Ναι στη μείωση του κράτους, όχι στην αύξηση των φόρων: εισαγωγή

Ο Στέφανος Μάνος, στο γνωστό πρόσφατο άρθρο του, προτείνει να ληφθούν γενναία μέτρα, ώστε το έτος 2011 να λήξει με πρωτογενές πλεόνασμα. Δεν χρειάζεται καν να μνημονευθούν οι θετικές συνέπειες που θα είχε ένα τέτοιο αποτέλεσμα - ουσιαστικά θα προκαλούσε τέτοιο θετικό σοκ στις αγορές, ώστε να πέσουν τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων και τα ασφάλιστρα κινδύνου. Προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη μείωση των δαπανών, μέσω της μειώσεως του κράτους, με κατάργηση υπηρεσιών, χωρίς τις οποίες μπορούμε να ζήσουμε, και αντιπαραβάλλει την πρόταση αυτή με την τακτική που ακολουθεί η κυβέρνηση, η οποία προσπαθεί να αυξήσει τα έσοδα του Κράτους μέσω της αυξήσεως φορολογικών συντελεστών ή της επιβολής εκτάκτων εισφορών και διαφόρων άλλων βαρών.

Το δίλημμα: μείωση δαπανών (κράτους) ή αύξηση φόρων θα έπρεπε κανονικά να μην τίθεται καν. Ειδικά στη σημερινή κατάσταση, τα πλεονεκτήματα της μειώσεως του κράτους είναι πρόδηλα. Στη σύγκριση αυτή θα αφιερώσουμε τις επόμενες αναρτήσεις στο ιστολόγιό μας, κλείνοντας με προτάσεις για αντιμετώπιση των δυσμενών συνεπειών που μπορεί να επιφέρει η μείωση του κράτους για υπαλλήλους που θα χάσουν τις θέσεις τους, αλλά και με τη δυνατότητα αναδιαπραγματεύσεως των όρων δανεισμού της χώρας μας στη βάση της μειώσεως του κράτους. Σήμερα ας ξεκινήσουμε μόνο με ένα γενικό πλαίσιο και κάποιες βασικές διαπιστώσεις.

Κατά πρώτον, η μείωση του κράτους έχει άμεσο και μετρήσιμο δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να πει κανείς για την αύξηση των φορολογικών συντελεστών - κάτι που έδειξε και η πράξη στην Ελλάδα. Παρά τους αυξημένους φορολογικούς συντελεστές και την αύξηση της φορολογίας και του ΦΠΑ σε διάφορα είδη, όπως και αυξήσεις σε θεωρούμενα είδη πολυτελείας, τα έσοδα δεν είχαν την αναμενόμενη αύξηση - και όλα δείχνουν ότι ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις ή έκτακτες εισφορές, περισσότερη φορολόγηση της ιδιωτικής περιουσίας κ.λπ., δεν θα βοηθήσει καθόλου.

Κατά δεύτερον, η μείωση του κράτους έχει ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση δυνάμεων στην αγορά που, με τη σειρά της, φέρνει νέες θέσεις εργασίας και μάλιστα παραγωγικές, όχι παρασιτικές. Σημαίνει λιγότερους οργανισμούς και γραφειοκρατία, που θέτουν εμπόδια, κατά κανόνα, στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Αντιθέτως, η αύξηση της φορολογίας αποτελεί σημαντικό αντικίνητρο για την επιχειρηματική δραστηριότητα. Επίσης, σε συνδυασμό και με το ασταθές φορολογικό περιβάλλον, λειτουργεί εντελώς αποτρεπτικά σε άμεσες ξένες επενδύσεις.

