μία δημοφιλής μονοκομματική κυβέρνηση και κάποιοι βουλευτές της πλειοψηφίας, αρκετοί ώστε να προκαλέσουν την πτώση της, ασκούσαν πρόταση μομφής και αυτή γινόταν δεκτή - θα λέγαμε ότι αυτοί έδρασαν παρά το Σύνταγμα;

Ο κος. Παπαδήμος φαίνεται να τα καταφέρνει αρκετά καλύτερα από τον προκάτοχό του. Έχει οδηγήσει σε μερική ανάκτηση της αξιοπιστίας της Ελλάδος στο εξωτερικό, πέτυχε να πείσει τους εταίρους μας να μας δανείσουν κι άλλα χρήματα, φαίνεται ότι πετυχαίνει να πείσει και τους ιδιώτες να αποδεχθούν απομείωση των απαιτήσεών τους κατά της Ελλάδος. Δεν έχει δώσει άλλα δείγματα γραφής, ωστόσο ούτε ο κος. Σαμαράς ούτε ο κος. Βενιζέλος δείχνουν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις. Για την ώρα, μολονότι θα ήταν πολύ θετικό αρκετοί υπουργοί να αντικατασταθούν, δεν φαίνεται να είναι καλό σενάριο η αλλαγή του πρωθυπουργού. Γι' αυτό φαίνεται, για την ώρα τουλάχιστον, ότι θα ήταν καλύτερο να καθυστερήσουν.

Τις πταίει; Και η ευθύνη των δημοσιογράφων

Σε συζήτηση, σήμερα το πρωί, με τον Καθηγητή Θανάση Διαμαντόπουλο, και στην παρατήρησή του ότι για την κρίση φταίνε και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, ο Γιώργος Αυτιάς αντέλεξε: "πείτε μου, κε. Καθηγητά, υπέγραψε κανείς δημοσιογράφος διαταγή, για να λαμβάνουν επίδομα όσοι βάζουν τις μηχανές τους εμπρός εγκαίρως;" (σημειωτέον: καταγράφω από μνήμης, οπότε μπορεί να ειπώθηκε με κάπως διαφορετική διατύπωση).

Όμως ο κος. Αυτιάς δεν προχώρησε, να μας πει ποιος πολιτικός (ή υπουργός ή διοικητής ΔΕΚΟ) είναι αυτός που υπέγραψε, ώστε να χορηγηθεί το παραπάνω επίδομα. Ποτέ δεν αποτέλεσε αντικείμενο δημοσιογραφικής έρευνας ποιοι πολιτικοί έλαβαν τις πλέον εξόφθαλμες αποφάσεις για παροχές σε συντεχνίες ή συνδικάτα υπό κομματική διοίκηση. Τις προσεχείς ημέρες μπορεί να αποκαλυφθεί το όνομα του/ της βουλευτού που εξήγαγε € 1.000.000 στην Ελβετία (χρήματα που αποκτήθηκαν νομίμως, κατά το ρεπορτάζ). Θα πέσουν όλοι πάνω του, να τον φάνε. Ωστόσο, η ζημία που προκάλεσε αυτός ο βουλευτής στο δημόσιο είναι σχεδόν μηδαμινή. Αντιθέτως, η ζημία που προκάλεσε αυτός που υπέγραψε για καθένα από τα παράλογα αυτά επιδόματα (όπως και της έγκαιρης προσέλευσης στην εργασία) είναι πολύ μεγαλύτερη. Ποιος δημοσιογράφος, όμως, κάθισε να μας αποκαλύψει ποιος είναι αυτός; Πότε οι δημοσιογράφοι παρενεβλήθησαν σ' αυτή την άνομη συμμαχία των συντεχνιών και των πολιτικών που τις στηρίζουν με δημόσιο χρήμα;

Και, φυσικά, ποιος έχει στήσει στον τοίχο κορυφαίο σημερινό υπουργό, ο οποίος το 1999 υπέγραψε σύμβαση με την ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ που κυρώθηκε στη συνέχεια από τη Βουλή και είχε ως αποτέλεσμα το Δημόσιο να πληρώνει κάθε χρόνο τουλάχιστον € 600.000.000 στον ΟΑΠ-ΔΕΗ; Για να αντιληφθούμε το μέγεθος των 600 εκατομμυρίων, αρκεί ν' αναλογισθούμε ότι η νέα δανειακή σύμβαση κόντεψε να τιναχθεί στον αέρα, επειδή δεν μπορούσαν να καλυφθούν τρύπες 300 εκατομμυρίων (και οι οποίες τελικώς καλύφθηκαν με οριζόντια περικοπή σε συντάξεις). Τις ευθύνες από αυτόν τον πολιτικό ποιος θα τις αναζητήσει;

Μούδιασμα - με (πολύ) λίγα στοιχεία ευχάριστης εκπλήξεως

Πώς αλλιώς να αντιδράσει κανείς στο σημερινό ανασχηματισμό; Για άλλη μια φορά ο Πρωθυπουργός είχε την ευκαιρία να κάνει μια υπέρβαση (ξέρω, ξέρω, παλαιά αγαπημένη λέξη του κ. Σαμαρά), να δώσει μια νέα δυναμική στο κυβερνητικό επιτελείο, για μια ακόμη φορά, γενικώς ειπείν, απογοήτευσε. Ίσως να τον αδικούμε - ίσως (μια κρυφή, αν και όχι πολύ βάσιμη ελπίδα) η τοποθέτηση ενός ανθρώπου της ευφυΐας του Ευαγγέλου Βενιζέλου στο Υπουργείο Οικονομικών (με δεδομένη, πάντοτε, τη ροπή του προς το λαϊκισμό) να φέρει αποτελέσματα που κανείς δεν θα περίμενε. Αλλά η γενική εικόνα που αναδύθηκε ήταν ότι ο Πρωθυπουργός σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή ενδιαφέρθηκε περισσότερο να τηρήσει εσωτερικές ισορροπίες (μέσα στο κόμμα και την κοινοβουλευτική ομάδα), παρά να τοποθετήσει τους αρίστους ή, έστω, τους πολύ ικανούς στα διάφορα υπουργεία.

