Tuesday, March 18, 2008
Οι θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για το ασφαλιστικό
Σε συνάντηση με τη ΓΣΕΕ κλιμάκιο του ΣΥΡΙΣΑ διατύπωσε τις θέσεις του για το ασφαλιστικό ζήτημα (δυστυχώς δεν μπόρεσα να αντλήσω αντίστοιχο πρωτογενές υλικό από την ιστοσελίδα του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ). Οι προτάσεις συμπτύσσονται στη διατήρηση τριών ταμείων, στη σύνταξη μετά από 35 χρόνια εργασίας, ανεξαρτήτως ηλικίας, στην κάλυψη των ελλειμμάτων των ταμείων και στην εύρεση του ανωτάτου κοινού παρονομαστή (sic) για τις παροχές που προκύπτουν από τη συγχώνευση των ταμείων. Δεν μπορούμε παρά να επιδοκιμάσουμε την αναγνώριση, και εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, ότι τα υφιστάμενα ταμεία είναι πάρα πολλά και ότι αυτό είναι μια σημαντική επιβάρυνση του συστήματος. Κατά τα λοιπά, όμως, της συγχώνευσης πρέπει να προηγηθούν αναλογιστικές μελέτες, κάλυψη ελλειμμάτων και διασφάλιση πόρων για τα νέα ταμεία. Η αναγνώριση της ανάγκης για καταφυγή σε επιστημονικές μεθόδους, οι οποίες θα αποτιμήσουν το πρόβλημα, είναι επίσης θετική. Για το πώς θα εξευρεθούν οι πόροι για την κάλυψη των ελλειμμάτων και τις αυξημένες συντάξεις που επιδιώκει ο ΣΥΡΙΖΑ ή τη συνταξιοδότηση με 35 έτη υπηρεσίας χωρίς όρια ηλικίας, όμως, δεν προβάλλει απάντηση - τα αφήνει προς διερεύνηση - κι όμως, αυτά είναι τα προβλήματα, στα οποία πρέπει να δώσει απάντηση όποιος έχει να καταθέσει ουσιαστικές προτάσεις. Με δεδομένη την έλλειψη αυτή οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ είναι, δυστυχώς, εντελώς ελλιπείς και όχι ουσιαστικές.
ΥΓ1. Στο συγκεκριμένο ρεπορτάζ, δεν γίνεται λόγος για τις πρόωρες συντάξεις, μητέρες με ανήλικα τέκνα κ.λπ.
ΥΓ2. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει την ασφαλιστική κάλυψη οποιασδήποτε μορφής γυναικείας απασχόλησης. Αυτό ανοίγει ένα ενδιαφέρον θέμα: τη συνταξιοδότηση των νοικοκυρών. Με δεδομένο ότι πολλές γυναίκες, που δεν εργάσθηκαν, καταλήγουν να λαμβάνουν σύνταξη, όταν αποβιώσει ο σύζυγός τους, μήπως θα ήταν ώριμος ο καιρός για να υποχρεωθούν και αυτές να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές (λέμε, τώρα), ώστε να διασφαλίζουν σύνταξη σε κάθε περίπτωση;
ΥΓ1. Στο συγκεκριμένο ρεπορτάζ, δεν γίνεται λόγος για τις πρόωρες συντάξεις, μητέρες με ανήλικα τέκνα κ.λπ.
ΥΓ2. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει την ασφαλιστική κάλυψη οποιασδήποτε μορφής γυναικείας απασχόλησης. Αυτό ανοίγει ένα ενδιαφέρον θέμα: τη συνταξιοδότηση των νοικοκυρών. Με δεδομένο ότι πολλές γυναίκες, που δεν εργάσθηκαν, καταλήγουν να λαμβάνουν σύνταξη, όταν αποβιώσει ο σύζυγός τους, μήπως θα ήταν ώριμος ο καιρός για να υποχρεωθούν και αυτές να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές (λέμε, τώρα), ώστε να διασφαλίζουν σύνταξη σε κάθε περίπτωση;
ΠΑΣΟΚ, ασφαλιστικό 2001 και Θέμος Αναστασιάδης
Διαβάστε ένα παλιό, αλλά αρκετά διαχρονικό (ως προς τον τρόπο, με τον οποίο οι πολιτικές δυνάμεις μεταχειρίζονται το ασφαλιστικό) άρθρο του Θέμου Αναστασιάδη από το Βήμα του 2001.
Προσλήψεις κομματικών/ προσωπικών στρατών
Η αξιωματική αντιπολίτευση διαμαρτύρεται για τις προσλήψεις προσωπικού εκτός ΑΣΕΠ ξεχνώντας και τα κατορθώματα της δικής του περιόδου. Η απάντηση της κυβέρνησης δεν είναι εντελώς πειστική. Αυτό που γνωρίζουμε όλοι είναι ότι οι "συμβασιούχοι" είναι μια από τις πληγές της ελληνικής δημόσιας διοίκησης. Όχι γιατί το κράτος ή οι ΟΤΑ δεν πρέπει να έχουν την ελαστικότητα να προσλαμβάνουν πρόσκαιρα προσωπικό, για την κάλυψη προσωρινών αναγκών, αλλά επειδή έχουμε δει πώς έχει καταστρατηγηθεί αυτή η δυνατότητα - και όχι μόνο από την κεντρική κυβέρνηση, κατ' εξοχήν κάτι τέτοιο γίνεται από αποκεντρωμένες υπηρεσίες ή ΟΤΑ. Η ίδια η ύπαρξη του ΑΣΕΠ δεν θάπρεπε να είναι απαραίτητη σε μια ευνομούμενη χώρα, δυστυχώς όμως η εξέλιξη των προσλήψεων μετά το 1994 (έτος που καθιερώθηκε) δικαιώνουν την καθιέρωσή του και ενισχύουν το αίτημα για την ελαχιστοποίηση των προσλήψεων εκτός των διαδικασιών του.
Φυσικά, η παθογένεια είναι μεγαλύτερη, δεν έχει να κάνει μόνο με το σύστημα προσλήψεων, αλλά με το συνολικό σύστημα λειτουργίας της οικονομίας και της κρατικής μηχανής, ειδικότερα. Ότι η πρόσληψη στο Δημόσιο έχει καταστεί ιδανικό, ότι η μονιμότητα αποτελεί χαρακτηριστικό μιας θέσης εργασίας περισσότερο επιθυμητό από τη δυνατότητα εξελίξεως ή τις καλές αποδοχές, αντανακλά στη συνολική εικόνα της οικονομίας και του ασφυκτιώντος ιδιωτικού τομέα. Πραγματικά, πόσοι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα σήμερα να υποσχεθούν στους μισθωτούς τους σημαντική ανέλιξη; Και πόσο εύκολο είναι κάποιος να αξιοποιήσει τα προσόντα του ως ελεύθερος επαγγελματίας ή επιχειρηματίας στην ελληνική αγορά; Δεν παραγνωρίζεται ότι οι διαπιστώσεις αυτές αποτελούν, εν πολλοίς, και προσχήματα για ανθρώπους που δεν έχουν τη διάθεση να αποκτήσουν προσόντα ή να εργασθούν πραγματικά και επιδιώκουν, διά του διορισμού τους στο δημόσιο, να εξασφαλίσουν μονιμότητα όχι από το φόβο για επισφαλείς θέσεις εργασίας στην αγορά, αλλά με σκοπό την ατιμωρησία της ραθυμίας τους στην υπηρεσία. Επίσης, για όσους έχουν ανατραφεί πιστεύοντας ότι θα αξιοποιήσουν περισσότερο στον επαγγελματικό βίο τους κάποιες κομματικές γνωριμίες, παρά γνώσεις, εμπειρίες, τυπικά και ουσιαστικά προσόντα που σχετίζονται με τη δουλειά που θέλουν να κάνουν.
Μου είχε κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση που περπατούσα, μια ημέρα πριν τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, έξω από τα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος σε κεντρική οδό της Θεσσαλονίκης. Άκουγα τους συγκεντρωμένους νεολαίους εκεί να συζητούν σε ποια θέση αποβλέπουν, σε περίπτωση νίκης του κόμματός τους (είμαι σίγουρος ότι αντίστοιχες συζητήσεις θα γίνονταν και στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εάν θεωρούσαν ότι είχαν πιθανότητες να επανακαταλάβουν την εξουσία) και τρόμαξα στη σκέψη ότι υπάρχουν άνθρωποι, των οποίων το μέλλον κυριολεκτικά εξαρτάται ευθέως και άμεσα από τα αποτελέσματα μιας εκλογικής αναμέτρησης - και δεν αναφέρομαι σε υποψηφίους βουλευτές! Φαντάζομαι, δε, ότι παρόμοιες συζητήσεις σε αντίστοιχη κλίμακα γίνονται και πριν από τις τοπικές εκλογές, όπου η ανταλλαγή ψήφων προς διορισμό είναι ακόμη πιο εύκολη (καθώς η βαρύτητα που έχει η ψήφος ενός σογιού μπορεί να αποβεί καθοριστική για το τελικό αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης).
Και, βέβαια, το θέμα έχει και συνέχεια. Οι διορισθέντες κατά τον τρόπο αυτό αξιοποιούν, μετά τις εκλογές, τον κρατικό πλέον μηχανισμό για εξασφάλιση και διαιώνιση των προνομίων τους, καθώς και για την εξασφάλιση της επανεκλογής του δημοτικού άρχοντα (κατά κανόνα) που τους διόρισε - και έτσι οι κρατικές θέσεις αξιοποιούνται από τους κομματικούς στρατούς και για την καθημερινή συντήρησή τους (για να μην αναφέρω και αθέμιτα προσωπικά κέρδη).
Όλα αυτά είναι και συνέπεια ενός γιγαντωμένου κράτους με υπηρεσίες και αρμοδιότητες, οι οποίες δεν ταιριάζουν στην αποστολή που θα έπρεπε να επιτελεί. Η φιλελεύθερη πρόταση για την αντιμετώπιση των φαινομένων αυτών περνά από τη δραστική μείωση των κρατικών αρμοδιοτήτων και της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία (σκεφθείτε, λ.χ., τι επιρροή έχει ένας υπάλληλος που θα κρίνει ποιος θα λάβει αγροτικές επιδοτήσεις και πόσο - ακόμη και ο γραμματέας του Δήμου που χορηγεί βεβαίωση για τα καλλιεργούμενα στρέμματα).
Φυσικά, η παθογένεια είναι μεγαλύτερη, δεν έχει να κάνει μόνο με το σύστημα προσλήψεων, αλλά με το συνολικό σύστημα λειτουργίας της οικονομίας και της κρατικής μηχανής, ειδικότερα. Ότι η πρόσληψη στο Δημόσιο έχει καταστεί ιδανικό, ότι η μονιμότητα αποτελεί χαρακτηριστικό μιας θέσης εργασίας περισσότερο επιθυμητό από τη δυνατότητα εξελίξεως ή τις καλές αποδοχές, αντανακλά στη συνολική εικόνα της οικονομίας και του ασφυκτιώντος ιδιωτικού τομέα. Πραγματικά, πόσοι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα σήμερα να υποσχεθούν στους μισθωτούς τους σημαντική ανέλιξη; Και πόσο εύκολο είναι κάποιος να αξιοποιήσει τα προσόντα του ως ελεύθερος επαγγελματίας ή επιχειρηματίας στην ελληνική αγορά; Δεν παραγνωρίζεται ότι οι διαπιστώσεις αυτές αποτελούν, εν πολλοίς, και προσχήματα για ανθρώπους που δεν έχουν τη διάθεση να αποκτήσουν προσόντα ή να εργασθούν πραγματικά και επιδιώκουν, διά του διορισμού τους στο δημόσιο, να εξασφαλίσουν μονιμότητα όχι από το φόβο για επισφαλείς θέσεις εργασίας στην αγορά, αλλά με σκοπό την ατιμωρησία της ραθυμίας τους στην υπηρεσία. Επίσης, για όσους έχουν ανατραφεί πιστεύοντας ότι θα αξιοποιήσουν περισσότερο στον επαγγελματικό βίο τους κάποιες κομματικές γνωριμίες, παρά γνώσεις, εμπειρίες, τυπικά και ουσιαστικά προσόντα που σχετίζονται με τη δουλειά που θέλουν να κάνουν.
Μου είχε κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση που περπατούσα, μια ημέρα πριν τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, έξω από τα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος σε κεντρική οδό της Θεσσαλονίκης. Άκουγα τους συγκεντρωμένους νεολαίους εκεί να συζητούν σε ποια θέση αποβλέπουν, σε περίπτωση νίκης του κόμματός τους (είμαι σίγουρος ότι αντίστοιχες συζητήσεις θα γίνονταν και στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εάν θεωρούσαν ότι είχαν πιθανότητες να επανακαταλάβουν την εξουσία) και τρόμαξα στη σκέψη ότι υπάρχουν άνθρωποι, των οποίων το μέλλον κυριολεκτικά εξαρτάται ευθέως και άμεσα από τα αποτελέσματα μιας εκλογικής αναμέτρησης - και δεν αναφέρομαι σε υποψηφίους βουλευτές! Φαντάζομαι, δε, ότι παρόμοιες συζητήσεις σε αντίστοιχη κλίμακα γίνονται και πριν από τις τοπικές εκλογές, όπου η ανταλλαγή ψήφων προς διορισμό είναι ακόμη πιο εύκολη (καθώς η βαρύτητα που έχει η ψήφος ενός σογιού μπορεί να αποβεί καθοριστική για το τελικό αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης).
Και, βέβαια, το θέμα έχει και συνέχεια. Οι διορισθέντες κατά τον τρόπο αυτό αξιοποιούν, μετά τις εκλογές, τον κρατικό πλέον μηχανισμό για εξασφάλιση και διαιώνιση των προνομίων τους, καθώς και για την εξασφάλιση της επανεκλογής του δημοτικού άρχοντα (κατά κανόνα) που τους διόρισε - και έτσι οι κρατικές θέσεις αξιοποιούνται από τους κομματικούς στρατούς και για την καθημερινή συντήρησή τους (για να μην αναφέρω και αθέμιτα προσωπικά κέρδη).
Όλα αυτά είναι και συνέπεια ενός γιγαντωμένου κράτους με υπηρεσίες και αρμοδιότητες, οι οποίες δεν ταιριάζουν στην αποστολή που θα έπρεπε να επιτελεί. Η φιλελεύθερη πρόταση για την αντιμετώπιση των φαινομένων αυτών περνά από τη δραστική μείωση των κρατικών αρμοδιοτήτων και της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία (σκεφθείτε, λ.χ., τι επιρροή έχει ένας υπάλληλος που θα κρίνει ποιος θα λάβει αγροτικές επιδοτήσεις και πόσο - ακόμη και ο γραμματέας του Δήμου που χορηγεί βεβαίωση για τα καλλιεργούμενα στρέμματα).
Monday, March 17, 2008
Στο κάτω-κάτω, τι την θέλουμε την κοινωνική ασφάλιση;
Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό, δεν σκοπεύω να απαντήσω ότι δεν την χρειαζόμαστε. Αλλά πρέπει, μερικές φορές, να επιστρέφουμε στα βασικά. Απλώς να ξεκαθαρίσουμε κάποιες παρεξηγήσεις.