Τρίτον, η μείωση του κράτους έχει μόνιμο χαρακτήρα και μόνιμο αποτέλεσμα. Αντιθέτως, η αύξηση των φορολογικών συντελεστών, ακόμη κι εάν οδηγήσει σε πρόσκαιρη αύξηση των φορολογικών εσόδων, εξαντλεί γρήγορα την οποία δυναμική της. Και, βεβαίως, η μείωση του κράτους είναι και μέσον εξορθολογισμού του στενού και ευρύτερου δημοσίου τομέα. Με τη μείωση του κράτους, δηλαδή, πολλές από τις περιττές λειτουργίες του θα καταργηθούν, ενώ παρέχεται και αφορμή για ανακατανομή προσωπικού. Αντιθέτως, η αύξηση της φορολογίας απλώς διατηρεί την παρούσα κατάσταση με όλες τις στρεβλώσεις που έχει ο τεράστιος δημόσιος τομέας.

Όλα τα παραπάνω δεν είναι πρωτότυπες σκέψεις - δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό. Είναι κάλεσμα προς το πολιτικό σύστημα να ξεπεράσει τις γραφειοκρατικές εμμονές και εξαρτήσεις του, να παραμερίσει τα διάφορα συντεχνιακά συμφέροντα που έχουν στηθεί γύρω από το κράτος, ώστε να λειτουργήσει στο τέλος επ' ωφελεία της κοινωνίας.

Διεκδίκησε τον πλούτο που παράγεις II

Μετά την ανάρτηση με τίτλο "Διεκδίκησε τον πλούτο που παράγεις" έτυχε να διαβάσω το "Σάλπισμα Πολεμιστήριον" του Κοραή*. Υπάρχει ένα απόσπασμα στο οποίο αναφέρει πώς η Οθωμανική Αυτοκρατορία διεκδικεί και αποσπά τον πλούτο που παράγουν οι υποτελείς της.

"[...] Aυτοί μας μεταχειρίζονται ως άλογα κτήνη, μας καταβαρύνουσι με φόρους ανυποφόρους, τους κόπους των χειρών ημών και τους ιδρώτας του προσώπου κατατρώγουσιν αναισχύντως. Hμείς ποιμαίνομεν, και αυτοί σφάζουσι τα πρόβατα των ποιμνίων ημών· ημείς σπείρομεν, και αυτοί τρυγώσι, μην αφίνοντες εις ημάς μήτε όσον αρκεί εις το να θεραπεύσωμεν την πείναν ημών· ημείς ποτίζομεν, και αυτοί μας στερούσι και όσον χρειάζεται δια να σβέσωμεν την δίψαν ημών [...]"

Είναι λοιπόν μεγάλη η διαφορά ανάμεσα στον Σουλτάνο και το Μεγάλο Κράτος; Σημειώθηκε καμία πρόοδος στα δημοσιονομικά από το 1800 μέχρι σήμερα;

* Αν το "Σάλπισμα Πολεμιστήριον" σας φαίνεται ρατσιστικό, εθνικιστικό, θρησκόληπτο, ισλαμοφοβικό ή σεξιστικό (που φυσικά και είναι με τα σημερινά δεδομένα) υπενθυμίζω πως ο Κοραής έγραψε πριν από 200 χρόνια, και εντούτοις πολλά αποσπάσματα του κειμένου διαβάζονται σήμερα ως mainstream, ή ακόμα και ως υπερβολικά προοδευτικά για κάποιους κύκλους.

