Η πολιτική ορθότητα αποκτά ποινικά εργαλεία

Διαβάστε το νομοσχέδιο για την καταπολέμηση των ρατσιστικών συμπεριφορών. Για να δούμε τι ποινικοποιεί - και, κατ' αρχήν, στο άρθρο 3 § 1 (για να μην αναφερθούμε στις επιβαρυντικές περιπτώσεις):

Όποιος από πρόθεση, δημόσια προφορικά ή διά του τύπου ή μέσω του διαδικτύου ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, προκαλεί ή διεγείρει σε βιαιοπραγίες ή εχθροπάθεια κατά ομάδας ή προσώπου, που προσδιορίζονται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, το γενετήσιο προσανατολισμό, ή κατά πραγμάτων που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από τις παραπάνω ομάδες ή πρόσωπα, κατά τρόπο που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών έως τριών (3) ετών και χρηματική ποινή χιλίων έως πέντε χιλιάδων (1.000 – 5.000) ευρώ.

Υπάρχει πολλή περιπτωσιολογία μέσα σ' όλες αυτές τις διαζεύξεις - αν αφαιρέσουμε κάποιες, τι μας μένει;

Όποιος από πρόθεση, δημόσια προφορικά ή διά του τύπου ή μέσω του διαδικτύου ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, προκαλεί ... εχθροπάθεια κατά ομάδας ή προσώπου, που προσδιορίζονται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, το γενετήσιο προσανατολισμό ... κατά τρόπο που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη, τιμωρείται ... .

Και τί εστιν εχθροπάθεια; Πάμε στο άρθρο 2:

Στον παρόντα νόμο, ο όρος «εχθροπάθεια» θα πρέπει να νοηθεί ως αναφερόμενος τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην εξωτερίκευση αισθημάτων μίσους και αντιπαλότητας.

Οπότε: όποιος πει κάτι, το οποίο θα καλλιεργήσει αισθήματα αντιπαλότητας (κατά προσώπων με όλους τους παραπάνω προσδιορισμούς) κατά τρόπο που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη, τιμωρείται.

Επομένως, θα καλείται ένας δικαστής να κρίνει: εάν κάποιος λόγος μπορεί να προκαλέσει αντιπαλότητα (δεν αναφέρεται ποιοι θα καταληφθούν από εχθροπάθεια, οπότε μπορεί να είναι οποιοσδήποτε, άρα ο δικαστής δεν θα εξετάσει ένα-ένα όλους, όσοι μπορεί να είναι αποδέκτες του "κακού" μηνύματος, αλλά θα κρίνει με τη δική του συναίσθηση για τη δυνητική πρόκληση αιτιότητας) και εάν η αντιπαλότητα αυτή θα μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη.

[Άσκηση (ή, αλλιώς, κουΐζ για δυνατούς λύτες): μιλήστε για ζητήματα ισλάμ ή μετανάστευσης κατά τρόπο, που να διασφαλίζετε ότι δεν θα μπείτε στη μέγγενη αυτού του νόμου, ότι δεν θα κρίνει κάποιος δικαστής ότι αυτά που λέτε μπορούν να προκαλέσουν αντιπαλότητα και, εν συνεχεία, να εκθέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη.]

Να μιλήσουμε για την παντελή έλλειψη ασφάλειας στο ποινικό δίκαιο; Να μιλήσουμε για ουσιαστική αδυναμία για συζήτηση κάποιων από τα πιο σημαντικά θέματα σήμερα; (επειδή μάλιστα θα γίνονται πιο έντονα και ενδεχομένως να φορτίζεται περισσότερο το κλίμα, η δημιουργία αντιπαλότητας ή κινδύνου στη δημόσια τάξη θα θεωρείται όλο και πιο πιθανή) Να μιλήσουμε για την αποτροπή δημοσίων εκδηλώσεων κάθε λογής απόψεων, οι οποίες θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν από αυτούς που τις απεχθάνονται και να καταρριφθούν σε ανοικτό διάλογο; Να μιλήσουμε για τη στέρηση του θεμελιώδους δικαιώματος, σε μια δημοκρατία, του ελεύθερου δημοσίου διαλόγου; Δεν ξέρω τι μπορεί να πει κανείς γι' αυτό το νομοσχέδιο - και έρχεται καπάκι και το παρακάτω:

Όποιος δημόσια προφορικά ή διά του τύπου ή μέσω του διαδικτύου ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, εγκωμιάζει ή αρνείται ή εκμηδενίζει τη σημασία εγκλημάτων γενοκτονίας, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και εγκλημάτων πολέμου, όπως ορίζονται στα άρθρα 6, 7 και 8 του Καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ή των εγκλημάτων που ορίζονται στο άρθρο 6 του Καταστατικού του Διεθνούς Στρατοδικείου που προσαρτάται στη Συμφωνία του Λονδίνου της 8ης Αυγούστου 1945 και η πράξη αυτή στρέφεται κατά ομάδας προσώπων που προσδιορίζεται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή ή το γενετήσιο προσανατολισμό κατά τρόπο που μπορεί να προκαλέσει ή διεγείρει σε βιαιοπραγίες ή εχθροπάθεια κατά μιας τέτοιας ομάδας ή μέλους της τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη και χρηματική ποινή χιλίων έως τριών χιλιάδων (1.000 – 3.000) ευρώ.

Πρέπει να έχουμε και την επιβεβλημένη από την πλειοψηφία άποψη για τα εγκλήματα που αναφέρονται στο άρθρο (να μην εκμηδενίζουμε τη σημασία τους!) και, φυσικά, αν μην αμφισβητούμε την επίσημη ιστορία! Δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτό ούτε καν από τους συντάκτες του νόμου αυτού πώς θα μπορούσε ο νόμος να χρησιμοποιηθεί από κάθε ένα που ενοχλείται από μια αντίθετη άποψη (και δεν έχει τα διανοητικά εργαλεία να την αντικρούσει ευθέως), ώστε να την φιμώσει, να ταλαιπωρεί με δικαστήρια όσους διαφωνούν μαζί του.

Ο νόμος αυτός είναι απαράδεκτος και πρέπει να ασκηθεί κάθε δυνατή πολιτική πίεση, ώστε να μη ψηφισθεί. Μέχρι στιγμής ένα κόμμα, η Δράση, εξέδωσε δελτίο τύπου που τον καταγγέλλει. Περιμένουμε και τη θέση των λοιπών κομμάτων.

ΥΓ. Το κερασάκι στην τούρτα, πάντως, είναι οι υπέρ του νόμου τοποθετήσεις τριών καθηγητών της Νομικής του ΑΠΘ, εκ των οποίων οι δύο είναι ποινικολόγοι και επαναλαμβάνουν σε όλα τους τα συγγράμματα τον εγγυητικό χαρακτήρα του ποινικού δικαίου: οριοθετεί αυστηρά τις ποινικώς κολάσιμες πράξεις, με αποτέλεσμα οι πολίτες να ξέρουν πως επιτρέπεται ό,τι δεν απαγορεύεται.

Δεν είναι φίμωση αυτό το πράγμα;

Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, το όργανο που είναι επιφορτισμένο με τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου στις τηλεοπτικές εκπομπές, ελέγχει τις διαφημίσεις της Toyotomi για τα κλιματιστικά, ενώ ενοχλήθηκε και η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Γιατί; Γιατί οι διαφημίσεις λένε ότι ήλθε η ώρα να πάρει κάθε έλληνας τη μίζα του και ότι ενεργοποιείται το ιαπωνικό πακέτο στήριξης - αναφορές, οι οποίες απαξιώνουν, λέει, το πολιτικό σύστημα! Και, για το λόγο αυτό, τα κανάλια τις απέσυραν, υπό το φόβο κυρώσεων εκ μέρους του ΕΣΡ - το οποίο επέβαλε πρόστιμο € 70.000 στο σταθμό Extra Channel για κάτι παρόμοιο: επειδή είχε εκπομπή, στην οποία ο παρουσιαστής "ανέχθηκε" απαξιωτικά σχόλια τηλεθεατών, που ζητούσαν να μπουν κάποιοι (ρητώς κατονομαζόμενοι) πολιτικοί στη φυλακή για διαφθορά.