Με την κοινωνική ασφάλιση δεν θέλουμε να αναδιανείμουμε εισόδημα, να πάρουμε από τους πλουσίους και να δώσουμε στους φτωχούς. Ούτε θάπρεπε να θέλουμε να την χρησιμοποιούμε για να τιμούμε ομάδες του πληθυσμού (λ.χ. αντιστασιακούς), την προσφορά των οποίων θέλουμε να αναγνωρίσουμε ή για να στηρίξουμε τη μητρότητα. Η κοινωνική ασφάλιση έχει ένα σκοπό: να παρέχει στον καθένα τη δυνατότητα να έχει ένα εισόδημα ακόμη και όταν δεν μπορεί, για λόγους ηλικίας ή υγείας, να εργάζεται. Αυτό είναι το βασικό αίτημα.
Από εκεί και πέρα αρχίζουν τα διλήμματα. Το εισόδημα αυτό θα πρέπει να το διασφαλίζει το κράτος; Μέχρι ποιο βαθμό (βλ. και ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ή εθνική σύνταξη, ακόμη και χωρίς εισφορές); Θα πρέπει να στηρίζεται στην αποταμίευση που κάνει ο ίδιος ο ασφαλισμένος, οπότε θα είναι και ανταποδοτικό; Θα πρέπει η μία γενιά με τα εισοδήματά της να στηρίζει την προηγούμενη; Τι θα γίνει με όσους, για διαφόρους κοινωνικούς λόγους (λ.χ. οικοκυρές), ουδέποτε εργάσθηκαν και δεν έχουν θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης (βλ. μεταβίβαση σύνταξης); Αυτές οι λεπτομέρειες μπορούν να συζητηθούν, αρκεί να έχουμε ξεκαθαρίσει τη βασική κατεύθυνση που θέλουμε.
Να μην παρεξηγηθώ: θέλουμε να τιμήσουμε τους ήρωες ή να βοηθήσουμε τις μητέρες με ανήλικα τέκνα ή τους πολυτέκνους; Αν αποφασίσουμε να κάνουμε κάτι τέτοιο, αυτό θα πρέπει να διαχωρισθεί πλήρως από το ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Οι συνταξιοδοτικές εισφορές έχουν νόημα διαφορετικό από τη φορολογία μόνον όταν διατίθενται (στα πλαίσια είτε διανεμητικού, είτε κεφαλαιοποιητικού συστήματος) για την κάλυψη συντάξεων ή το σχηματισμό αποθεματικών, από τα οποία θα καλυφθούν συντάξεις. Παροχές που δεν σχετίζονται με την κοινωνική ασφάλιση καθ' εαυτήν, στο βαθμό που θα τις επιδιώκαμε (στις περισσότερες, αν όχι σε όλες από όσες προανέφερα, μάλλον θα διαφωνούσα, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα), πρέπει να καλύπτονται από τη γενική φορολογία.
Έτσι, σκοπός μιας αναζήτησης για το ασφαλιστικό σύστημα είναι να εξευρεθεί αυτό, που θα εξυπηρετεί το σκοπό που ορίσαμε παραπάνω κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο: θα εξασφαλίζει ότι, όταν κάποιος δεν μπορεί πλέον να εργάζεται, θα έχει τουλάχιστον αξιοπρεπές εισόδημα. Εγώ θάθελα να το πάω, μάλιστα, ακόμη παραπέρα: να εξασφαλίζει ότι αυτός που δεν θέλει πλέον να εργάζεται θα έχει αξιοπρεπές εισόδημα, χωρίς όμως να επιβαρύνει το κοινωνικό σύνολο. Και, φυσικά, αυτό να επιτυγχάνεται με εισφορές που δεν θα είναι εξουθενωτικές, χωρίς, αν είναι εφικτό, να εξαναγκάζονται οι εργαζόμενοι και επαγγελματίες να εργάζονται πέρα από κάποια ηλικία και να παρέχει (κατά τρόπο οικονομικά βιώσιμο) όσο μεγαλύτερες συντάξεις γίνεται, σε σχέση με τις καταβληθείσες εισφορές. Και, για να πάω ακόμη παραπέρα αυτό που θάθελα εγώ, να παρέχει στους ασφαλισμένους ευρείες δυνατότητες καθορισμού της σύνταξης που θα λαμβάνουν, καθώς ακόμη και τη δυνατότητα κληρονομικής μεταβίβασης τυχόν αποθεμάτων που αντιστοιχούν σε κάποιον ασφαλισμένο και δεν έχουν αξιοποιηθεί από τον ίδιο. Αυτά είναι τα κριτήρια, βάσει των οποίων κρίνω τις προτεινόμενες επιλογές.
Με την κοινωνική ασφάλιση δεν θέλουμε να αναδιανείμουμε εισόδημα, να πάρουμε από τους πλουσίους και να δώσουμε στους φτωχούς. Ούτε θάπρεπε να θέλουμε να την χρησιμοποιούμε για να τιμούμε ομάδες του πληθυσμού (λ.χ. αντιστασιακούς), την προσφορά των οποίων θέλουμε να αναγνωρίσουμε ή για να στηρίξουμε τη μητρότητα. Η κοινωνική ασφάλιση έχει ένα σκοπό: να παρέχει στον καθένα τη δυνατότητα να έχει ένα εισόδημα ακόμη και όταν δεν μπορεί, για λόγους ηλικίας ή υγείας, να εργάζεται. Αυτό είναι το βασικό αίτημα.
Από εκεί και πέρα αρχίζουν τα διλήμματα. Το εισόδημα αυτό θα πρέπει να το διασφαλίζει το κράτος; Μέχρι ποιο βαθμό (βλ. και ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ή εθνική σύνταξη, ακόμη και χωρίς εισφορές); Θα πρέπει να στηρίζεται στην αποταμίευση που κάνει ο ίδιος ο ασφαλισμένος, οπότε θα είναι και ανταποδοτικό; Θα πρέπει η μία γενιά με τα εισοδήματά της να στηρίζει την προηγούμενη; Τι θα γίνει με όσους, για διαφόρους κοινωνικούς λόγους (λ.χ. οικοκυρές), ουδέποτε εργάσθηκαν και δεν έχουν θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης (βλ. μεταβίβαση σύνταξης); Αυτές οι λεπτομέρειες μπορούν να συζητηθούν, αρκεί να έχουμε ξεκαθαρίσει τη βασική κατεύθυνση που θέλουμε.
Να μην παρεξηγηθώ: θέλουμε να τιμήσουμε τους ήρωες ή να βοηθήσουμε τις μητέρες με ανήλικα τέκνα ή τους πολυτέκνους; Αν αποφασίσουμε να κάνουμε κάτι τέτοιο, αυτό θα πρέπει να διαχωρισθεί πλήρως από το ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Οι συνταξιοδοτικές εισφορές έχουν νόημα διαφορετικό από τη φορολογία μόνον όταν διατίθενται (στα πλαίσια είτε διανεμητικού, είτε κεφαλαιοποιητικού συστήματος) για την κάλυψη συντάξεων ή το σχηματισμό αποθεματικών, από τα οποία θα καλυφθούν συντάξεις. Παροχές που δεν σχετίζονται με την κοινωνική ασφάλιση καθ' εαυτήν, στο βαθμό που θα τις επιδιώκαμε (στις περισσότερες, αν όχι σε όλες από όσες προανέφερα, μάλλον θα διαφωνούσα, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα), πρέπει να καλύπτονται από τη γενική φορολογία.
Έτσι, σκοπός μιας αναζήτησης για το ασφαλιστικό σύστημα είναι να εξευρεθεί αυτό, που θα εξυπηρετεί το σκοπό που ορίσαμε παραπάνω κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο: θα εξασφαλίζει ότι, όταν κάποιος δεν μπορεί πλέον να εργάζεται, θα έχει τουλάχιστον αξιοπρεπές εισόδημα. Εγώ θάθελα να το πάω, μάλιστα, ακόμη παραπέρα: να εξασφαλίζει ότι αυτός που δεν θέλει πλέον να εργάζεται θα έχει αξιοπρεπές εισόδημα, χωρίς όμως να επιβαρύνει το κοινωνικό σύνολο. Και, φυσικά, αυτό να επιτυγχάνεται με εισφορές που δεν θα είναι εξουθενωτικές, χωρίς, αν είναι εφικτό, να εξαναγκάζονται οι εργαζόμενοι και επαγγελματίες να εργάζονται πέρα από κάποια ηλικία και να παρέχει (κατά τρόπο οικονομικά βιώσιμο) όσο μεγαλύτερες συντάξεις γίνεται, σε σχέση με τις καταβληθείσες εισφορές. Και, για να πάω ακόμη παραπέρα αυτό που θάθελα εγώ, να παρέχει στους ασφαλισμένους ευρείες δυνατότητες καθορισμού της σύνταξης που θα λαμβάνουν, καθώς ακόμη και τη δυνατότητα κληρονομικής μεταβίβασης τυχόν αποθεμάτων που αντιστοιχούν σε κάποιον ασφαλισμένο και δεν έχουν αξιοποιηθεί από τον ίδιο. Αυτά είναι τα κριτήρια, βάσει των οποίων κρίνω τις προτεινόμενες επιλογές.
Διάλογος επιπέδου για το ασφαλιστικό
Αν κρίνουμε από το ρεπορτάζ, η συζήτηση για το ασφαλιστικό είχε αυτό που κάποιοι θα έλεγαν "πολιτικό" χαρακτήρα: κανένας λόγος για την ουσία, καμμία περιγραφή των προβλημάτων, καμμία πρόταση λύσεων. Δεν είναι προς τη σωστή κατεύθυνση οι αλλαγές λέει η αντιπολίτευση και το στηρίζει στο ότι γίνονται απεργίες. Είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, λέει η κυβέρνηση, και το στηρίζει στο ότι το ΠΑΣΟΚ επί 20 χρόνια δεν έκανε τίποτε για το θέμα. Άσε που κάποιους τους πείραξε που, αντί για κοινοβουλευτικό έλεγχο, η Βουλή ασχολείται με αυτό το ήσσονος σημασίας θέμα. Μίλησε κανείς για περιστολή των λειτουργικών δαπανών των ασφαλιστικών ταμείων; Αναφέρθηκε η ανατροπή της αναλογίας ασφαλισμένων/ συνταξιούχων; Έγινε μνεία, έστω και κατά προσέγγιση, των κρίσιμων μεγεθών (αριθμός ταμείων, ασφαλισμένων, συνταξιούχων, αναλογιστικές προβλέψεις κ.λπ.); Αν υπήρξε κάτι τέτοιο, πάντως δεν αποτυπώθηκε στην ειδησεογραφία.
Κανονικά στο διάλογο η κυβέρνηση θάπρεπε νάχει το πάνω χέρι. Είναι σχεδόν πανθομολογούμενο ότι το ασφαλιστικό σύστημα ευρίσκεται ενώπιον πολύ μεγάλης κρίσεως. Έτσι, είναι δεδομένη και η ανάγκη για αλλαγή. Επίσης, αυτοί που πρόκειται να υποφέρουν από ενδεχόμενη κατάρρευση του συστήματος δεν είναι οι πλούσιοι, το κεφάλαιο κ.λπ., αλλά η πλειοψηφία των μισθωτών και ελευθέρων επαγγελματιών. Συνεπώς, μια απλή παράθεση δεδομένων θάπρεπε να αρκεί, για να πεισθούν οι περισσότεροι τουλάχιστον για την ανάγκη των αλλαγών, αν όχι για την κατεύθυνση που οι αλλαγές θάπρεπε να έχουν. Βλέπουμε, όμως, την αντιπολίτευση, με τη στήριξη προνομιούχων ομάδων, να αντιδρά λυσσαλέα σε κάθε αλλαγή. Χαρακτηρίζουν το (αδύναμο, κατά τη γνώμη μου) νομοσχέδιο "αντιασφαλιστικό" και δεν ξεκαθαρίζουν εάν θεωρούν ότι είναι απαραίτητες οι αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα και, αν ναι, ποιες προτείνουν οι ίδιοι. Υπό κανονικές συνθήκες, η αντιπολίτευση, τηρώντας μια τέτοια νιχιλιστική στάση, δεν θάπρεπε νάχει μέρος να κρυφθεί από την κατακραυγή για την προφανή προσπάθεια κομματικής εκμετάλλευσης ενός πολύ σοβαρού θέματος. Κι όμως: η κυβερνητική ατολμία (παρά τις κατά καιρούς "λεβέντικες" δηλώσεις του Πρωθυπουργού, οι οποίες όμως αυτοαναιρούνται, όταν προσπαθεί να πείσει πόσο ήπιες είναι οι αλλαγές που προτείνει) παρέχει στην αντιπολίτευση το έδαφος για φθηνό λαϊκισμό - και μέσα σ' όλα αυτά όλοι εθελοτυφλούν, κυρίως στην ανάγκη το διανεμητικό σύστημα να ξεπερασθεί και να αντικατασταθεί από ένα κεφαλαιοποιητικό.
Κανονικά στο διάλογο η κυβέρνηση θάπρεπε νάχει το πάνω χέρι. Είναι σχεδόν πανθομολογούμενο ότι το ασφαλιστικό σύστημα ευρίσκεται ενώπιον πολύ μεγάλης κρίσεως. Έτσι, είναι δεδομένη και η ανάγκη για αλλαγή. Επίσης, αυτοί που πρόκειται να υποφέρουν από ενδεχόμενη κατάρρευση του συστήματος δεν είναι οι πλούσιοι, το κεφάλαιο κ.λπ., αλλά η πλειοψηφία των μισθωτών και ελευθέρων επαγγελματιών. Συνεπώς, μια απλή παράθεση δεδομένων θάπρεπε να αρκεί, για να πεισθούν οι περισσότεροι τουλάχιστον για την ανάγκη των αλλαγών, αν όχι για την κατεύθυνση που οι αλλαγές θάπρεπε να έχουν. Βλέπουμε, όμως, την αντιπολίτευση, με τη στήριξη προνομιούχων ομάδων, να αντιδρά λυσσαλέα σε κάθε αλλαγή. Χαρακτηρίζουν το (αδύναμο, κατά τη γνώμη μου) νομοσχέδιο "αντιασφαλιστικό" και δεν ξεκαθαρίζουν εάν θεωρούν ότι είναι απαραίτητες οι αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα και, αν ναι, ποιες προτείνουν οι ίδιοι. Υπό κανονικές συνθήκες, η αντιπολίτευση, τηρώντας μια τέτοια νιχιλιστική στάση, δεν θάπρεπε νάχει μέρος να κρυφθεί από την κατακραυγή για την προφανή προσπάθεια κομματικής εκμετάλλευσης ενός πολύ σοβαρού θέματος. Κι όμως: η κυβερνητική ατολμία (παρά τις κατά καιρούς "λεβέντικες" δηλώσεις του Πρωθυπουργού, οι οποίες όμως αυτοαναιρούνται, όταν προσπαθεί να πείσει πόσο ήπιες είναι οι αλλαγές που προτείνει) παρέχει στην αντιπολίτευση το έδαφος για φθηνό λαϊκισμό - και μέσα σ' όλα αυτά όλοι εθελοτυφλούν, κυρίως στην ανάγκη το διανεμητικό σύστημα να ξεπερασθεί και να αντικατασταθεί από ένα κεφαλαιοποιητικό.