Διεκδίκησε τον πλούτο που παράγεις

Κι όμως, αυτό δεν είναι σλόγκαν της Φιλελεύθερης Συμμαχίας, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά του Κ.Κ.Ε. Για να είναι συνεπές με τις προτάσεις του Κ.Κ.Ε. για την οικονομία θα έπρεπε να γίνει "Δώσε τον πλούτο που παράγεις στο Κράτος. Αυτό ξέρει". Ας υποθέσουμε πως κάποιος θέλει πραγματικά με την ψήφο του να διεκδικήσει τον πλούτο που παράγει. Τι οικονομική πολιτική θα πρέπει να απαιτήσει από τους αντιπροσώπους του στη νομοθετική εξουσία;
Πρώτα απ'όλα, ποιος στερεί τον πλούτο από τον εργαζόμενο; Ένα πολύ μεγάλο μέρος του πλούτου που παράγεται καταλήγει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στα κρατικά ταμεία. Για την ακρίβεια σε κάποια μαύρη τρύπα, αφού τα ταμεία είναι μονίμως άδεια. Αν είστε ελεύθερος επαγγελματίας, ξέρετε πολύ καλά πόσο μεγάλα είναι τα ποσά που δίνετε για φορολογία και κοινωνική ασφάλιση. Αν είστε δημόσιος υπάλληλος, μπορείτε να βρείτε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το ποσόν που διατίθεται για τη μισθοδοσία σας. Κάντε τις πράξεις για να δείτε τι ποσοστό καταλήγει στην τσέπη σας. ΄Ισως να πιστεύετε πως μέρος αυτού του πλούτου επιστρέφει σε εσάς με τη μορφή υπηρεσιών. Στην πραγματικότητα όμως όταν χρειαστείτε τις υπηρεσίες το Κράτος κάνει την πάπια. Δηλαδή στο τέλος το Κράτος αφαιρεί πλούτο από τους πολίτες με τον ίδιο τρόπο που το Χαλιφάτο αφαιρούσε από τους υποτελείς του ή όπως το οργανωμένο έγκλημα αφαιρεί από αυτούς που "προστατεύει". ΄Ενας τρόπος λοιπόν να διεκδικήσει κανείς τον πλούτο που παράγει είναι να φοροδιαφύγει (παρακαλώ τους κακοπροαίρετους αναγνώστες να μην το εκλάβουν αυτό ως παρακίνηση για φοροδιαφυγή).
Εντάξει θα μου πείτε. Δεν μπορεί να λυθεί αυτό αν το κράτος ανασυγκροτηθεί (επανιδρυθεί;) σε πιο υγιείς βάσεις διατηρώντας το μέγεθός του και την ισχύ του; Θα μπορούσε κανείς να εξετάσει αυτή την περίπτωση. ΄Ισως να υπάρχει κάποιος πρακτικός τρόπος να γίνει η εξυγίανση, ή ίσως να υπάρχει κάποια χώρα στον κόσμο που το έχει πετύχει αυτό (αν και προσωπικά αμφιβάλλω). Είναι όμως τόσο μεγάλη ανάγκη η ύπαρξη του μεγάλου Κράτους; Τι κερδίζουμε αν το Κράτος εκτός από την προστασία όσων για αντικειμενικούς λόγους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν το βιοπορισμό τους μας προσφέρει φθηνές (;) πτήσεις με την αεροπορική του εταιρεία, εφ' όσον καταλήγουμε, στο τέλος, να πληρώνουμε το όποιο κέρδος μας πολλαπλάσιο σε φόρους; Και μάλιστα καταδικάζοντας οποιονδήποτε άλλο θέλει να προσφέρει την ίδια υπηρεσία και τις ίδιες θέσεις εργασίας. Έτσι κι αλλιώς την κρατική εταιρεία την πληρώνει κανείς είτε τη χρησιμοποιεί είτε όχι. Ποιοι απλοί πολίτες ωφελούνται από αυτή την κατάσταση; Και στο κάτω-κάτω, γιατί να μην κρατικοποιηθούν και τα περίπτερα για να έχει φθηνή σοκοφρέτα ο Λαός; Ποιος βάζει τα όρια στο πόσο μπορεί να επεκταθεί το Κράτος;
Υπάρχει κάποια άλλη αναγκαιότητα για το Μεγάλο Κράτος; ΄Ισως να πιστεύετε πως το Μεγάλο Κράτος συγκρατεί την απληστία του Μεγάλου Κεφαλαίου το οποίο ευθύνεται τουλάχιστον κατά ένα μέρος για το ότι οι εργαζόμενοι δεν απολαμβάνουν το 100% του πλούτου που παράγουν. Πράγματι, σε όλες τις χώρες με μικρή συμμετοχή του Κράτους στην οικονομία "οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι" όπως λέει το γνωστό και δημοφιλές σύνθημα. Αυτό που αποσιωπάται (ή διαστρεβλώνεται) όμως είναι ότι και οι φτωχοί γίνονται λιγότερο φτωχοί. Σύμφωνα με τους Gwartney και Lawson (2007) το κατά κεφαλήν εισόδημα του φτωχότερου 10% είναι μεγαλύτερο όσο πιο ελεύθερη είναι η οικονομία κάθε χώρας. Το παράδοξο είναι πως η προστασία του εισοδήματος των φτωχών είναι δεδηλωμένος στόχος του κρατισμού (στον φιλελευθερισμό απλώς δεν υπάρχει στόχος, μόνο ελευθερία). Για να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό δεν χρειάζεται φιλοσοφία και δεν υπάρχει λόγος να επαναλάβω το κλισέ για το μέγεθος της πίτας. Γιατί λοιπόν να επιμένει κανείς στο Μεγάλο Κράτος και τον κεντρικό έλεγχο της οικονομίας; Φαντάζομαι πως για κάποιους λίγους είναι μία βλακώδης εμμονή πως το ότι "οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι" είναι από μόνο του κακό. Κάτι σαν το ανέκδοτο με την κατσίκα του γείτονα το οποίο (παραδόξως) έκανε γνωστό ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Για τους περισσότερους όμως ο λόγος είναι βαθιά ιδεολογικές εμμονές. Αξίζει όμως να χάνουμε τον πλούτο που παράγουμε, και μάλιστα περισσότερο από όλους οι φτωχότεροι για ιδεολογικούς λόγους;
Ας διεκδικήσουμε επιτέλους τον πλούτο που παράγουμε!