Το εκπληκτικό είναι ότι, στην αιτιολογία, το ΕΣΡ αναφέρει: "Όμως κατ' αυτόν τον τρόπο οικειοποιήθηκε η εκπομπή εξουσίες της δικαιοσύνης, η οποία είναι η μόνη αρμοδία για να αποφανθεί επί αξιοποίνων πράξεων. Αποτέλεσμα της εκπομπής, η οποία έλαβε την ως άνω μορφή, είναι η απαξίωση της εννόμου τάξεως της χώρας, η αναφορά συγκεκριμένων προσώπων ως ενόχων άνευ αισθήματος ευθύνης και η έλλειψη δικαίας, ορθής και αξιοπρεπούς αντιμετωπίσεως των εν λόγω προσώπων ...".

Δηλαδή ο ελεγκτικός ρόλος του Τύπου πάει περίπατο! Και μάλιστα σε περιπτώσεις, πολλές εκ των οποίων θα καλυφθούν από τις διατάξεις περί παραγραφής που θέσπισε ο πολιτικός κόσμος για την αυτοπροστασία του. Ακόμη πιο θλιβερό είναι ότι η κριτική της εκτεταμένης, όπως φαίνεται, διαφθοράς μεταξύ των πολιτικών αντιμετωπίζεται ως απαξίωση της εννόμου τάξεως της χώρας - δηλαδή η δημόσια κριτική για τη διαφθορά είναι που φέρνει την απαξίωση του συστήματος, το οποίο δεν είχε απαξιωθεί πιο πριν, από την ατιμωρησία (εν πολλοίς καθιερωμένη και θεσμικά) των διεφθαρμένων πολιτικών παραγόντων! Τι να πει κανείς και για την αποκλειστική αρμοδιότητα (κατά το ΕΣΡ) της δικαιοσύνης για αποφανθεί επί αξιοποίνων πράξεων; Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να προβάλλεται δημοσίως άποψη, ειδικά όταν πρόκειται για πράξεις που έχουν δημιουργήσει αίσθηση; Στο κάτω-κάτω, η εν λόγω εκπομπή, όπως και οποιαδήποτε εκπομπή, δεν ανατρέπει το τεκμήριο αθωότητας, γιατί δεν δικάζει, δεν πρόκειται να στείλει η εκπομπή κάποιον στη φυλακή και ούτε επηρεάζει τους δικαστικούς λειτουργούς. Είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα η έκφραση απόψεως από πολίτες (που "ανέχεται" ο δημοσιογράφος) από τη δικαστική καταδίκη, ενώ η δημοσιότητα των δικών γίνεται ακριβώς για να κρίνεται ακόμη και η δικαιοσύνη.

Με άλλα λόγια, οι πολιτικοί έχουν φροντίσει με την αναθεώρηση του άρθρου 86 παρ. 3 του Συντάγματος, να προστατεύονται από τη δικαιοσύνη. Τώρα έρχεται και το ΕΣΡ να τους προστατεύει από την κοινή γνώμη! Με αποτέλεσμα ο έλεγχος της κοινής γνώμης, από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της δημοκρατίας, όπως και η ελευθεροτυπία και η ελευθερία της εκφράσεως, να καταπνίγεται, προς όφελος του κρατούντος πολιτικού κατεστημένου.

40 χρόνια reason (λογικής)