Το ασφαλιστικό των δικηγόρων
Και οι δικηγόροι, όπως και άλλες κοινωνικές ομάδες, διαμαρτύρονται για την ενοποίηση των ταμείων, θεωρώντας πως πρόκειται για σχέδιο που έχει σκοπό την "καταλήστευση των αποθεματικών τους". Ωστόσο, κανένας δεν εξηγεί στους πολίτες πώς δημιουργήθηκαν τα αποθεματικά αυτά: όχι μόνο από τις εισφορές των δικηγόρων, αλλά και από διαφόρους κοινωνικούς πόρους (ποσοστό επί του φόρου μεταβιβάσεως ακινήτων και, πλέον, του ΦΠΑ για τις καινούργιες οικοδομές, ποσοστό από την προσαύξηση των ποινών, ποσοστό από τα κεφάλαια προσωπικών εταιρειών κ.λπ.). Φυσικά, αν ρωτήσετε ένα δικηγόρο με ποια λογική ζητεί να διατηρήσει αποθεματικά που δεν δημιούργησε με τις δικές του εισφορές (για περιπτώσεις ταμείων που δεν έχουν ενισχυθεί από κοινωνικούς πόρους βλ. εδώ), θα αρχίσει να σας λέει πόσο δύσκολο είναι το δικηγορικό επάγγελμα (λες κι έχει την αποκλειστικότητα στη δυσκολία) και τα συναφή και ότι πρόκειται, στο κάτω-κάτω, για "εργοδοτικές εισφορές" (ωσάν ο δικηγόρος να βρίσκεται στην ίδια θέση, νομικά, με τον μισθωτό). Αν όμως διερωτηθείτε γιατί οι δικηγόροι απέχουν για μια ολόκληρη εβδομάδα, καλό είναι να ξέρετε το λόγο.
Labels:
Ασφαλιστικό,
δικηγόροι,
κοινωνικοί πόροι,
Ταμείο Νομικών
Επαγγελματικός αθλητισμός και αγορά
Τι σχέση έχουν στην Ελλάδα; Καμμία! Διαβάστε το ρεπορτάζ για την ΚΑΕ ΠΑΟΚ και θα καταλάβετε τι εννοώ. Οι παράγοντες του ΠΑΟΚ (ισχύει για κάθε ομάδα αυτό) "απαιτούν" από τις ιδιωτικές εταιρείες και από το κράτος να καταρτίσουν μαζί τους συμβάσεις χορηγίας, επειδή έχουν χορηγίες και ομάδες της ίδιας ή χαμηλότερης εμπορικής αξίας. Και, εν πάση περιπτώσει, καλώς απευθύνονται σε ιδιωτικές εταιρείες. Εάν αυτές κρίνουν ότι η διαφήμιση στη φανέλα του ΠΑΟΚ είναι συμφέρουσα (στον ποδοσφαιρικό ΠΑΟΚ, επί παραδείγματι, με 15.000 και περισσότερους οπαδούς σε εντός έδρας αγώνες είναι), ας κάνουν τη χορηγία. Αν οι ιδιώτες έχουν τη δυνατότητα για καλή διαφήμιση/ χορηγία με την ΚΑΕ ΠΑΟΚ και την αρνηθούν, κακό του κεφαλιού τους - δεν υπάρχει ζήτημα "απαιτήσεως" σ' αυτή την περίπτωση.
Το κακό όμως ξεκινά όταν η διοίκηση του ΠΑΟΚ ή οποιασδήποτε άλλης ομάδας απαιτεί στήριξη από το Δημόσιο, μέσω κρατικών χορηγιών (συνηθέστατα του ΟΠΑΠ). Το κράτος, φυσικά, μάλλον θα υποκύψει και θα δώσει τις σχετικές χορηγίες και τις αντίστοιχες οικονομικές ανάσες στην ομάδα (επαναλαμβάνω, αναφέρω τον ΠΑΟΚ εξ αιτίας του συγεκριμένου ρεπορτάζ, το φαινόμενο είναι γενικευμένο). Έτσι, η ίδρυση και λειτουργία αθλητικών α.ε. στην Ελλάδα δεν σχετίζεται με τη δυνατότητά τους να έχουν έσοδα και να μοιράζουν μερίσματα, αλλά βασίζονται στις κρατικές ενισχύσεις (όπως και οι περισσότερες ημερήσιες εφημερίδες). Δεν έχουν, όμως, σε ένα τέτοιο σύστημα και κανένα λόγο να προσπαθήσουν να προσφέρουν καλύτερο προϊόν (που ξεκινά από καλύτερη ομάδα και καταλήγει σε καλύτερες συνθήκες στα γήπεδα, στα οποία αγωνίζεται εντός έδρας η αντίστοιχη ομάδα). Και η αγορά δεν τους τιμωρεί, γιατί ξέρουν ότι έχουν στήριγμα από πίσω το κράτος. Φυσικά, το φαινόμενο πάει κι ένα επίπεδο πιο πέρα, όταν κάποιοι ασχολούνται παραγοντικά με τον επαγγελματικό αθλητισμό, αποδεχόμενοι ακόμη και μείωση της προσωπικής τους περιουσίας λόγω της ενασχολήσεώς τους αυτής, με σκοπό να αποκτήσουν ένα πυρήνα οπαδών - ομάδων πιέσεως προς την κρατική εξουσία για προώθηση των εξω-αθλητικών επιχειρηματικών τους συμφερόντων.
Το κακό όμως ξεκινά όταν η διοίκηση του ΠΑΟΚ ή οποιασδήποτε άλλης ομάδας απαιτεί στήριξη από το Δημόσιο, μέσω κρατικών χορηγιών (συνηθέστατα του ΟΠΑΠ). Το κράτος, φυσικά, μάλλον θα υποκύψει και θα δώσει τις σχετικές χορηγίες και τις αντίστοιχες οικονομικές ανάσες στην ομάδα (επαναλαμβάνω, αναφέρω τον ΠΑΟΚ εξ αιτίας του συγεκριμένου ρεπορτάζ, το φαινόμενο είναι γενικευμένο). Έτσι, η ίδρυση και λειτουργία αθλητικών α.ε. στην Ελλάδα δεν σχετίζεται με τη δυνατότητά τους να έχουν έσοδα και να μοιράζουν μερίσματα, αλλά βασίζονται στις κρατικές ενισχύσεις (όπως και οι περισσότερες ημερήσιες εφημερίδες). Δεν έχουν, όμως, σε ένα τέτοιο σύστημα και κανένα λόγο να προσπαθήσουν να προσφέρουν καλύτερο προϊόν (που ξεκινά από καλύτερη ομάδα και καταλήγει σε καλύτερες συνθήκες στα γήπεδα, στα οποία αγωνίζεται εντός έδρας η αντίστοιχη ομάδα). Και η αγορά δεν τους τιμωρεί, γιατί ξέρουν ότι έχουν στήριγμα από πίσω το κράτος. Φυσικά, το φαινόμενο πάει κι ένα επίπεδο πιο πέρα, όταν κάποιοι ασχολούνται παραγοντικά με τον επαγγελματικό αθλητισμό, αποδεχόμενοι ακόμη και μείωση της προσωπικής τους περιουσίας λόγω της ενασχολήσεώς τους αυτής, με σκοπό να αποκτήσουν ένα πυρήνα οπαδών - ομάδων πιέσεως προς την κρατική εξουσία για προώθηση των εξω-αθλητικών επιχειρηματικών τους συμφερόντων.
Πού πάει η Wikipedia;
Εκφράζονται φόβοι ότι η Wikipedia αποκτά κεντρικό έλεγχο, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα της και προβληματίζει τους χιλιάδες συνδρομητές της ανά τον κόσμο. Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε πώς θα καταλήξει αυτή η προσπάθεια - ακόμη περισσότερο για όσους έχουν συμβάλει σε κάποια από τα άρθρα και νοιώθουν, κατά κάποιον τρόπο, μέλη της ευρύτερης προσπάθειας.
Παραλογισμός με τον ΟΤΕ
Η κυβέρνηση χάρηκε που η Deutsche Telekom συμφώνησε με την MIG να αγοράσει το 20% των μετοχών του ΟΤΕ που ανήκει στην τελευταία, επειδή ήθελαν στρατηγικό συνεταίρο για τον ΟΤΕ κ.λπ. Ας μπούμε λίγο στη συνωμοσιολογία, στην οποία η κυβέρνηση στήριξε τη βούλησή της να απαγορεύσει στη MIG την αγορά ποσοστού άνω του 20% - και πού ξέρουμε ότι η Deutsche Telekom δεν θα ελέγχεται από ξένα συμφέροντα, ανθέλληνες που θέλουν να μας στερήσουν αυτή τη στρατηγικής σημασίας επιχείρηση; Και, παρεμπιπτόντως, θα επιτρέψει η κυβέρνηση στην Deutsche Telekom να αγοράσει κι άλλες μετοχές, ώστε να υπερβεί το 20%; Κι αν τις πουλήσει όλες στον ίδιο αγοραστή; Πώς θα αντιδράσουν τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης; Όταν μια συντηρητική κυβέρνηση, που προέρχεται από τη "μεγάλη φιλελεύθερη παράταξη" έχει φοβικά σύνδρομα απέναντι στο χρηματιστήριο και την ελεύθερη αγορά, τέτοιες χαζομάρες θα πρέπει να τις ρωτάμε.
Εισάγεται μεταρρύθμιση στο ασφαλιστικό σύστημα; Και είναι οι αλλαγές επαρκείς;
Το ασφαλιστικό σύστημα (αναφερόμαστε στις συντάξεις, όχι στον κλάδο υγείας) στην Ελλάδα έχει μια πολύ βασική, αλλά και απλούστατη - στη σύλληψή της - παθογένεια: περισσότερες υποχρεώσεις από πόρους. Έτσι, όποιος θέλει να "λύσει" το πρόβλημα του ασφαλιστικού πρέπει να κινηθεί προς δύο κατευθύνσεις (ή, έστω, προς μια από αυτές): την αύξηση των πόρων και τη μείωση των υποχρεώσεων. Μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε ότι ο πιο απλός τρόπος για να γίνει αυτό είναι να αυξηθούν οι εισφορές, καθώς και να γίνουν πιο δύσκολες οι προϋποθέσεις για τη λήψη συντάξεως, και να μειωθούν οι συντάξεις. Αυτή είναι η βασική ιδέα του ασφαλιστικού νομοσχεδίου, που κινείται κυρίως στην κατεύθυνση των αλλαγών των ορίων ηλικίας σε κάποιες ιδιαιτέρως ευνοϊκές περιπτώσεις, καθώς και στην παροχή κινήτρων για την παραμονή στην εργασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, κινείται και στην κατεύθυνση της μείωσης των υποχρεώσεων, διαμέσου της μείωσης των λειτουργικών εξόδων, που αναμένεται να φέρει η ενοποίηση των ταμείων σε πολύ λιγότερα από τα σημερινά, ενοποίηση η οποία αναμένεται να εξορθολογίσει περαιτέρω το ασφαλιστικό σύστημα.
Ποιοι άλλοι τρόποι αυξήσεως των πόρων (και των εσόδων) προτείνονται; Η περαιτέρω ενίσχυση των ασφαλιστικών ταμείων από το κράτος και η πάταξη της εισφοροδιαφυγής, ενώ δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση των εργοδοτικών εισφορών (να πληρώσει το κεφάλαιο!). Αυτές οι τελευταίες είναι, κατά βάσιν, οι προτάσεις που προβάλλονται από την αντιπολίτευση ως λύση για το ασφαλιστικό σύστημα - καταλήγουν σε μια γνωστή, αριστερή, κοινοτοπία, ότι το σύστημα είναι στη βάση του καλό, αλλά τα πρόσωπα που το στελεχώνουν δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους και πρέπει να φροντίσουμε να κάνουν καλά τη δουλειά τους (στην περίπτωση του ασφαλιστικού να αποδώσει το δημόσιο ό,τι οφείλει στα ταμεία και να φροντίσει να εισπράξει τις οφειλόμενες εισφορές).
Είναι ευνόητο ότι η κυβερνητική πρόταση είναι κάπως περισσότερο ορθολογική, σε σχέση με την αντίδραση της αντιπολίτευσης. Ωστόσο, είναι ανεπαρκής και δεν πρόκειται να οδηγήσει σε κάποια βιώσιμη λύση. Από την άλλη, οι οιμωγές της αντιπολίτευσης για το "αντι-ασφαλιστικό" νομοσχέδιο δεν οδηγούν πουθενά. Ας δούμε γιατί.
Το ισχύον διανεμητικό σύστημα βασίζεται σε μια αρχή: ότι κάθε γενιά ασφαλισμένων συντηρεί την αντίστοιχη γενιά συνταξιούχων, δηλαδή ότι οι εισφορές που δίνουν όσοι είναι ασφαλισμένοι σήμερα πηγαίνουν για να καλύψουν τις συντάξεις όσων βγαίνουν στη σύνταξη (και το περίσσευμα αποτελεί αποθεματικό των ταμείων). Αυτό σημαίνει ότι βασικός παράγων που θα καθόριζε το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών και των συντάξεων είναι η αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων, καθώς η ίδια η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος εξαρτάται από τη δυνατότητα των ασφαλισμένων να συντηρούν τους συνταξιούχους. Τι σημαίνει αυτό; Ότι, προκειμένου να υπάρχει ορθολογική διαχείριση του συστήματος, ο διαχειριστής του (το κράτος) πρέπει να φροντίζει η αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων να είναι τέτοια, ώστε να μπορούν οι ασφαλισμένοι να αντέξουν το απαραίτητο οικονομικό βάρος. Αυτό, κατ' αρχήν, επηρεάζει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης - ηλικία, χρόνια εισφορών κ.λπ. Το δεύτερο πράγμα που επηρεάζεται είναι το ύψος των εισφορών σε σχέση με το ύψος των συντάξεων. Ένας πολύ απλός μαθηματικός τύπος που περιγράφει το ισχύον σύστημα θα μπορούσε να είναι ο εξής (Α=αριθμός ασφαλισμένων, ε=ύψος μέσης εισφοράς για κάθε ασφαλισμένο, Σ=αριθμός συνταξιούχων, σ=ύψος μέσης σύνταξης ανά συνταξιούχο):
Α x ε >= Σ x σ (βιώσιμο σύστημα)
Α x ε < Σ x σ (καταρρέον σύστημα)
Τέσσερις σημειώσεις: 1. ο αριθμός των ασφαλισμένων είναι διαφορετικός από τον αριθμό του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού, καθώς ένα μέρος του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού ευρίσκεται σε ανεργία, ηθελημένη ή μη, και ένα άλλο μέρος εργάζεται ανασφάλιστο, 2. το γινόμενο Αxε θα πρέπει να πολλαπλασιάζεται και με ένα παράγοντα που αντιστοιχεί στο ποσοστό των οφειλομένων ασφαλιστικών εισφορών που πράγματι εισπράττονται, 3. στο γινόμενο Σxσ θα πρέπει να προσθέσουμε και τα λειτουργικά έξοδα των ταμείων, τα οποία είναι πολύ σημαντικά - για λόγους απλότητας του παραδείγματος, θα αφήσουμε αυτό τον παράγοντα έξω από τη σημερινή ανάρτηση. 4. επίσης για λόγους απλότητας του παραδείγματος αφήνουμε έξω και τον παράγοντα κακοδιαχείριση που χαρακτηρίζει το σημερινό σύστημα.