Η κοινωνία των "βολεμένων"

Υποστηρίζω τη Φιλελεύθερη Συμμαχία επειδή θέλω να αλλάξει η κοινωνία που ζω - μεταξύ άλλων, θέλω να γίνει πιο αξιοκρατική, να μπορεί κάποιος να αναδεικνύεται χάρη στα προσόντα του, να έχει τη δυνατότητα, με τη δουλειά του, να αναδείξει τα ταλέντα του και να τα αξιοποιήσει προς όφελος της κοινωνίας, με το αντίστοιχο αντάλλαγμα - και το Κράτος έχει να παίξει έναν πολύ σημαντικό ρόλο σ' αυτή τη μεταβολή: όχι διά των επεμβάσεών του, αλλά με την απόσυρσή του από τομείς της οικονομικής δραστηριότητας, όπου εμπλέκεται είτε άμεσα, είτε έμμεσα, επιτρέποντας στην αγορά να αναδείξει τους ανθρώπους που είναι πιο ωφέλιμοι για το κοινωνικό σύνολο.

Μ' ενοχλεί πάρα πολύ ότι το Κράτος ελέγχει και συντηρεί περί τις 2.000.000 θέσεις εργασίας, οι οποίες παρέχουν υψηλότερους μισθούς από τον ιδιωτικό τομέα (διπλάσιους κατά μέσον όρο) και προστασία από την απόλυση - και με τις αντίστοιχες δραστηριότητες που αναλαμβάνει καταπνίγει την ιδιωτική επιχειρηματικότητα, η οποία, εκτός από την αβεβαιότητα που εμπεριέχει το σύνηθες επιχειρηματικό ρίσκο, έχει να αντιμετωπίσει και ιδιαιτέρως υψηλές επιβαρύνσεις (φορολογικές, ασφαλιστικές, γραφειοκρατικές), ακόμη και πρακτικές που διαστρεβλώνουν ιδιαιτέρως τον ανταγωνισμό (επιδοτήσεις προς ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, "επιχειρηματική δραστηριότητα" του Δημοσίου κ.λπ.). Έτσι, είναι ιδιαιτέρως επισφαλές για κάποιον νέο άνθρωπο είτε να ξεκινήσει από μόνος του μια επιχείρηση ή ένα επαγγελμα, είτε να επιδιώξει την εργασία του στον ιδιωτικό τομέα - με το εξοργιστικό αποτέλεσμα να θεωρείται στη ζωή του ότι εξασφαλίσθηκε ("βολεύτηκε") όχι αυτός που προσπαθεί, που ξεκινά κάτι καινούργιο, που ρισκάρει, που έχει την προοπτική να δημιουργήσει πλούτο, θέσεις εργασίας κ.λπ., αλλά όποιος εξασφάλισε μια θέση στο Δημόσιο και (ιδίως) σε μια ΔΕΚΟ.