Το 1968 πρωτοεμφανίστηκε ένα έντυπο, το reason διεκδικώντας τον τίτλο του «υπερασπιστή» της ελεύθερης σκέψης και των ελεύθερων αγορών. Ο πρώτος του εκδότης , Lanny Friedlander, κυκλοφόρησε στην Βοστόνη μερικές δακτυλογραφημένες σελίδες με δικά του , κυρίως, κείμενα.
40 χρόνια αργότερα το reason έχει 2,7 εκατομμύρια περισσότερους επισκέπτες στην ιστοσελίδα του από τους αναγνώστες αυτού του πρώτου φύλλου.
Είναι ίσως το μοναδικό βήμα , παγκόσμια, για τον φιλελεύθερο (libertarian) λόγο , για τους υποστηρικτές του F.A. Hayek, της Ayn Rand, του Ludwig von Mises, του Murray Rothbard, του Rodert Nozick, του Albert Jay Nock, του Henry Hazlitt κ.ά. .
Τα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας του , το όραμα που πρότεινε το reason , φαινόταν σαν μια ουτοπία απέναντι σε ένα κόσμο με κυβερνήσεις να ελέγχουν κάθε κομμάτι οικονομικής δραστηριότητας, με ισχυρό κρατικό έλεγχο των τιμών και των μισθών, υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές και χρηματικές ενισχύσεις των εξαγωγών και όλο τον μηχανισμό του Keynes σε πλήρη ανάπτυξη σε όλο τον δυτικό κόσμο. Στην αντίπερα όχθη τα κολεκτιβιστικά καθεστώτα έδιναν την εντύπωση πως θα επιβιώσουν αιώνια με επαναλαμβανόμενα πενταετή πλάνα ανάπτυξης και την δημιουργία του νέου ανθρώπου χωρίς εγωισμό και χωρίς συμφέρον.
Την ίδια εποχή το χάπι αντισύλληψης μόλις είχε νομιμοποιηθεί για τις παντρεμένες γυναίκες, μια νέα τεχνολογία επέτρεπε μερικά πανεπιστήμια στις ΗΠΑ να επικοινωνούν άμεσα με ηλεκτρονικά μέσα και μια μεσαία τάξη στην Δύση έβρισκε την ευκαιρία , με την αυξανόμενη οικονομική ευημερία , να πειραματιστεί με πολλά και διαφορετικά είδη life style. Το κίνημα για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων δεν θα το έβρισκε κανείς σαν λήμμα στην Encyclopedia Britannica, για δικαιώματα των μεταναστών δύσκολα θα έβρισκες συζήτηση και η μουσική δεν είχε ακόμη κατηγορία έθνικ.
Σήμερα ένας νέος «επίπεδος» κόσμος έχει δημιουργηθεί, το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης έχει παγκοσμιοποιηθεί (;), όλη η ανθρώπινη – αλλά και η απάνθρωπη -γνώση έχει ψηφιοποιηθεί και διαχέεται στην βιόσφαιρα, όλοι μας μπορούμε να μετρήσουμε τους ανθρώπους που ζουν με λιγότερο από 1 $ την ημέρα, η οικονομική κρίση μεταδίδεται σε όλο τον κόσμο ταχύτερα από τις ιστορικές επιδημίες πανώλης (που παρεμπιπτόντως έχουμε χρόνια να παρατηρήσουμε απευθείας) και άλλα τέτοια φαινόμενα που εμφανίζονται στον ορίζοντα μπορούμε πολύ εύκολα να τα χρεώσουμε στο όραμα αυτό του reason του 1968 : στον παγκόσμιο καπιταλισμό και στην ελευθερία.
Και όμως αυτό το όραμα του reason καμία κυβέρνηση και κανένας πολιτικός στον κόσμο δεν το ενστερνίστηκε και δεν το εφάρμοσε ποτέ. Όλοι , ή σχεδόν όλοι , το κατήγγειλαν και το δαιμονοποίησαν. Τα τοτέμ του αντι-καπιταλισμού και του αντί-νέο-φιλελευθερισμού θα τα βρείτε τοποθετημένα σε περίοπτη θέση σε όλο τον κόσμο.
Όμως η ελευθερία προχωρά γιατί το όραμα του reason τελικά είναι το όραμα του ανθρωπισμού , είναι η ίδια η ανθρώπινη φύση, που όπως ο Δαρβίνος παρατήρησε πάντα θα βρίσκει τον τρόπο να επιβιώνει απλά θα μπορούσε αυτό να γίνεται με λιγότερο ανθρώπινο πόνο, με λιγότερες χαμένες ανθρώπινες ζωές.

Aγωγές, μηνύσεις, ελευθερία του λόγου

Με αγωγές και μηνύσεις κατά του κ. Αλέξη Τσίπρα και του Star Channel αντέδρασε ο όμιλος MIG σε διάφορες δηλώσεις και τηλεοπτικές εκπομπές, οι οποίες υπονοούσαν ή αναφέρονταν σε υποτιθέμενες βρώμικες συναλλαγές σχετικά με την αγορά του ποσοστού 20% των μετοχών του ΟΤΕ που κατείχει ο όμιλος MIG από την Deutsche Telekom. Είναι ενδιαφέρον ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης αντέδρασαν, θεωρώντας ότι "ποινικοποιείται η πολιτική ζωή" και τα συναφή. Στην πραγματικότητα, ο όμιλος MIG εκμεταλλεύεται ένα συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο και ασκεί ένα δικαίωμά του - κι αν έχει κάποιος αντιρρήσεις για αυτό το νομικό πλαίσιο, δεν έχει (ειδικά αν είναι κοινοβουλευτικό κόμμα) παρά να αναλάβει τη νομοθετική πρωτοβουλία για την αλλαγή του.