Μια άλλη παρατήρηση που πρέπει να γίνει είναι ότι, προκειμένου να είναι το σύστημα βιώσιμο, είναι απαραίτητο να συμμετέχει σ' αυτό όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέροος του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού. Αυτό έχει ως συνέπεια την υποχρεωτική, εκ του νόμου, συμμετοχή κάθε εργαζομένου ή επαγγελματία στο σύστημα με την απειλή ποινικών κυρώσεων, μάλιστα, για την περίπτωση μη συμμετοχής ή μη καταβολής των εισφορών.
Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε (κι ας το αφήσουμε, χάριν απλότητας του παραδείγματος, έξω από τη συζήτηση στη συνέχεια) ότι κάθε σύστημα κάνει, συνειδητά, και προσπάθεια να υπάρχει κάποια στοιχειώδης ανταποδοτικότητα στο σύστημα, όχι υπό την έννοια της αναλογίας, αλλά ότι γενικώς εάν ένας ασφαλισμένος έχει δώσει περισσότερες εισφορές από έναν άλλο, θα προσδοκά και κάπως (όχι αναλόγως) μεγαλύτερη σύνταξη.
Πρέπει, επίσης, να παρατηρηθεί ότι το άθροισμα ασφαλισμένων + συνταξιούχων είναι ανεξάρτητο από την κυβερνητική βούληση. Επίσης, ότι υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός προσώπων που υποχρεωτικά θα πρέπει να εντάσσονται στους συνταξιούχους, επειδή (λόγω ηλικίας ή αναπηρίας) δεν είναι πλέον εις θέσιν να εργάζονται και, όσο και να επηρεάσουμε τα όρια ηλικίας, δεν θα μπορούν από την κατηγορία των συνταξιούχων να υπαχθούν στην κατηγορία των ασφαλισμένων. Έτσι, ακόμη και οι κυβερνητικές ρυθμίσεις που θίγουν κάποια όρια ηλικίας ή παρέχουν κίνητρα για παραμονή στην εργασία επί κάποια έτη ακόμη, μόνον οριακή, αντίστοιχα, επιρροή θα έχουν στη συνολική βιωσιμότητα του συστήματος. Κοντολογίς, όσο αυξάνεται ο μέσος όρος ηλικίας του πληθυσμού όσων συμμετέχουν στο ασφαλιστικό σύστημα, κατ' ανάγκην θα αυξάνεται αντίστοιχα και η αναλογία συνταξιούχων/ ασφαλισμένων εις βάρος των τελευταίων. Δηλαδή, από τον παραπάνω μαθηματικό τύπο, την αναλογία "Α" και "Σ" μπορούμε να την επηρεάσουμε (πράγμα που επιθυμεί να κάνει η κυβέρνηση) το πολύ μέχρις ενός σημείου, ακόμη κι εάν το κράτος καταφέρει να κάνει όλο τον οικονομικώς ενεργό πληθυσμό του να ασφαλίζεται και να πληρώνει πλήρεις εισφορές.
Από τον τύπο αυτό προκύπτει ότι, προκειμένου να διατηρηθεί ένα βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα, σε ένα περιβάλλον στο οποίο ο αριθμός των ηλικιωμένων (ήτοι των κατ' ανάγκην συνταξιούχων) αυξάνεται, σε σχέση με τους νεώτερους ασφαλισμένους/ καταβάλλοντες εισφορές, απαιτείται να αυξηθούν οι εισφορές ή να μειωθούν οι συντάξεις.
Το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε, όπως είδαμε, προσπαθεί να επηρεάσει την αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων και να μειώσει τα λειτουργικά έξοδα των ταμείων.
Να μειωθούν οι συντάξεις κάτω από ένα όριο είναι ανεπίτρεπτο. Αυτό για δύο λόγους: πρώτον, διότι τόσο πολιτικά, όσο και ηθικά (όχι ακριβώς και νομικά) δεν μπορούμε να πούμε σε κάποιον που έχει δώσει υποχρεωτικά εισφορές καθ' όλο τον ασφαλιστικό του βίο ότι οι εισφορές αυτές δεν του εξασφαλίζουν σύνταξη, με την οποία μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς. Ο δεύτερος είναι ακριβώς αυτός, ότι, αν είναι το σύστημα να δίνει συντάξεις, οι οποίες δεν συντηρούν τον συνταξιούχο, δεν έχει και λόγο ύπαρξης - καλύτερα να το καταργήσουμε εντελώς! Έτσι, πηγαίνοντας πάλι στον παραπάνω μαθηματικό τύπο, το "σ" μπορεί κι αυτό να μειωθεί μέχρις ενός σημείου. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν έχει προτείνει τη μείωση των συντάξεων.
Τι απομένει (κι εδώ πάμε στις "προτάσεις" της αντιπολίτευσης - χρησιμοποιώ τα εισαγωγικά, επειδή δεν έχουν προταθεί συστηματικά); Το στοιχείο "ε", οι εισφορές. Πόσο μπορούν να αυξηθούν; Μα είναι προφανές ότι και στην αύξηση αυτή υπάρχει ένα όριο - το όριο, μετά από το οποίο δεν θα μπορεί μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων ή επαγγελματιών να αντέχει τις εισφορές αυτές και θα οδηγείται είτε στην ανασφάλιστη εργασία είτε, εάν μάλιστα το κράτος έχει τη δυνατότητα να πατάσσει πλήρως την εισφοροδιαφυγή, στην ανεργία ή τη μετανάστευση (όχι μόνο εργαζομένων, αλλά και επιχειρήσεων, βλ. ελληνικές επιχειρήσεις στη Βουλγαρία ή τα Σκόπια). Το ίδιο ισχύει και για την ενίσχυση των ταμείων από το κράτος. Θα απαιτηθεί αντίστοιχη αύξηση της φορολογίας, η οποία θα είναι εξίσου επιβαρυντική για της επιχειρήσεις και θα οδηγήσει στις ίδιες παρενέργειες. Όσοι υποστηρίζουν αυτή την πρόταση σχεδόν δεν αντιλαμβάνονται ότι η συνολική επιβάρυνση μιας επιχείρησης είναι η ίδια, είτε καταβάλλει μεγαλύτερες εισφορές, είτε μεγαλύτερους φόρους. Δηλαδή η αύξηση της φορολογίας, αντί της αυξήσεως των εισφορών, έχει τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα ως προς τη βιωσιμότητα μιας επιχείρησης και τη δυνατότητά της να λειτουργεί και να εξακολουθήσει να είναι πηγή εισφορών και φόρων για το κράτος.
Βλέπουμε, εν ολίγοις, ότι στο ισχύον σύστημα οι παρεμβάσεις που μπορούν να γίνουν έχουν τα όριά τους - και ότι δεν μπορούν να οδηγήσουν στη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Ακόμη και κάποιες ενδιαφέρουσες προτάσεις (όπως αυτή του κ. Ανδρουλάκη για τη δημιουργία ενός fund από τα έσοδα των αποκρατικοποιήσεων, το οποίο θα ενίσχυε τα αποθεματικά των ταμείων) το πολύ-πολύ να οδηγήσουν σε κάποια παραπάνω χρόνια ζωής το ασφαλιστικό σύστημα. Όταν όμως φθάσει τα όρια που αναφέραμε, η κατάρρευσή του θα είναι απότομη.
Έτσι, οι όποιες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα γίνονται σήμερα από την κυβερνητική πλειοψηφία δεν συνιστούν παρά προσπάθειες για διορθωτικές μεταβολές του. Πολύ περισσότερο, οι κραυγές της αντιπολίτευσης και που προτάσεις που μπορούν να συναχθούν από αυτές θα επιτάχυναν την κατάρρευση του συστήματος. Πραγματική μεταρρύθμιση θα ήταν η σταδιακή μετάβαση από το σημερινό σύστημα σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές κάθε ασφαλισμένου θα αποταμιεύονταν και θα αποτελούσαν την πηγή για τη δική του σύνταξη. Όσο διατηρείται το σημερινό σύστημα (και κατ' ανάγκην οι τύποι που ανέφερα παραπάνω), και ιδίως όσο πλησιάζουμε στα όριά του, το μέλλον των συντάξεών μας και της οικονομίας γενικότερα καθίσταται ιδιαιτέρως επισφαλές.
Ποιοι άλλοι τρόποι αυξήσεως των πόρων (και των εσόδων) προτείνονται; Η περαιτέρω ενίσχυση των ασφαλιστικών ταμείων από το κράτος και η πάταξη της εισφοροδιαφυγής, ενώ δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση των εργοδοτικών εισφορών (να πληρώσει το κεφάλαιο!). Αυτές οι τελευταίες είναι, κατά βάσιν, οι προτάσεις που προβάλλονται από την αντιπολίτευση ως λύση για το ασφαλιστικό σύστημα - καταλήγουν σε μια γνωστή, αριστερή, κοινοτοπία, ότι το σύστημα είναι στη βάση του καλό, αλλά τα πρόσωπα που το στελεχώνουν δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους και πρέπει να φροντίσουμε να κάνουν καλά τη δουλειά τους (στην περίπτωση του ασφαλιστικού να αποδώσει το δημόσιο ό,τι οφείλει στα ταμεία και να φροντίσει να εισπράξει τις οφειλόμενες εισφορές).
Είναι ευνόητο ότι η κυβερνητική πρόταση είναι κάπως περισσότερο ορθολογική, σε σχέση με την αντίδραση της αντιπολίτευσης. Ωστόσο, είναι ανεπαρκής και δεν πρόκειται να οδηγήσει σε κάποια βιώσιμη λύση. Από την άλλη, οι οιμωγές της αντιπολίτευσης για το "αντι-ασφαλιστικό" νομοσχέδιο δεν οδηγούν πουθενά. Ας δούμε γιατί.
Το ισχύον διανεμητικό σύστημα βασίζεται σε μια αρχή: ότι κάθε γενιά ασφαλισμένων συντηρεί την αντίστοιχη γενιά συνταξιούχων, δηλαδή ότι οι εισφορές που δίνουν όσοι είναι ασφαλισμένοι σήμερα πηγαίνουν για να καλύψουν τις συντάξεις όσων βγαίνουν στη σύνταξη (και το περίσσευμα αποτελεί αποθεματικό των ταμείων). Αυτό σημαίνει ότι βασικός παράγων που θα καθόριζε το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών και των συντάξεων είναι η αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων, καθώς η ίδια η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος εξαρτάται από τη δυνατότητα των ασφαλισμένων να συντηρούν τους συνταξιούχους. Τι σημαίνει αυτό; Ότι, προκειμένου να υπάρχει ορθολογική διαχείριση του συστήματος, ο διαχειριστής του (το κράτος) πρέπει να φροντίζει η αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων να είναι τέτοια, ώστε να μπορούν οι ασφαλισμένοι να αντέξουν το απαραίτητο οικονομικό βάρος. Αυτό, κατ' αρχήν, επηρεάζει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης - ηλικία, χρόνια εισφορών κ.λπ. Το δεύτερο πράγμα που επηρεάζεται είναι το ύψος των εισφορών σε σχέση με το ύψος των συντάξεων. Ένας πολύ απλός μαθηματικός τύπος που περιγράφει το ισχύον σύστημα θα μπορούσε να είναι ο εξής (Α=αριθμός ασφαλισμένων, ε=ύψος μέσης εισφοράς για κάθε ασφαλισμένο, Σ=αριθμός συνταξιούχων, σ=ύψος μέσης σύνταξης ανά συνταξιούχο):
Α x ε >= Σ x σ (βιώσιμο σύστημα)
Α x ε < Σ x σ (καταρρέον σύστημα)
Τέσσερις σημειώσεις: 1. ο αριθμός των ασφαλισμένων είναι διαφορετικός από τον αριθμό του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού, καθώς ένα μέρος του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού ευρίσκεται σε ανεργία, ηθελημένη ή μη, και ένα άλλο μέρος εργάζεται ανασφάλιστο, 2. το γινόμενο Αxε θα πρέπει να πολλαπλασιάζεται και με ένα παράγοντα που αντιστοιχεί στο ποσοστό των οφειλομένων ασφαλιστικών εισφορών που πράγματι εισπράττονται, 3. στο γινόμενο Σxσ θα πρέπει να προσθέσουμε και τα λειτουργικά έξοδα των ταμείων, τα οποία είναι πολύ σημαντικά - για λόγους απλότητας του παραδείγματος, θα αφήσουμε αυτό τον παράγοντα έξω από τη σημερινή ανάρτηση. 4. επίσης για λόγους απλότητας του παραδείγματος αφήνουμε έξω και τον παράγοντα κακοδιαχείριση που χαρακτηρίζει το σημερινό σύστημα.
Μια άλλη παρατήρηση που πρέπει να γίνει είναι ότι, προκειμένου να είναι το σύστημα βιώσιμο, είναι απαραίτητο να συμμετέχει σ' αυτό όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέροος του οικονομικώς ενεργού πληθυσμού. Αυτό έχει ως συνέπεια την υποχρεωτική, εκ του νόμου, συμμετοχή κάθε εργαζομένου ή επαγγελματία στο σύστημα με την απειλή ποινικών κυρώσεων, μάλιστα, για την περίπτωση μη συμμετοχής ή μη καταβολής των εισφορών.
Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε (κι ας το αφήσουμε, χάριν απλότητας του παραδείγματος, έξω από τη συζήτηση στη συνέχεια) ότι κάθε σύστημα κάνει, συνειδητά, και προσπάθεια να υπάρχει κάποια στοιχειώδης ανταποδοτικότητα στο σύστημα, όχι υπό την έννοια της αναλογίας, αλλά ότι γενικώς εάν ένας ασφαλισμένος έχει δώσει περισσότερες εισφορές από έναν άλλο, θα προσδοκά και κάπως (όχι αναλόγως) μεγαλύτερη σύνταξη.