Κάτι τέτοιο δεν μπορώ να το δεχθώ, ιδίως όταν γνωρίζω ότι οι περισσότερες προσλήψεις στο Δημόσιο ή στις ΔΕΚΟ γίνονται με τρόπο αδιαφανή, χωρίς αξιοκρατία, αλλά με την αξιοποίηση πολιτικών γνωριμιών - δηλαδή το κράτος μου λέει: "Αν προσπαθήσεις να εργασθείς έξω από τη σφαίρα μου, μαύρο φίδι που σ' έφαγε, εγώ (το Κράτος) φροντίζω γι' αυτό με χίλιους - μύριους τρόπους. Θέλεις να εξασφαλίσεις το βιοπορισμό σου; Υποχρεώσου σ' έναν πολιτικό, τρέξε γι' αυτόν, επίδειξε κομματική πειθαρχία, κάνε το "συνδικαλιστή" για το κόμμα (= μην αγωνίζεσαι για τη βελτίωση της θέσης των συναδέλφων σου, αλλά φρόντισε το συνδικάτο να εκλέγει διοίκηση φίλα προσκείμενη στο κόμμα) και, αν τα κάνεις όλα αυτά, θα βρω κάποιον τρόπο να σε 'βολέψω'." Και αν, ανέλπιστα, καταφέρει κάποιος ικανός άνθρωπος να προσληφθεί στο Δημόσιο ή στις ΔΕΚΟ (λ.χ. μέσω διαγωνισμού του ΑΣΕΠ προ συνεντεύξεως), η ανέλιξή του, οι προαγωγές του, η ανάληψη θέσεων που συνεπάγονται αυξημένη υπευθυνότητα, θα εξαρτώνται από την κομματική του προσήλωση.

Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα να στελεχώνουν το Δημόσιο οι άνθρωποι εκείνοι, οι οποίοι αποδέχθηκαν το "βόλεμα" - και να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις δράσεις του και, φυσικά, το συμφέρον να διατηρηθεί και να επαυξηθεί η κατάσταση αυτή. Για το λόγο αυτό αποτελούν και τους μαχητικότερους στρατιώτες του κατεστημένου, αξιοποιώντας όχι τις δυνατότητες που τους παρέχει ο δημοκρατικός διάλογος, αλλά καταχρώμενοι την εξουσία τους με την ανοχή των κρατικών αρχών (λ.χ. κατέβασμα των διακοπτών της ΔΕΗ) και εξασφαλίζοντας τη διαρκή επανεκλογη των πατρώνων τους.

Αυτή είναι η κοινωνία, την οποία στηρίζουν οι πολιτικές παρατάξεις που εκπροσωπούνται σήμερα στο Κοινοβούλιο. Όταν τους ζητάμε μείωση του κράτους κρύβονται πίσω από τον "κοινωνικό" ή τον "αναπτυξιακό" ρόλο του. Μην τους πιστεύετε. Είναι αυτοί που έχουν κάθε συμφέρον στη διατήρηση της κοινωνιας των βολεμένων, γιατί αυτή εξασφαλίζει με τη σειρά της την αέναη εναλλαγή τους στην εξουσία.