Σε κάθε περίπτωση, η επικαιρότητα αυτή επαναφέρει δύο θέματα: 1. τα όρια της ελευθερίας του λόγου και αν αυτά εκτείνονται και στο συκοφαντικό και δυσφημιστικό λόγο (δεν λέω ότι τα όσα είπε ο κ. Τσίπρας ή τα όσα ειπώθηκαν στις εκπομπές του Star Channel συνιστούν κάτι τέτοιο, αυτό θα κριθεί από τα δικαστήρια) και 2. εάν τα πολιτικά κόμματα/ οι βουλευτές/ οι δημοσιογράφοι ή κάποιες άλλες ομάδες πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους υπολοίπους πολίτες, για τους οποίους ισχύουν τα άρθρα του ποινικού κώδικα για εξύβριση και συκοφαντική δυσφήμηση - εάν, δηλαδή, πρέπει να θεωρήσουμε ότι στα πλαίσια κάποιου συγκεκριμένου λειτουργήματος πρέπει να έχουν μεγαλύτερο περιθώριο ακόμη και σφάλματος κατά την εκφορά του λόγου τους.

[Παρενθετικά: το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμησης, που διακρίνεται από την εξύβριση και την απλή δυσφήμηση, τελείται όταν κάποιος ισχυρίζεται ενώπιον τρίτου ή διαδίδει για κάποιον άλλο γεγονός το οποίο γνωρίζει ότι είναι ψευδές και μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του, ηθελημένα δηλαδή επιδιώκει να πείσει κάποιους τρίτους για κάτι που αφορά τον προσβαλλόμενο και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.]

Δεν γνωρίζω τι ακριβώς ειπώθηκε, γι' αυτό ας καταφύγω σε ένα υποθετικό παράδειγμα: έστω ότι ο κ. Καρατζαφέρης, που δεν έχει εκλεγεί βουλευτής στο παράδειγμά μας (για να μην έχουμε και θέμα ασυλίας), ισχυρίζεται μέσα στο εθνικιστικό του μένος σε δηλώσεις του ότι ο κ. Νίκος Κωνσταντόπουλος, διαπρεπής δικηγόρος με σημαντική δράση στην υπεράσπιση ατομικών δικαιωμάτων, κέρδισε μια συγκεκριμένη υπόθεση (λ.χ. επετράπη η σύσταση σωματείου "Μακεδόνων" Φλώρινας με τη νομική του συμβολή) επειδή συμμετέχει στο παρα-δικαστικό και λάδωσε τους δικαστές και ότι όλα αυτά τα κάνει, γιατί η διπλωματική αποστολή της ΠΓΔΜ του αναθέτει εργολαβικά παρόμοιες υποθέσεις. Ο κ. Κωνσταντόπουλος, ο οποίος δεν είναι (στο παράδειγμά μας) πλέον βουλευτής, έχει μια σημαντική δικηγορική καριέρα, η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φήμη του ως επιτυχημένου δικηγόρου. Είναι προφανές ότι μια τέτοια δήλωση του προκαλεί σημαντική ηθική και οικονομική βλάβη, επειδή οι επιτυχίες που είχε χάρη στις ικανότητές του (οι οποίες είναι πραγματικές και αναγνωρισμένες και δεν αναφέρονται μόνο χάριν του παραδείγματος) αποδίδονται πλέον σε ανέντιμες διαδικασίες. Πρέπει να έχει τη δυνατότητα ο κ. Καρατζαφέρης να πετάει τέτοιες δηλώσεις, οι οποίες θίγουν τόσο έντονα τον κ. Κωνσταντόπουλο, με σκοπό (κατά το παράδειγμα πάντα) να συσπειρώσει τους εθνικιστές οπαδούς του με απειλές για επέμβαση ξένων και εξάρτηση του παραδικαστικού κυκλώματος από αυτούς; Εάν ο κ. Κωνσταντόπουλος ασκήσει αγωγή εναντίον του ή καταθέσει μήνυση εις βάρος του, ποινικοποιείται η πολιτική ζωή;