Γιατί πώς αλλιώς εξηγείται η διατήρηση του κ. Χρήστου Παπουτσή, ο οποίος προσπαθεί να ανταγωνισθεί τον κ. Προκόπη Παυλόπουλο σε αδράνεια; Ή του κ. Κώστα Σκανδαλίδη; Πώς εξηγείται η υποβάθμιση του κ. Γιάννη Ραγκούση και του κ. Γιώργου Παπακωνσταντίνου, που είναι οι υπουργοί που, μαζί με τον κ. Ανδρέα Λοβέρδο, κατά κοινή ομολογία εργάσθηκαν περισσότερο; Από την άλλη, αναβαθμίσθηκαν ο κ. Χάρης Καστανίδης και ο κ. Δημήτρης Ρέππας - ανέλαβε τη μεταρρύθμιση του κράτους ο υπουργός που δεν μπόρεσε καλά-καλά να απελευθερώσει τις μεταφορές, ενώ τη γενική διοίκηση (Υπουργείο Εσωτερικών) ο υπουργός που, ως Υπουργός Δικαιοσύνης, λίγο ως πολύ αμφισβήτησε την αρχή της νομιμότητας, λέγοντας ότι η εφαρμογή των νόμων είναι σχετική (όσον αφορά την υπουργοποίηση του αντι-μνημονιακού κ. Παντελή Οικονόμου - ουδέν σχόλιον!).

Ακόμη κι εάν είχε, δηλαδή, ο κ. Παπανδρέου κατά νου να συγκροτήσει την πιο αξιόμαχη κυβέρνηση που μπορούσε (βάζοντας στο στοιχείο του αξιομάχου και τη στήριξη από την κοινοβουλευτική του ομάδα), αυτό που εισπράττει ο παρατηρητής είναι ότι απλώς θέλησε να εξαγοράσει τη στήριξη ή, έστω, την ανοχή σημαντικού μέρους των βουλευτών του με το μοίρασμα αξιωμάτων. Σε μια στιγμή που θα χρειαζόταν τουλάχιστον τεκμήριο τεχνοκρατικής ικανότητας - όπου ακόμη και εξωκοινοβουλευτικοί ή εξωκομματικοί θα μπορούσαν να τοποθετηθούν μόνο και μόνο με αναφορά στις ικανότητές τους, ο Πρωθυπουργός φάνηκε να αναδιπλώνεται και να υποτάσσεται στους κομματικούς φεουδάρχες (αυτό, φυσικά, δεν αποκλείει την πιθανότητα ο κ. Παπανδρέου να εκτίμησε ότι, φέρνοντας τεχνοκράτες εκτός ΠΑΣΟΚ, μπορεί να έχανε τη δεδηλωμένη πλειοψηφία στη Βουλή - ενδεχόμενο, ας πούμε, όχι και πολύ κολακευτικό για το κυβερνών κόμμα και τη νοοτροπία του).

Σε λίγα θετικά στοιχεία μπορούμε να σταθούμε. Απομακρύνθηκε η κα. Μπιρμπίλη, των μεγάλων οραμάτων και της ελλείψεως επαφής με την πραγματικότητα (βλ. σχέδιο για πεζοδρόμηση Πανεπιστημίου). Γλιτώσαμε την κα. Κατσέλη, η οποία προσπαθούσε να διεκδικεί "εξαιρέσεις" και "αποκλίσεις" από το Μνημόνιο εξ αιτίας μιας αρτηριοσκληρωτικής αντιλήψεως για τις εργασιακές σχέσεις - και που επέτυχε οι μειώσεις μισθών που νομοθέτησε το κόμμα της να μην έχουν αντίκρισμα στους υπαλλήλους του Υπουργείου της. Γλιτώσαμε και τον κ. Δρούτσα, ο οποίος δεν έδειξε κάτι που να δικαιολογεί την εμπιστοσύνη, με την οποία τον είχε περιβάλει ο Πρωθυπουργός. Από την άλλη, ευχάριστη έκπληξη απετέλεσε η τοποθέτηση του κου. Ηλία Μόσιαλου στην κυβέρνηση, έστω και ως Υπουργού Επικρατείας, όπως και του κ. Λαμπρινίδη στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Όμως ακόμη και με αυτά τα (ολίγιστα) θετικά στοιχεία, δεν μπορούμε να είμαστε ενθουσιασμένοι με τη νέα κυβέρνηση. Δεν έχει κάποιο, το οποίο να πείθει (εκ πρώτης όψεως, τουλάχιστον) ότι θα οδηγήσει τη χώρα στη δημοσιονομική εξισορρόπηση και θα αποφύγει τη χρεωκοπία. Θα προσέθετα: "μακάρι να διαψευσθώ", αλλά ακόμη και η ελπίδα, που πεθαίνει τελευταία, μετά από αρκετές απογοητεύσεις κουράζει.