Πρέπει, επίσης, να παρατηρηθεί ότι το άθροισμα ασφαλισμένων + συνταξιούχων είναι ανεξάρτητο από την κυβερνητική βούληση. Επίσης, ότι υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός προσώπων που υποχρεωτικά θα πρέπει να εντάσσονται στους συνταξιούχους, επειδή (λόγω ηλικίας ή αναπηρίας) δεν είναι πλέον εις θέσιν να εργάζονται και, όσο και να επηρεάσουμε τα όρια ηλικίας, δεν θα μπορούν από την κατηγορία των συνταξιούχων να υπαχθούν στην κατηγορία των ασφαλισμένων. Έτσι, ακόμη και οι κυβερνητικές ρυθμίσεις που θίγουν κάποια όρια ηλικίας ή παρέχουν κίνητρα για παραμονή στην εργασία επί κάποια έτη ακόμη, μόνον οριακή, αντίστοιχα, επιρροή θα έχουν στη συνολική βιωσιμότητα του συστήματος. Κοντολογίς, όσο αυξάνεται ο μέσος όρος ηλικίας του πληθυσμού όσων συμμετέχουν στο ασφαλιστικό σύστημα, κατ' ανάγκην θα αυξάνεται αντίστοιχα και η αναλογία συνταξιούχων/ ασφαλισμένων εις βάρος των τελευταίων. Δηλαδή, από τον παραπάνω μαθηματικό τύπο, την αναλογία "Α" και "Σ" μπορούμε να την επηρεάσουμε (πράγμα που επιθυμεί να κάνει η κυβέρνηση) το πολύ μέχρις ενός σημείου, ακόμη κι εάν το κράτος καταφέρει να κάνει όλο τον οικονομικώς ενεργό πληθυσμό του να ασφαλίζεται και να πληρώνει πλήρεις εισφορές.
Από τον τύπο αυτό προκύπτει ότι, προκειμένου να διατηρηθεί ένα βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα, σε ένα περιβάλλον στο οποίο ο αριθμός των ηλικιωμένων (ήτοι των κατ' ανάγκην συνταξιούχων) αυξάνεται, σε σχέση με τους νεώτερους ασφαλισμένους/ καταβάλλοντες εισφορές, απαιτείται να αυξηθούν οι εισφορές ή να μειωθούν οι συντάξεις.
Το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε, όπως είδαμε, προσπαθεί να επηρεάσει την αναλογία ασφαλισμένων και συνταξιούχων και να μειώσει τα λειτουργικά έξοδα των ταμείων.
Να μειωθούν οι συντάξεις κάτω από ένα όριο είναι ανεπίτρεπτο. Αυτό για δύο λόγους: πρώτον, διότι τόσο πολιτικά, όσο και ηθικά (όχι ακριβώς και νομικά) δεν μπορούμε να πούμε σε κάποιον που έχει δώσει υποχρεωτικά εισφορές καθ' όλο τον ασφαλιστικό του βίο ότι οι εισφορές αυτές δεν του εξασφαλίζουν σύνταξη, με την οποία μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς. Ο δεύτερος είναι ακριβώς αυτός, ότι, αν είναι το σύστημα να δίνει συντάξεις, οι οποίες δεν συντηρούν τον συνταξιούχο, δεν έχει και λόγο ύπαρξης - καλύτερα να το καταργήσουμε εντελώς! Έτσι, πηγαίνοντας πάλι στον παραπάνω μαθηματικό τύπο, το "σ" μπορεί κι αυτό να μειωθεί μέχρις ενός σημείου. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν έχει προτείνει τη μείωση των συντάξεων.
Τι απομένει (κι εδώ πάμε στις "προτάσεις" της αντιπολίτευσης - χρησιμοποιώ τα εισαγωγικά, επειδή δεν έχουν προταθεί συστηματικά); Το στοιχείο "ε", οι εισφορές. Πόσο μπορούν να αυξηθούν; Μα είναι προφανές ότι και στην αύξηση αυτή υπάρχει ένα όριο - το όριο, μετά από το οποίο δεν θα μπορεί μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων ή επαγγελματιών να αντέχει τις εισφορές αυτές και θα οδηγείται είτε στην ανασφάλιστη εργασία είτε, εάν μάλιστα το κράτος έχει τη δυνατότητα να πατάσσει πλήρως την εισφοροδιαφυγή, στην ανεργία ή τη μετανάστευση (όχι μόνο εργαζομένων, αλλά και επιχειρήσεων, βλ. ελληνικές επιχειρήσεις στη Βουλγαρία ή τα Σκόπια). Το ίδιο ισχύει και για την ενίσχυση των ταμείων από το κράτος. Θα απαιτηθεί αντίστοιχη αύξηση της φορολογίας, η οποία θα είναι εξίσου επιβαρυντική για της επιχειρήσεις και θα οδηγήσει στις ίδιες παρενέργειες. Όσοι υποστηρίζουν αυτή την πρόταση σχεδόν δεν αντιλαμβάνονται ότι η συνολική επιβάρυνση μιας επιχείρησης είναι η ίδια, είτε καταβάλλει μεγαλύτερες εισφορές, είτε μεγαλύτερους φόρους. Δηλαδή η αύξηση της φορολογίας, αντί της αυξήσεως των εισφορών, έχει τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα ως προς τη βιωσιμότητα μιας επιχείρησης και τη δυνατότητά της να λειτουργεί και να εξακολουθήσει να είναι πηγή εισφορών και φόρων για το κράτος.
Βλέπουμε, εν ολίγοις, ότι στο ισχύον σύστημα οι παρεμβάσεις που μπορούν να γίνουν έχουν τα όριά τους - και ότι δεν μπορούν να οδηγήσουν στη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Ακόμη και κάποιες ενδιαφέρουσες προτάσεις (όπως αυτή του κ. Ανδρουλάκη για τη δημιουργία ενός fund από τα έσοδα των αποκρατικοποιήσεων, το οποίο θα ενίσχυε τα αποθεματικά των ταμείων) το πολύ-πολύ να οδηγήσουν σε κάποια παραπάνω χρόνια ζωής το ασφαλιστικό σύστημα. Όταν όμως φθάσει τα όρια που αναφέραμε, η κατάρρευσή του θα είναι απότομη.
Έτσι, οι όποιες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα γίνονται σήμερα από την κυβερνητική πλειοψηφία δεν συνιστούν παρά προσπάθειες για διορθωτικές μεταβολές του. Πολύ περισσότερο, οι κραυγές της αντιπολίτευσης και που προτάσεις που μπορούν να συναχθούν από αυτές θα επιτάχυναν την κατάρρευση του συστήματος. Πραγματική μεταρρύθμιση θα ήταν η σταδιακή μετάβαση από το σημερινό σύστημα σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές κάθε ασφαλισμένου θα αποταμιεύονταν και θα αποτελούσαν την πηγή για τη δική του σύνταξη. Όσο διατηρείται το σημερινό σύστημα (και κατ' ανάγκην οι τύποι που ανέφερα παραπάνω), και ιδίως όσο πλησιάζουμε στα όριά του, το μέλλον των συντάξεών μας και της οικονομίας γενικότερα καθίσταται ιδιαιτέρως επισφαλές.
Labels:
Ασφαλιστικό,
διανεμητικό,
εισφορές,
κεφαλαιοποητικό,
μεταρρύθμιση,
συντάξεις
Sunday, March 16, 2008
Απαγόρευση της ανώνυμης κρίσης των καθηγητών στο διαδίκτυο
Φυσικά, προέρχεται από τη Γαλλία. Για να μπορούν κάποιοι να δημοσιεύουν στο διαδίκτυο τα ονόματα και την αξιολόγηση καθηγητών, όπως, αντιστοίχως, και γιατρών, θα πρέπει να βάζουν και το όνομά τους - έτσι έκρινε το Πρωτοδικείο του Παρισίου και περιμένουμε τα αποτελέσματα της σχετικής έφεσης.
Οι "χαμένοι" των αλλαγών στο ασφαλιστικό
Ποιοι είναι αυτοί που έχουν λόγο να διαμαρτύρονται για το "αντιασφαλιστικό" νομοσχέδιο; Κυρίως δύο κατηγορίες ασφαλισμένων "θίγονται": οι μητέρες με ανήλικα τέκνα και όσοι ανήκουν στα λεγόμενα "ευγενή" (και υπό συγχώνευση) ταμεία. Ας εξετάσουμε, σύντομα, εάν οι αντιδράσεις τους είναι δικαιολογημένες.
Η πρώτη κατηγορία είναι οι μητέρες (κατόπιν αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας το ίδιο δικαίωμα έχουν και οι πατέρες), οι οποίες είχαν (σε πολλά ταμεία) το δικαίωμα να λάβουν σύνταξη γήρατος στην ηλικία των 50 ετών, εάν τότε είχαν ανήλικο τέκνο. Οι σχετικές διατάξεις είχαν σκοπό να προστατεύσουν τη μητρότητα, δηλαδή τη δυνατότητα της μητέρας να ανατρέφει τα τέκνα της. Οι αποφάσεις του ΣτΕ επεξέτειναν το δικαίωμα αυτό και στους πατέρες, με τη λογική ότι, με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις, η ανατροφή των τέκνων βαρύνει εξίσου και τους δύο γονείς. Πρακτικά αυτό τι σήμαινε; Ότι άνθρωποι με 25 χρόνια (ίσως και λιγότερα) εισφορών θα δικαιούνται συντάξεως για 35 χρόνια. Δηλαδή το κοινωνικό σύνολο επιβαρύνεται με τη στήριξη της δυνατότητας ενός γονέα να ανατρέφει το παιδί του χωρίς να εργάζεται- τα εισοδήματα που θα απεκόμιζε από την εργασία του, τα πληρώνει πλέον η κοινωνία στο σύνολό της (ενώ στερείται και τις εισφορές που, αντιστοίχως, ο συγκεκριμένος γονέας θα έπρεπε να καταβάλλει, εάν εργαζόταν κατά το ίδιο χρονικό διάστημα - η επιβάρυνση, δηλαδή, για το ασφαλιστικό σύστημα είναι διπλή). Αυτό, για να αντιληφθούμε το μέγεθος της απαιτήσεως ή του "κεκτημένου δικαιώματος" αυτής της κατηγορίας ασφαλισμένων και να σκεφθούμε εάν, ως επίσης ασφαλισμένοι, θέλουμε να επωμισθούμε αυτή τη δαπάνη.
Όσον αφορά τους ασφαλισμένους σε ταμεία που έχουν ισχυρή οικονομική βάση, αυτοί διαμαρτύρονται για τη συγχώνευσή τους με ελλειμματικά ταμεία, τα οποία θα στηρίξουν με τα πλεονάσματα των δικών τους ταμείων. Εκ πρώτης όψεως μια τέτοια διαμαρτυρία φαίνεται βάσιμη. Αν καλοδούμε τα πράγματα, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι δεν είναι έτσι. Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι κάποια ταμεία, σε μεγάλο βαθμό, έχουν και πόρους έξω από τις εισφορές των ασφαλισμένων, τους περίφημους "κοινωνικούς πόρους" - και ας υποθέσουμε ότι σε όλα τα ταμεία η επίτευξη καλών οικονομικών αποτελεσμάτων είναι και αποτέλεσμα χρηστής διαχείρισης (πράγμα που οπωσδήποτε συνέβη σε κάποια ταμεία). Η ευθύνη για τη χρηστή διαχείριση ενός ταμείου, όπως του ΤΣΜΕΔΕ ή του Ταμείου Νομικών, είναι ουσιαστικά της πλειοψηφίας του διοικητικού του συμβουλίου, που ορίζεται από το κράτος. Το ίδιο ισχύει και με τα υπόλοιπα ταμεία, όπως το ΙΚΑ. Η συμμετοχή, όμως, στο ένα ή το άλλο ταμείο δεν επαφίεται στην ατομική επιλογή του κάθε ασφαλισμένου. Δεν διαλέγει, δηλαδή, κάποιος εάν θα ασφαλισθεί στο "καλό" ή στο "κακό" ταμείο - αυτό καθορίζεται από το νόμο κατά τρόπο απολύτως δεσμευτικό. Και όπως δεν φταίει ο ελεύθερος επαγγελματίας που υποχρεωτικά ασφαλιζόταν στο ΤΕΒΕ (ΟΑΕΕ) για τα χάλια της διαχείρισης εκ μέρους του Δ.Σ. του ταμείου του, έτσι δεν είναι λογικό και ο ασφαλισμένος του "υγιούς" ταμείου, στο οποίο εντάχθηκε από υποχρέωση και όχι από επιλογή, να καρπώνεται, σε σχέση με το συμπολίτη του, τα αποτελέσματα μικρότερης κρατικής ανικανότητας.
Ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα μπορούσε να δώσει λύσεις και στις δύο αυτές περιπτώσεις ασφαλισμένων, μόνο που η λύση θα βασιζόταν στην ατομική επιλογή και ευθύνη. Όσο το κράτος αποφασίζει αποκλειστικά για τα ζητήματα της κοινωνικής ασφάλισης, θα είναι υποχρεωμένο να ισορροπεί διαρκώς ανάμεσα σε δίκαια και άδικα αιτήματα και ισχυρές ή λιγότερο ισχυρές κοινωνικές ομάδες.
Η πρώτη κατηγορία είναι οι μητέρες (κατόπιν αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας το ίδιο δικαίωμα έχουν και οι πατέρες), οι οποίες είχαν (σε πολλά ταμεία) το δικαίωμα να λάβουν σύνταξη γήρατος στην ηλικία των 50 ετών, εάν τότε είχαν ανήλικο τέκνο. Οι σχετικές διατάξεις είχαν σκοπό να προστατεύσουν τη μητρότητα, δηλαδή τη δυνατότητα της μητέρας να ανατρέφει τα τέκνα της. Οι αποφάσεις του ΣτΕ επεξέτειναν το δικαίωμα αυτό και στους πατέρες, με τη λογική ότι, με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις, η ανατροφή των τέκνων βαρύνει εξίσου και τους δύο γονείς. Πρακτικά αυτό τι σήμαινε; Ότι άνθρωποι με 25 χρόνια (ίσως και λιγότερα) εισφορών θα δικαιούνται συντάξεως για 35 χρόνια. Δηλαδή το κοινωνικό σύνολο επιβαρύνεται με τη στήριξη της δυνατότητας ενός γονέα να ανατρέφει το παιδί του χωρίς να εργάζεται- τα εισοδήματα που θα απεκόμιζε από την εργασία του, τα πληρώνει πλέον η κοινωνία στο σύνολό της (ενώ στερείται και τις εισφορές που, αντιστοίχως, ο συγκεκριμένος γονέας θα έπρεπε να καταβάλλει, εάν εργαζόταν κατά το ίδιο χρονικό διάστημα - η επιβάρυνση, δηλαδή, για το ασφαλιστικό σύστημα είναι διπλή). Αυτό, για να αντιληφθούμε το μέγεθος της απαιτήσεως ή του "κεκτημένου δικαιώματος" αυτής της κατηγορίας ασφαλισμένων και να σκεφθούμε εάν, ως επίσης ασφαλισμένοι, θέλουμε να επωμισθούμε αυτή τη δαπάνη.