Φυσικά, εάν (στο παράδειγμα) ο κ. Καρατζαφέρης μπορούσε να αποδείξει ότι ο κ. Κωνσταντόπουλος πράγματι χρημάτιζε δικαστές, δεν υπέχει καμμία αστική ή ποινική ευθύνη. Αν γνώριζε θετικά ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη, ότι δηλαδή ο κ. Κωνσταντόπουλος είναι τίμιος, δεν χρηματίζει δικαστές και οπωσδήποτε η συγκεκριμένη απόφαση εκδόθηκε χωρίς αθέμιτα μέσα, τότε πρέπει να έχει ευθύνη, τουλάχιστον αστική.

Η "γκρίζα ζώνη", η οποία συσχετίζεται και με την επικαιρότητα, είναι η κατάσταση κατά την οποία ο κ. Καρατζαφέρης υποθέτει ή έχει ενδείξεις ότι κάτι αθέμιτο συνέβη. Σε μια τέτοια περίπτωση πρέπει να σιωπήσει, φοβούμενος τις τυχόν ευθύνες του; Δεν πρέπει, επειδή είναι πολιτικός και έχει αυξημένο ενδιαφέρον να προωθήσει ένα τέτοιο θέμα, να μιλήσει; Θα έπρεπε να μπορέσει να ζητήσει από τον (βουλευτή στο παράδειγμά μας) κ. Άδωνι Γεωργιάδη να τοποθετηθεί; Κι εάν είχε αποσυρθεί από την πολιτική και ήταν απλώς ιδιοκτήτης του ΤΗΛΕ-ΑΣΤΥ, θα είχε τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις;

Το ζήτημα θα μπορούσε να είχε τεθεί πολύ απλούστερα, εάν το βλέπαμε από τη σκοπιά του ζημιουμένου. Η καριέρα του κ. Κωνσταντόπουλου μπορεί να καταστραφεί, χωρίς να φταίει ο ίδιος, επειδή ο κ. Καρατζαφέρης βλέπει συνωμοσίες παντού ή ήθελε ένα σύνθημα για να ανεβάσει τα εκλογικά ποσοστά του ή τις θεαματικότητες του σταθμού του. Από την άλλη, όμως, πρέπει να σκεφθούμε και το αντίστροφο: στην περίπτωση που ο κ. Κωνσταντόπουλος πράγματι είχε επιδοθεί σε μια τέτοια συναλλαγή, θα μπορούσε αυτή να αποκαλυφθεί, εάν ο κ. Καρατζαφέρης έπρεπε να μπορεί να την αποδείξει οπωσδήποτε, προτού πει κάτι στον αέρα;

Χωρίς, επαναλαμβάνω, να ξέρω το ακριβές περιεχόμενο των δηλώσεων του κ. Τσίπρα (ή των όσων αναφέρονται στο Star Channel) υποθέτω ότι αυτές κινούνται σ' αυτή την γκρίζα ζώνη - η προσωπική μου επιλογή, στην περίπτωση αυτή, θα ήταν υπέρ της ελευθερίας του λόγου, δηλαδή κατά της ποινικοποίησης. Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν συνάδει με την επιλογή του νομοθέτη, η οποία μάλιστα έχει γίνει αντικείμενο μεγάλων καταχρήσεων στο παρελθόν εις βάρος ανθρώπων, που τόλμησαν να πουν κάποια αυτονόητα πράγματα, έστω κι αν αυτά συνίστανται σε αξιολογικές κρίσεις (βλ. υποθέσεις Λιοναράκη και Βασιλάκη). Δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρά τις αντίθετες επιθυμίες μας, οπωσδήποτε ο κ. Βγενόπουλος, εκπροσωπώντας τον όμιλο MIG, άσκησε ένα δικαίωμα που του παρέχει ο νόμος. Αν ο κ. Τσίπρας ή οποιοσδήποτε άλλος δήλωνε εντελώς ανεύθυνα ή χωρίς να έχει έστω και την παραμικρή ένδειξη ότι ο όμιλος MIG ή κάποιος άλλος προέβη σε παράνομες πράξεις, τότε ακόμη περισσότερο θα δικαιολογείτο και ο θιγόμενος, είτε φυσικό, είτε νομικό πρόσωπο, είτε πλούσιος είτε πένης, είτε δεξιός είτε αριστερός, να καταφύγει στα δικαστήρια για την προάσπιση του κύρους του. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και το εξής: εάν, στο υποθετικό παράδειγμα, ο κ. Κωνσταντόπουλος δεν προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά του κ. Καρατζαφέρη, θα ενισχυθεί η άποψη ότι έχει κάτι να κρύψει και ότι οι κατηγορίες του κ. Καρατζαφέρη είναι αληθείς. Η μη αντίδραση σε μια κατηγορία εκλαμβάνεται, κατά κανόνα, όχι ως μεγαθυμία, αλλά ως επαλήθευση της κατηγορίας, όσο ακραία κι εάν είναι.