Όσον αφορά τους ασφαλισμένους σε ταμεία που έχουν ισχυρή οικονομική βάση, αυτοί διαμαρτύρονται για τη συγχώνευσή τους με ελλειμματικά ταμεία, τα οποία θα στηρίξουν με τα πλεονάσματα των δικών τους ταμείων. Εκ πρώτης όψεως μια τέτοια διαμαρτυρία φαίνεται βάσιμη. Αν καλοδούμε τα πράγματα, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι δεν είναι έτσι. Ας αφήσουμε κατά μέρος ότι κάποια ταμεία, σε μεγάλο βαθμό, έχουν και πόρους έξω από τις εισφορές των ασφαλισμένων, τους περίφημους "κοινωνικούς πόρους" - και ας υποθέσουμε ότι σε όλα τα ταμεία η επίτευξη καλών οικονομικών αποτελεσμάτων είναι και αποτέλεσμα χρηστής διαχείρισης (πράγμα που οπωσδήποτε συνέβη σε κάποια ταμεία). Η ευθύνη για τη χρηστή διαχείριση ενός ταμείου, όπως του ΤΣΜΕΔΕ ή του Ταμείου Νομικών, είναι ουσιαστικά της πλειοψηφίας του διοικητικού του συμβουλίου, που ορίζεται από το κράτος. Το ίδιο ισχύει και με τα υπόλοιπα ταμεία, όπως το ΙΚΑ. Η συμμετοχή, όμως, στο ένα ή το άλλο ταμείο δεν επαφίεται στην ατομική επιλογή του κάθε ασφαλισμένου. Δεν διαλέγει, δηλαδή, κάποιος εάν θα ασφαλισθεί στο "καλό" ή στο "κακό" ταμείο - αυτό καθορίζεται από το νόμο κατά τρόπο απολύτως δεσμευτικό. Και όπως δεν φταίει ο ελεύθερος επαγγελματίας που υποχρεωτικά ασφαλιζόταν στο ΤΕΒΕ (ΟΑΕΕ) για τα χάλια της διαχείρισης εκ μέρους του Δ.Σ. του ταμείου του, έτσι δεν είναι λογικό και ο ασφαλισμένος του "υγιούς" ταμείου, στο οποίο εντάχθηκε από υποχρέωση και όχι από επιλογή, να καρπώνεται, σε σχέση με το συμπολίτη του, τα αποτελέσματα μικρότερης κρατικής ανικανότητας.
Ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα μπορούσε να δώσει λύσεις και στις δύο αυτές περιπτώσεις ασφαλισμένων, μόνο που η λύση θα βασιζόταν στην ατομική επιλογή και ευθύνη. Όσο το κράτος αποφασίζει αποκλειστικά για τα ζητήματα της κοινωνικής ασφάλισης, θα είναι υποχρεωμένο να ισορροπεί διαρκώς ανάμεσα σε δίκαια και άδικα αιτήματα και ισχυρές ή λιγότερο ισχυρές κοινωνικές ομάδες.
Ολυμπιακό πνεύμα και Θιβέτ
Ενώ τα γεγονότα στο Θιβέτ συνεχίζονται με μεγαλύτερη ένταση και, δυστυχώς, νεκρούς, ο κ. Jacques Rogge φοβάται μην τυχόν κάποιο κράτος απόσχει ("μποϋκοτάρει") από τους αγώνες, εις ένδειξη διαμαρτυρίας για την καταστολή των διαδηλώσεων υπέρ της ανεξαρτησίας του Θιβέτ. Υποστηρίζει ότι ένα μποϋκοτάζ θα οδηγούσε στη διακοπή της επικοινωνίας με το κινεζικό καθεστώς - λες και τώρα, που ο κόσμος επικοινωνεί, τα ατομικά δικαιώματα στην Κίνα είναι σεβαστά! Πολλές φορές σκέφτομαι τι ιστορία είναι αυτό το "ολυμπιακό κίνημα" - πώς κάποιοι, σε σημαντικό βαθμό διεφθαρμένοι (αναφέρομαι στη διαδικασία επιλογής της πόλεως που θα φιλοξενεί τους ολυμπιακούς αγώνες ανά τετραετία) άνθρωποι, κατάφεραν να καθιερώσουν ένα μονοπώλιο στις ονομασίες και τα ιδανικά που (υποτίθεται ότι) είχαν οι αρχαίοι αγώνες στην Ολυμπία και, βάσει αυτού, να στήσουν ένα φοβερό μηχανισμό πλουτισμού για τους ιδίους. Θα μου πείτε ότι ακόμη και στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο, το οποίο έχει πολύ πιο γερές βάσεις, παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα (αν και κυρίως προέρχονται από χώρες, στις οποίες ο επαγγελματισμός δεν είναι ανεπτυγμένος, ή όπου το ποδόσφαιρο έχει χρησιμοποιηθεί από τοπικούς δικτατορίσκους για τόνωση του "εθνικού φρονήματος"). Όλα αυτά, φυσικά, είναι ανεξάρτητα από τη προσπάθεια των αθλητών και των προπονητών (θεμιτή ή αθέμιτη) και τη χαρά που προσφέρουν σε όσους παρακολουθούν τα αθλήματα. Ας κάνουμε εδώ μια μίνι-δημοσκόπηση με τη συμμετοχή όσων αναγνωστών ενδιαφέρονται να απαντήσουν: πιστεύετε ότι η χώρα μας θα έπρεπε να μη στείλει συμμετοχή στους ολυμπιακούς αγώνες του Πεκίνου, εν όψει της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα;
Labels:
Jacques Rogge,
Δημοσκόπηση,
Θιβέτ,
μποϋκοτάζ,
ολυμπιακοί αγώνες,
Πεκίνο
Saturday, March 15, 2008
Το κράτος χώνεται και στην Wall Street για λάθος λόγους
Η τοπική Fed της Νέας Υόρκης αποφάσισε να ενισχύσει τον χρηματοπιστωτικό οργανισμό Bear Sterns, ο οποίος επλήγη από την κρίση των επισφαλών δανείων που έχει πλήξει τις χρηματαγορές στις ΗΠΑ. Σκοπός της παρέμβασης είναι να προληφθεί ένα domino effect στην αγορά, καθώς πάρα πολλές εταιρείες έχουν εκκρεμείς συναλλαγές με την Bear Sterns, με αποτέλεσμα ενδεχόμενη κατάρρευσή της να έχει δυσμενείς συνέπειες για την αγορά συνολικά.
Αυτά φαίνονται, εκ πρώτης όψεως, γενναίοι και σωστοί στόχοι. Στην πραγματικότητα, όμως, η προσπάθεια ενίσχυσης οποιουδήποτε παράγοντα της αγοράς έχει καταστροφικά μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα. Έρχεται το κράτος και αναιρεί τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς, η οποία επιβραβεύει όσους παράγουν προϊόντα που έχουν ζήτηση και έχουν τον αντίστοιχο αυτο-περιορισμό, ώστε τα ρίσκα τους να είναι λελογισμένα, ενώ τιμωρεί όσους γλυκαίνονται από τα μεγάλα κέρδη που προσφέρουν οι ριψοκίνδυνες επενδύσεις, δεν είναι όμως διατεθειμένοι να αναλάβουν το σχετικό κίνδυνο. Και, φυσικά, αποτρέπει άλλους επενδυτές να εισέλθουν στο χώρο, καθώς θα τους είναι δύσκολο να τα βγάλουν πέρα με μια τράπεζα που κάνει ανοίγματα χωρίς να διασφαλίζει τα νώτα της με την προσδοκία ότι αυτά θα καλυφθούν τελικώς από το κράτος. Από τη στιγμή, δηλαδή, που η επιτυχία και η αποτυχία στην αγορά αποσυνδέεται από το ρίσκο και την επιχειρηματική ικανότητα, αλλά οι παράγοντες αυτοί υποκαθίστανται είτε από τις πολιτικές διασυνδέσεις, είτε και από τις εντελώς αυθαίρετες αποφάσεις κάποιων κρατικών οργάνων, η ίδια η λειτουργία της αγοράς υποφέρει.
Υ.Γ. Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και πράγματα στην Ελλάδα (λ.χ. "προβληματικές") δεν είναι συμπτωματική.
Αυτά φαίνονται, εκ πρώτης όψεως, γενναίοι και σωστοί στόχοι. Στην πραγματικότητα, όμως, η προσπάθεια ενίσχυσης οποιουδήποτε παράγοντα της αγοράς έχει καταστροφικά μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα. Έρχεται το κράτος και αναιρεί τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς, η οποία επιβραβεύει όσους παράγουν προϊόντα που έχουν ζήτηση και έχουν τον αντίστοιχο αυτο-περιορισμό, ώστε τα ρίσκα τους να είναι λελογισμένα, ενώ τιμωρεί όσους γλυκαίνονται από τα μεγάλα κέρδη που προσφέρουν οι ριψοκίνδυνες επενδύσεις, δεν είναι όμως διατεθειμένοι να αναλάβουν το σχετικό κίνδυνο. Και, φυσικά, αποτρέπει άλλους επενδυτές να εισέλθουν στο χώρο, καθώς θα τους είναι δύσκολο να τα βγάλουν πέρα με μια τράπεζα που κάνει ανοίγματα χωρίς να διασφαλίζει τα νώτα της με την προσδοκία ότι αυτά θα καλυφθούν τελικώς από το κράτος. Από τη στιγμή, δηλαδή, που η επιτυχία και η αποτυχία στην αγορά αποσυνδέεται από το ρίσκο και την επιχειρηματική ικανότητα, αλλά οι παράγοντες αυτοί υποκαθίστανται είτε από τις πολιτικές διασυνδέσεις, είτε και από τις εντελώς αυθαίρετες αποφάσεις κάποιων κρατικών οργάνων, η ίδια η λειτουργία της αγοράς υποφέρει.
Υ.Γ. Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και πράγματα στην Ελλάδα (λ.χ. "προβληματικές") δεν είναι συμπτωματική.
Labels:
Bear Sterns,
Fed,
ενίσχυση επιχειρήσεων,
κρατική παρέμβαση
Διάλογος με τους τρομοκράτες - σκοπιμότητα ή ζήτημα αρχής;
Το ζήτημα του διαλόγου με τους τρομοκράτες επανέρχεται στην επικαιρότητα, τόσο κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τις ισπανικές εκλογές, όσο και με τη συνέντευξη του κ. Jonathan Powell, προσωπάρχη του κ. Blair κατά το διάστημα της πρωθυπουργικής θητείας του τελευταίου. Επισημαίνεται ιδιαιτέρως η περίπτωση της Βορείου Ιρλανδίας, όπου ο διάλογος με τον Provisional IRA (στην αρχή μυστικός) αποδείχθηκε απαραίτητος για την ειρήνευση (τουλάχιστον προσωρινή, μακάρι και μόνιμη!) της περιοχής. Δύο ζητήματα τίθενται σε πρώτη φάση: μπορεί μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση να "αναγνωρίζει" ως συνομιλητές αυτούς που πλήττουν τους πολίτες, τους οποίους το κράτος πρέπει να προστατεύει; Και το δεύτερο, αν το πρώτο απαντηθεί θετικά (εν όψει και της επιτυχίας στη Βόρειο Ιρλανδία): μπορεί να γίνει διάλογος με την Al Qaida, που είναι ένα χαλαρό δίκτυο τρομοκρατικών οργανώσεων ανά τον κόσμο, χωρίς κεντρική διοίκηση και συντονισμό, κατά τον ίδιο τρόπο που γίνεται με μια πιο μαζεμένη, τοπικά, και σφιχτοδεμένη, οργανωτικά, ομάδα, όπως ο IRA και η ETA;
Friday, March 14, 2008
Ο κ. Τσίπρας και η Ολυμπιακή
Ο πρόεδρος του ΣΥΝ για άλλη μια φορά συναντήθηκε με τους εκπροσώπους μιας πολύπαθης κοινωνικής ομάδας: τους εργαζομένους της Ολυμπιακής - και ακολούθησαν οι γνωστές οιμωγές και κατηγορίες περί εσκεμμένης απαξιώσεως της άλλοτε κραταιάς αυτής εταιρείας, του καμαριού του Ελληνισμού κ.λπ. (όχι, ευτυχώς τα τελευταία δεν τάπε). Η επωδός, όμως, των λεγομένων του κ. Τσίπρα είναι πάντοτε η ίδια: οι ξένες εταιρείες, στις οποίες θα δοθούν οι γραμμές, από τις οποίες επίτηδες απομακρύνεται η Ολυμπιακή. Διαβάστε την άποψη του Πάσχου Μανδραβέλη για τον "κοινωνικό" ρόλο που επιτελεί η Ολυμπιακή αεροπορία: γιατί να διασφαλίζει φθηνό εισιτήριο στους ανθρώπους (μεσαίας και ανώτερης οικονομικής στάθμης), που είναι αυτοί που χρησιμοποιούν κατά βάσιν το αεροπλάνο για τις μετακινήσεις τους, φορολογώντας τους υπολοίπους; Γράφει, χαρακτηριστικά, ο κ. Μανδραβέλης: "Ακόμη και με επιδοτούμενο εισιτήριο, ένας άνεργος, ένας συνταξιούχος, ένας νέος εργαζόμενος δεν μπορεί να δώσει 130 ευρώ για να πάει στη Θεσσαλονίκη. Πληρώνει όμως διά των φόρων του (έστω των έμμεσων) το στέλεχος της επιχείρησης, ή του δημόσιου τομέα να ταξιδέψει κάτω του κόστους (έστω της «Ολυμπιακής»)". Ποιος έχει απάντηση σ' αυτό το πραγματικό επιχείρημα;
Eλευθερία και ολυμπιακοί αγώνες
Η κινεζική κυβέρνηση απέκλεισε την πρόσβαση των τουριστών σε τρία θιβετιανά μοναστήρια. Οι διαδηλώσεις υπέρ της ανεξαρτησίας του Θιβέτ, 49 χρόνια μετά την κατάληψή τους από τα στρατεύματα της κομμουνιστικής Κίνας και εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου, αυξαίνονται - ενώ υπάρχουν αναφορές για λιμό που μαστίζει την περιοχή. Πολιτική - θρησκευτική - εθνική καταπίεση, ενώ θαυμάζουμε το "κινεζικό οικονομικό θαύμα".
Μεσογειακή Ένωση
Μέσα σ' όλα αυτά, οι αρχηγοί κρατών και επικεφαλής κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν να προωθήσουν την ίδρυση της Μεσογειακής Ένωσης, μιας ιδέας που η Γαλλία και η Γερμανία προωθούσαν έντονα. Σκοπός η συνεργασία των μεσογειακών κρατών, προς τα οποία δεν γυρνάμε την πλάτη κ.λπ. Μυρίζομαι βοήθεια στις πρώην αποικίες εις βάρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και με ανησυχεί που ο Sarkozy δήλωσε ότι, με την πρωτοβουλία για τη Μεσογειακή Ένωση, ο γαλλο-γερμανικός άξονας αναβίωσε.