Εν πάση περιπτώσει, αυτές είναι κάποιες αρχικές σκέψεις, ατάκτως ερριμμένες, με αφορμή την επικαιρότητα. Ίσως να είναι καλή ευκαιρία να συζητήσουμε την ανάγκη να είναι ποινικώς κολάσιμα τα αδικήματα κατά της τιμής - ιδίως δε να δούμε και τον περιβόητο νόμο περί τύπου (ν. 1178/1981).

[Διευκρίνιση: το παράδειγμα δεν υπονοεί ότι ο κ. Καρατζαφέρης έχει τάσεις για συκοφαντικές δυσφημήσεις, το όνομά του αναφέρθηκε επειδή είναι στο άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος από τον κ. Κωνσταντόπουλο. Οι ικανότητες του κ. Κωνσταντόπουλου ως νομικού και νομικού συμπαραστάτη είναι αδιαμφισβήτητες, όπως και το ήθος και η ακεραιότητά του.]

Αντισημιτισμός, επίσημη ιστορία ή ελευθερία του λόγου;

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι θριαμβολογεί για την καταδίκη των στελεχών της ακροδεξιάς εφημερίδας "Ελεύθερος Κόσμος" για παράβαση του αντιρατσιστικού νόμου 927/1979. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπίζουμε με πολλές επιφυλάξεις τους πανηγυρισμούς αυτούς. Όχι από αναισθησία προς το Ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο - ούτε από συμπάθεια ή συμπαράσταση στη διάδοση μισαλλόδοξων και ρατσιστικών ιδεών, στις οποίες επιδίδεται ο "Ελεύθερος Κόσμος", αλλά από δέσμευση υπέρ της ελευθερίας του λόγου. Με τη λογική του ν. 927/1979 θα μπορούσε να ψηφισθεί κι άλλος νόμος, ο οποίος θα τιμωρεί τις προσβολές κατά των Χριστιανών ή των Μουσουλμάνων, γενικώς, που θα καθιστούσε εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες κριτές του βαθμού ελευθεροστομίας του καθενός (βλ. το αντίστοιχο, ατυχές νομοθέτημα στη Μεγάλη Βρετανία). Επίσης, η ύπαρξη μοναδικής, "επίσημης" ιστορίας, την οποία κανείς δεν επιτρέπεται να αρνηθεί, ακόμη και για το Ολοκαύτωμα, θα δικαιολογούσε αντίστοιχες απαγορεύσεις για όποιον τολμούσε να αμφισβητήσει την "επίσημη" ελληνική ιστορία (ή ό,τι, τέλος πάντων, αποφασίσει το Υπουργείο Παιδείας να βάλει στο βιβλίο της Στ' Δημοτικού). Για το λόγο αυτό, τέτοιου είδους καταδίκες μάλλον ανησυχία και προβληματισμό πρέπει να προκαλούν. Αντιθέτως, θα πρέπει να σταθούμε στην περίφημη μειοψηφούσα γνώμη του Δικαστή Oliver Wendell Holmes στην απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου Αbrams v. United States, στην οποία γράφει ποια θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση ιδεών, σαν αυτές που εκφράζονται στον "Ελεύθερο Κόσμο": “the best test of truth is the power of the thought to get itself accepted in the competition of the market". Εκτός κι αν θεωρούμε ότι είμαστε στην πλειοψηφία μας πρόβατα και δεν θα καταλάβουμε την πραγματική αλήθεια.