Σκάνδαλα και πορνεία
Ο κυβερνήτης της Πολιτείας της Νέας Υόρκης Εliot Spitzer παραιτήθηκε του αξιώματός του μετά την αποκάλυψη ότι ήταν πελάτης σε ένα πανάκριβο δίκτυο πορνείας. Πέρα από τα διάφορα ηθικολογικά (ο ίδιος έκανε πολύ συχνά τον υπέρμαχο της ηθικής), ο Economist αναρωτιέται γιατί να μπορεί να υπέχει και ποινικές ευθύνες - τι δικαιολογεί το ενδιαφέρον της Πολιτείας για την πορνεία; (Στη χώρα μας η πορνεία είναι νόμιμη, υπό προϋποθέσεις, αλλά είμαστε μάλλον μειοψηφία σ' αυτό - φυσικά εντελώς διαφορετικό είναι το θέμα των γυναικών που απάγονται, διακινούνται και εκδίδονται παρά τη θέλησή τους)
Wednesday, March 12, 2008
Η γνώμη της Εκκλησίας
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης είχε συνάντηση με το νέο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών για το θέμα του συμφώνου συμβίωσης. Εάν η συνάντηση αυτή είχε το χαρακτήρα ενημέρωσης και μεταφοράς της γνώμης των πιστών της Εκκλησίας (υπό την έννοια ότι συγκροτούν ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας) προς την Κυβέρνηση, καλώς. Δεν θέλω να πιστεύω όμως ότι ένα τέτοιο θέμα θα μπορεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τους εκπροσώπους της επικρατούσας θρησκείας, πολύ περισσότερο μάλιστα ότι θα μπορούσε η Εκκλησία να θέσει veto σε μια ρύθμιση της Πολιτείας. Τα μηνύματα από το νέο Αρχιεπίσκοπο είναι μέχρι στιγμής ενθαρρυντικά, ως προς τον περιορισμό του σε ρόλο εκκλησιαστικό και όχι πολιτικό, μένει να δούμε και πώς θα συμπεριφερθεί η Εκκλησία και σ' αυτό το θέμα.
Tuesday, March 11, 2008
Ταμείο που εξισώνει άνδρες και γυναίκες
Το Ταμείο Συντάξεων Προσωπικού της Τράπεζας της Ελλάδος χορήγησε σύνταξη σε άνδρα με προϋποθέσεις (λιγότερες) που ίσχυαν για γυναίκες (το άρθρο το παρουσιάζει ως αποτέλεσμα αγώνων κ.λπ. - στην πραγματικότητα η εξίσωση επιβάλλεται από κοινοτική Οδηγία). Ενδεχομένως το Ταμείο να επεδίωξε να αποφύγει δικαστικό αγώνα. Δεν θέλω ούτε να σκέφτομαι ότι πρόκειται για σπουδή που επιδεικνύεται ειδικά εν όψει της επικείμενης υπαγωγής του ταμείου των υπαλλήλων της ΤτΕ στο ΙΚΑ.
Labels:
Ασφαλιστικό,
Εξίσωση φύλων,
συντάξεις,
Τράπεζα της Ελλάδος
Συντονισμός κεντρικών τραπεζών
Δείτε κι αυτή τη δημοσίευση, σχετικά με τη συντονισμένη προσπάθεια ενίσχυσης των αγορών από διάφορες κεντρικές τράπεζες (Fed, ΕΚΤ κ.λπ.). Φαίνεται πως αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι έχουμε μια παγκόσμια οικονομική κρίση, ωστόσο οι απόψεις για τα αίτιά της διαφέρουν από αναλυτή σε αναλυτή. Αντίστοιχες διαφορές υπάρχουν και για την ενδεικνυόμενη δράση που πρέπει να λαμβάνουν οι κεντρικές τράπεζες, όπως και για το ρόλο τους γενικότερα. Πάντως οι αγορές, εν όψει της εκδηλώσεως της προθέσεως για συντονισμένη δράση εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών, φαίνεται να ανέβηκαν.
Κάμερες στους δρόμους
Αντισυνταγματική κρίθηκε η λειτουργία καμερών που καταγράφουν και αποθηκεύουν σε βάσεις δεδομένων τα χαρακτηριστικά διερχομένων οχημάτων σε κάποια κρατίδια της Γερμανίας από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Οι δικαστές του γερμανικού συνταγματικού δικαστηρίου έκαναν λόγο για αποτελέσματα "εκφοβισμού" μιας τέτοιας καταγραφής, ειδικά όταν δεν υπάρχει ειδικός λόγος που να την δικαιολογεί, αλλά είναι καθολική και αδιάκριτη. Η σχετική συζήτηση στην Ελλάδα θα ήταν τι συνιστά προσωπικό δεδομένο και τι δημόσιο χώρο και εάν, και σε ποιο βαθμό, δικαιολογείται η παρακολούθηση από κάμερες δημοσίων χώρων.
Αύξηση του πληθωρισμού
Είχαμε καλομάθει σε πληθωρισμό κάτω του 4% - ωστόσο, καθώς είχαμε παρατηρήσει μια γενικότερη αύξηση των τιμών τον τελευταίο καιρό, η ανακοίνωση του ποσοστού του πληθωρισμού από την ΕΣΥΕ σε 4,4% δεν μας προκάλεσε και ιδιαίτερη έκπληξη. Φαίνεται ότι το πετρέλαιο έχει ανεβάσει αρκετά τις τιμές συνολικά. Αλλά και η αυξημένη παρα-οικονομία δικαιολογεί τις πληθωριστικές αυτές πιέσεις, οι οποίες δεν συνοδεύονται από κάποια ανάλογη σημαντική αύξηση στην παραγωγικότητα ή στο ΑΕΠ. Φυσικά, η Τράπεζα της Ελλάδος δεν έχει πλέον ρυθμιστική αρμοδιότητα ως προς την κοπή νομίσματος ή τα επιτόκια, καθώς είμαστε στην ευρω-ζώνη και τις σχετικές εξουσίες ασκεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα της Φρανκφούρτης. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη είναι ανησυχητική - ο πληθωρισμός είναι ίσως η μεγαλύτερη αρρώστια που μπορεί να έχει μια οικονομία.
Monday, March 10, 2008
Ποιος αποφασίζει για την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Ήδη στη Μεγάλη Βρετανία το υπεσχημένο δημοψήφισμα για τη Συνθήκη για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα (η Συνθήκη της Λισσαβώνας περιέχει περίπου τις ίδιες διατάξεις) δεν θα διεξαχθεί. Στις περισσότερες χώρες, μετά τις αρνητικές ψήφους της Γαλλίας και της Ολλανδίας, οι κυβερνήσεις αποφάσισαν να αποφύγουν τα δημοψηφίσματα και να καταφύγουν στην επικύρωση της Συνθήκης από τα αντίστοιχα εθνικά κοινοβούλια. Έλλειμμα δημοκρατίας είπατε; Δεν το γράφω αυτό υποστηρίζοντας ότι το δημοψήφισμα είναι η αποκλειστική μέθοδος κύρωσης μιας συνθήκης - εξ άλλου, αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχουμε. Αλλά η αλλαγή στάσεως διαφόρων κρατών, αρχικά η προσπάθεια για απ' ευθείας νομιμοποίηση και, μετά την απόρριψη, η καταφυγή στα κοινοβούλια, δεν μου πολυ-αρέσει. Δίνει τροφή σε όσους πιστεύουν ότι η Ευρώπη κυβερνάται πλέον από μια ελιτίστικη γραφειοκρατία που βρίσκεται στις Βρυξέλλες και επιβάλλει τη θέλησή της στις εθνικές κυβερνήσεις.
Υπάρχει ένας αδικαιολόγητος φόβος για το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Ο φόβος αυτός οφείλεται στην έλλειψη της παραμικρής ουσιαστικής προσπάθειας, τουλάχιστον στη χώρα μας, για ενημέρωση των πολιτών ως προς τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών οργάνων και την επιρροή που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην καθημερινή μας ζωή. Εδώ, στις ευρω-εκλογές η συζήτηση γίνεται πάντοτε βάσει της εσωτερικής ατζέντας. Γι' αυτό και η σχετική συζήτηση πρέπει να ανοίξει.
Υπάρχει ένας αδικαιολόγητος φόβος για το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Ο φόβος αυτός οφείλεται στην έλλειψη της παραμικρής ουσιαστικής προσπάθειας, τουλάχιστον στη χώρα μας, για ενημέρωση των πολιτών ως προς τις αρμοδιότητες των ευρωπαϊκών οργάνων και την επιρροή που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην καθημερινή μας ζωή. Εδώ, στις ευρω-εκλογές η συζήτηση γίνεται πάντοτε βάσει της εσωτερικής ατζέντας. Γι' αυτό και η σχετική συζήτηση πρέπει να ανοίξει.
Saturday, March 8, 2008
Προς ψήφιση το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό
Η συζήτηση για το ασφαλιστικό συνεχίζεται κι έχει αρχίσει να μοιάζει με θέατρο του παραλόγου - κανείς δεν εξηγεί τις θέσεις του και δεν έχει ουσιαστικές αντι-προτάσεις. Η κυβέρνηση προσπαθεί να μας πείσει ότι τα μέτρα είναι ήπια. Δεν έχει εξηγήσει, όμως, γιατί το ασφαλιστικό σύστημα οδηγείται σε κατάρρευση. Τα μέτρα της, αν και αναγκαία στα πλαίσια ενός διανεμητικού συστήματος, απλώς κλείνουν κάποιες τρύπες και δίνουν μια παράταση ζωής, ίσως για μια πενταετία. Η αντιπολίτευση, τόσο η μείζων, όσο και τα κόμματα της ελάσσονος, διατηρούν εντελώς ανεύθυνη, λαϊκιστική στάση. Χωρίς να μπαίνουν στη διαδικασία να εξηγήσουν πώς λειτουργεί το σύστημα και πώς θα μπορούσε να έχει βιωσιμότητα, επιδιώκουν να μας πείσουν ότι μια κυβέρνηση πρέπει να καθιερώσει ένα ασφαλιστικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές θα είναι μικρές, τα χρόνια εργασίας λίγα και οι συντάξεις να εξασφαλίζουν πλουσιοπάροχη ζωή. Διαφορετικά, σχεδόν δεν βρίσκουν σφάλματα στο ισχύον σύστημα, καθώς αντιμάχονται με σθένος κάθε προσπάθεια για την, έστω ήπια, αλλαγή του. Αυτή τη στιγμή πολλά ταμεία έχουν πολύ σοβαρό πρόβλημα αποθεματικών, αλλά η αντιπολίτευση λέει ότι τα προβλήματα θα λυθούν αυτόματα μόλις καταπολεμηθεί η εισφοροδιαφυγή (και κατηγορούν την κυβέρνηση που δεν έχει κουνήσει ακόμη το μαγικό ραβδάκι της) και το Δημόσιο αποδώσει τις οφειλές του στα ταμεία (πράγμα εντελώς σουρρεαλιστικό: κατά τα φαινόμενα: φορολογούμαστε, για να συμπληρώνουμε τις εισφορές μας! - αν και η βάση του ισχύοντος συστήματος είναι να αντιμετωπίζει και τις εισφορές ως φορολογία). Και οι συνταξιούχοι κλείνουν τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, για να μας εκβιάσουν να δουλεύουμε περισσότερο, για να τους αυξήσουμε τις συντάξεις! Μέσα σ' όλα αυτά δεν ακούγονται σώφρονες φωνές και, στις ελάχιστες περιπτώσεις που κάποιος τολμά να πει το αυτονόητο (θυμόσαστε τον κ. Αλέκο Παπαδόπουλο να λέει ότι δεν έχουμε περιθώριο να δίνουμε συντάξεις σε ανθρώπους πριν τα 60 τους;), κινδυνεύει με εξορία. Και όσοι προσπαθούμε να φωνάξουμε για αλλαγή του συστήματος σε κεφαλαιοποιητικό είμαστε ήδη περιθωριοποιημένοι ή μας κατηγορούν ως πράκτορες του κεφαλαίου και της CIA.
Labels:
αντιπολίτευση,
Ασφαλιστικό,
διάλογος,
κυβέρνηση,
Νομοσχέδιο
Friday, March 7, 2008
Σκοταδισμός ή παιδαγωγική;
Ο Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης απαγόρευσε τις εκπαιδευτικές εκδρομές των μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου στην έκθεση χαρακτικών του Πικάσσο στο Τελλόγλειο Ίδρυμα της Θεσσαλονίκης, επειδή κάποια χαρακτικά περιείχαν άσεμνες σκηνές. Χωρίς να θέλω να κάνω τον πουριτανό, δεν μου φαίνεται ούτε παράλογη, ούτε σκοταδιστική μια τέτοια απόφαση (αν υποθέσουμε ότι όντως οι ερωτικές σκηνές είναι έντονες). Η καλλιτεχνική αξία των χαρακτικών δεν μπορεί να είναι το μοναδικό κριτήριο για να τα δουν ανήλικοι μαθητές και, αν κάποιοι γονείς θέλουν τα παιδιά τους να δουν τα χαρακτικά αυτά, έχουν κάθε δικαίωμα και δυνατότητα να το κάνουν. Οπωσδήποτε δεν πρόκειται για "λογοκρισία", για απαγόρευση έκθεσης των συγκεκριμένων χαρακτικών - πράγμα που θα ήταν όντως απαράδεκτο. Πρόκειται, στο κάτω-κάτω, για μια παιδαγωγική κρίση που γίνεται από τον αρμόδιο φορέα και που δεν μπορεί να αναιρέσει τη δυνατότητα του κάθε γονέα να προσφέρει στα παιδιά του την εμπειρία της παρουσίας στην έκθεση, εφ' όσον οι ίδιοι κρίνουν ότι δεν υπάρχει κάτι που τα παιδιά τους δεν πρέπει να δουν σ' αυτή την ηλικία.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τα επιτόκια
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ενώ είχε αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μείωσης των επιτοκίων της, τελικώς αποφάσισε να μην προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, εν όψει φόβων για αυξημένο πληθωρισμό στην ευρω-ζώνη. Το ισχυρό ευρώ, βέβαια, δυσκολεύει τις εξαγωγές των ευρωπαϊκών προϊόντων, καθώς αυξαίνει τις τιμές τους στις διεθνείς αγορές, αλλά προς το παρόν δίνεται μεγαλύτερη προτεραιότητα στην οικονομική σταθεροποίηση. Πάντως στο παρελθόν αποδείχθηκε ότι η καταπολέμηση του πληθωρισμού έπρεπε να αποτελέσει την πρώτη προτεραιότητα των κεντρικών τραπεζών (τα επιτόκια στις ΗΠΑ είχαν ανέλθει, στις αρχές της δεκαετίας του '80, στο 21%!).
Υπερασπιστές των προνομιούχων
Ο Συνασπισμός συμπαρίσταται στο σκληρό, αλλά δίκαιο αγώνα των συνδικαλιστών της ΔΕΗ. Πολλοί γνωρίζουν ήδη ότι οι αποδοχές που λαμβάνουν οι υπάλληλοι της ΔΕΗ, ακόμη και αυτοί που δεν έχουν ουσιαστικά ή τυπικά προσόντα, κινούνται σε ύψη εξωπραγματικά για τους περισσότερους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα, αλλά και του εν στενή εννοία Δημοσίου. Κάποτε ακόμη κι ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε μιλήσει (νομίζω πάλι σε απεργία της ΔΕΗ) για "ρετιρέ". Κατά τα λοιπά, ο αγώνας των συνδικαλιστών της ΔΕΗ είναι "κεντρικός για όλο το εργατικό κίνημα της χώρας", του οποίου είναι χαρακτηριστικοί εκφραστές.
Νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό
Ένα ακόμη κατόρθωμα του μονοπωλίου του ΟΤΕ
Η κυβέρνηση εδέησε να ξεκινήσει πρόγραμμα για την τοποθέτηση οπτικών ινών σε κάθε σπίτι! Πράγματα που είναι αυτονόητα σε κράτη του εξωτερικού, στην Ελλάδα ελπίζουμε να τα έχουμε, χάρις στην κυβέρνηση, το 2013! Αλλά δεν θέλουμε να απεμπολήσουμε τον ΟΤΕ, που έχει προσφέρει τόσο σπουδαίες εθνικές υπηρεσίες και με το μονοπώλιό του έχει παγώσει οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια ανάπτυξης τηλεπικοινωνιακών δραστηριοτήτων στη χώρα - ακόμη και οι ιδιώτες πάροχοι σταθερής τηλεφωνίας ή internet είναι, ουσιαστικά, υποχρεωμένοι να μισθώνουν γραμμές του ΟΤΕ, ο οποίος είχε, διά της κρατικής βούλας, για τόσα χρόνια το σχετικό μονοπώλιο (κάτι για το οποίο πρέπει να ψέγουμε κυρίως την προηγούμενη κυβέρνηση). Μπορεί να μην έχουμε ταχύ internet, έχουμε όμως περήφανο εθνικό ΟΤΕ και ποιος μας πιάνει!
Labels:
internet,
μονοπώλιο,
οπτικές ίνες,
ΟΤΕ,
τηλεπικοινωνίες
Κόσοβο, Τίρανα, Κινέζοι
Διαβάστε οπωσδήποτε αυτό το κείμενο - δίνει μια εικόνα της κατάστασης στα Βαλκάνια που δύσκολα θα ανακαλύψετε αλλού, με καταπληκτική αμεσότητα, περιγραφική δεινότητα και άριστη χρήση της ελληνικής γλώσσας.
Thursday, March 6, 2008
Συντεχνιακή Συσκότιση
Αυτή τη στιγμή είμαι ένας από τους τυχερούς πολίτες που έχουν ρεύμα και ως εκ τούτου μπορώ και γράφω αυτό το post. Οι ''αγωνιζόμενοι'' συνδικαλιστές της ΔΕΗ σκέφτηκαν να δημιουργήσουν ρομαντική ατμόσφαιρα και έτσι μεγάλο μέρος της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων πόλεων βρίσκεται στο σκοτάδι. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις της κυβέρνησης για το ασφαλιστικό ήταν αρκετές για να επικρέμεται ο κίνδυνος γενικού μπλακ άουτ αφού οι απεργοί δεν αφήνουν ούτε το προσωπικό ασφαλείας να δουλεψει κλείνοντας με το έτσι θέλω την λειτουργία πολλών σταθμών και υποκαταστημάτων της ΔΕΗ.Ακόμη, σε μία κίνηση που θυμίζει τις πρακτικές των ταγμάτων ασφαλείας εμπόδισαν την εκδίκαση των ασφαλιστικών μέτρων που κατέθεσε η δίοικηση της ΔΕΗ. Απορία προκαλέι το γεγονός ότι για την παράνομη είσοδο και την διακοπή της συνεδρίασης δεν ασκήθηκε καμία δίωξη. Συγχρόνως, η γενική απεργία των υπαλλήλων της τράπεζας της Ελλάδος, συμπεριλαμβανομένου και του προσωπικού ασφαλείας κράτησε κλειστό το ΧΑΑ για δύο ημέρες, πάγωσε το σύστημα πληρωμών και δημιούργησε σειρά προβλημάτων στο κράτος αλλά και την αγορά.Το χειρότερο όμως είναι η διεθνής γελοιοποίηση της χώρας και το μήνυμα αναξιοπιστίας που στείλαμε προς τους ξένους επενδυτές.
Όταν λοιπόν συστηματικά οργανωμένες μειοψηφίες γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια τον νόμο προκαλώντας τεράστια πρόβλήματα στο κοινωνικό σύνολο χωρίς καμία κύρωση εύλογα τίθεται το ερώτημα (ξανά):Ποιος επιτέλους κυβερνά αυτό τον τόπο;
Επιβεβαιώνεται έτσι για ακόμη μία φορά ότι οι διάφορες προσοδοθηρικές ομάδες στην προσπάθεια τους να διατηρήσουν τα συντεχνιακά τους συμφέροντα είναι διατεθειμένες να κάνουν χρήση κάθε δυνατού μέσου, θεμιτού ή αθέμιτου, αδιαφορώντας για το οικομικό και κοινωνικό κόστος
Όταν λοιπόν συστηματικά οργανωμένες μειοψηφίες γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια τον νόμο προκαλώντας τεράστια πρόβλήματα στο κοινωνικό σύνολο χωρίς καμία κύρωση εύλογα τίθεται το ερώτημα (ξανά):Ποιος επιτέλους κυβερνά αυτό τον τόπο;
Επιβεβαιώνεται έτσι για ακόμη μία φορά ότι οι διάφορες προσοδοθηρικές ομάδες στην προσπάθεια τους να διατηρήσουν τα συντεχνιακά τους συμφέροντα είναι διατεθειμένες να κάνουν χρήση κάθε δυνατού μέσου, θεμιτού ή αθέμιτου, αδιαφορώντας για το οικομικό και κοινωνικό κόστος
Ποια μεταρρύθμιση έχει ανάγκη το ασφαλιστικό σύστημα;
Ο Πρωθυπουργός είπε, με το γνωστό πομπώδες ύφος του, ότι αναλαβάνει το πολιτικό κόστος της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος. Έσπευσε, βέβαια, να προσθέσει ότι οι αλλαγές θα είναι "ήπιες και μετριοπαθείς", λες και ένα σύστημα που απειλείται με άμεση κατάρρευση θα σωθεί με "ήπιες και μετριοπαθείς" μεταρρυθμίσεις - δηλαδή κάποια μείωση των εξόδων διά της ενοποιήσεως ταμείων, κάποια αύξηση των ετών για τη συνταξιοδότηση, κάποια μείωση των συντάξεων (και αυτά από την κυβέρνηση που προέκρινε, ως λύση για την ανεργία στη Νάουσα, την πρόωρη συνταξιοδότηση των εργαζομένων στην τοπική κλωστοϋφαντουργία!) - χωρίς να αντιμετωπίζεται το βασικό πρόβλημα του ασφαλιστικού συστήματος: όλο και λιγότεροι εργάζονται και με τις εισφορές τους τρέφουν όλο και περισσότερους και, δεδομένης της αύξησης του προσδοκίμου ορίου ζωής, για όλο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι "ήπιες και μετριοπαθείς" δήθεν μεταρρυθμίσεις, που με περισσή λεβεντιά αναγγέλλονται, το πολύ-πολύ να αποτελέσουν μια σύντομη ενίσχυση του συστήματος, ενώ η θεμελιώδης δομή του θα παραμείνει η ίδια. Θα μου πείτε, εδώ η αντιπολίτευση αντιδρά ακόμη και σ' αυτά, έχοντας βρει το χρυσό χάπι της "πάταξης της εισφοροδιαφυγής" ως πανάκειας (μαζί με τα χρήματα που οφείλει στα ασφαλιστικά ταμεία το Δημόσιο - δηλαδή θα πληρώνουμε παραπάνω φόρους, για να ενισχύουμε τις εισφορές μας!). Έστω, όμως, μακάρι να δούμε έναν στοιχειώδη εξορθολογισμό του συστήματος, με περικοπή των πρόωρων συντάξεων (δυστυχώς για ενοποίηση των ορίων ηλικίας μεταξύ ανδρών και γυναικών, ούτε λόγος). Όσο κι αν έχουμε "κοινωνικές ευαισθησίες", δεν μπορεί να ζήσει ένα σύστημα, στο οποίο κάποιος δίνει εισφορές για 15-20 χρόνια και παίρνει σύνταξη για 40 - από την άλλη, θα μου πείτε, ας δώσει περισσότερες εισφορές το κεφάλαιο! Και δεν πειράζει που αυτό θα μειώσει ακόμη περισσότερο τις ιδιωτικές επενδύσεις στη χώρα μας, θα καθαρίσει πάλι το Δημόσιο! Δυστυχώς, η μετάβαση σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα, που είναι γεγονός ήδη σε αρκετές χώρες του εξωτερικού, ούτε καν που συζητείται στην Ελλάδα. Παραμένουμε, έτσι, με ένα δυσλειτουργικό και καταρρέον αναδιανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα, το οποίο, προς δόξαν των κοινωνικώς ευαισθήτων, σε λίγα χρόνια δεν θα μπορεί να δίνει συντάξεις σε κανένα!
Κανείς δεν θέλει τους λιθάνθρακες
Οι κάτοικοι της Καβάλας, με τη συμπαράσταση και εκπροσώπων των γειτονικών νομών, αντιδρούν στην πρόθεση της ΔΕΗ για εγκατάσταση εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, που θα βασίζεται στους λιθάνθρακες, στην περιοχή τους. Φυσικά, όλοι θέλουμε να έχουμε ηλεκτρικό ρεύμα (και θίγει την εθνική μας υπερηφάνεια, όταν το εισάγουμε από τα Σκόπια), αλλά κανείς δεν θέλει να επωμίζεται τα κόστη που κάτι τέτοιο συνεπάγεται. Και ιδίως όταν πρόκειται να εξυπηρετηθούν, κατά τον κ. Τσίπρα, τα συμφέροντα γερμανικών πολυεθνικών. Όταν, δηλαδή, τίθεται ζήτημα, αν θα κατασκευασθούν εργοστάσια για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, όλοι επιχαίρουμε, "συμφωνούμε και επαυξάνουμε", όταν όμως τίθεται το ερώτημα: πού θα κατασκευασθούν, η απάντηση είναι: "όχι δίπλα σ' εμένα". Από την άλλη, απορρίπτουμε για ιδεολογικούς λόγους την πυρηνική ενέργεια, η οποία στο εξωτερικό προσφέρει λύσεις που επιβαρύνουν λιγότερο το περιβάλλον (αν και δεν ξέρω κατά πόσον η αυξημένη σεισμικότητα του ελληνικού χώρου θα συνεπαγόταν επιπλέον κινδύνους - αλλά στην Καλιφόρνια δεν έχουν πυρηνικά εργοστάσια;). Και, φυσικά, δεν θέλουμε ούτε ανεμόμυλους στη Σκύρο για αιολική ενέργεια, γιατί θα χαλάσει το τοπίο και, πάλι, κάποιες πολυεθνικές θα ωφεληθούν!
Labels:
ΔΕΗ,
ηλεκτρική ενέργεια,
λιθάνθρακες,
πυρηνική ενέργεια
Κινητικότητα στο Κυπριακό
Με αφορμή την επικείμενη συνάντηση του νέου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Δ. Χριστόφια και του εκλεγμένου Πρωθυπουργού της τουρκο-κυπριακής κοινότητας κ. Μ.Α. Ταλάτ ίσως μπορούμε να ελπίζουμε ότι η αλλαγή στην ηγεσία των δύο κοινοτήτων και η αντικατάσταση των εθνικιστών επικεφαλής τους (Τ. Παπαδόπουλου και Ρ. Ντεκτάς) από ηγέτες περισσότερο διαλλακτικούς θα φέρει πιο κοντά στη λύση του το κυπριακό πρόβλημα. Για να γίνει αυτό, όμως, απαιτείται πιο πριν να έχει αποφασίσει η κάθε πλευρά τι επιδιώκει. Από την ελληνο-κυπριακή πλευρά (την οποία στηρίζει και η ελληνική κυβέρνηση) δεν έχει ακόμη ξεκαθαρισθεί ποιο αποτέλεσμα θα ήταν αποδεκτό, κυρίως εάν εξακολουθεί να υποστηρίζει τη λύση της διζωνικής-δικοινοτικής ομοσπονδίας (πράγμα αμφίβολο μετά το περιβόητο διάγγελμα του Τ. Παπαδόπουλου κατά του σχεδίου Ανάν). Από την τουρκο-κυπριακή πλευρά, πάλι, δεν είναι ξεκάθαρος ο ρόλος της Τουρκίας. Το σημαντικότερο πρόβλημα, όμως, που θα αντιμετωπίσει ένα ενιαίο ή σχεδόν ενιαίο κράτος (είτε είναι ομοσπονδία, είτε συνομοσπονδία) θα είναι η διάκριση των πολιτών του ανάλογα με την κοινότητα, από την οποία προέρχονται - διάκριση, η οποία θα διαιωνίσει τις διαμάχες. Τη διάκριση αυτή είναι λογικό να την επιδιώκει περισσότερο η τουρκο-κυπριακή πλευρά, καθώς θεωρεί ότι, ως μειονότητα, η διάκριση αυτή είναι που θα μπορέσει να της προσδώσει συγκεκριμένο πολιτικό βάρος στο νέο καθεστώς (για να μην αναφερθούμε σε περιστατικά που συνέβαιναν πριν την τουρκική εισβολή). Ίσως να είναι σκόπιμο να βρεθεί κάποιος άλλος τρόπος, με τον οποίο να διασκεδασθούν οι φόβοι των τουρκοκυπρίων, ότι θα γίνουν καταπιεζόμενη μειονότητα και με περιορισμένη εκπροσώπηση στους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, χωρίς ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, σε ένα ενιαίο νέο κράτος, όποια ειδικότερη μορφή και να πάρει αυτό. Ευκταίο, όμως, θα ήταν να μπορούσε το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του, και από τις δύο πλευρές, να ξεκολλήσει από τις ταμπέλες της εθνικής καταγωγής, να επιδιώξει ένα κράτος, στο οποίο κανείς δεν απολαμβάνει ιδιαίτερα προνόμια, αλλά και ούτε υφίσταται δυσμενείς διακρίσεις, λόγω της καταγωγής του και όπου η ισορροπία της εκπροσώπησης και των δικαιωμάτων δεν θα είναι επιδιωκόμενο τεχνητώς αποτέλεσμα, αλλά φυσική απόληξη μιας ενιαίας πολιτικής συνείδησης.
Wednesday, March 5, 2008
Αντισημιτισμός, επίσημη ιστορία ή ελευθερία του λόγου;
Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι θριαμβολογεί για την καταδίκη των στελεχών της ακροδεξιάς εφημερίδας "Ελεύθερος Κόσμος" για παράβαση του αντιρατσιστικού νόμου 927/1979. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπίζουμε με πολλές επιφυλάξεις τους πανηγυρισμούς αυτούς. Όχι από αναισθησία προς το Ολοκαύτωμα των Εβραίων κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο - ούτε από συμπάθεια ή συμπαράσταση στη διάδοση μισαλλόδοξων και ρατσιστικών ιδεών, στις οποίες επιδίδεται ο "Ελεύθερος Κόσμος", αλλά από δέσμευση υπέρ της ελευθερίας του λόγου. Με τη λογική του ν. 927/1979 θα μπορούσε να ψηφισθεί κι άλλος νόμος, ο οποίος θα τιμωρεί τις προσβολές κατά των Χριστιανών ή των Μουσουλμάνων, γενικώς, που θα καθιστούσε εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες κριτές του βαθμού ελευθεροστομίας του καθενός (βλ. το αντίστοιχο, ατυχές νομοθέτημα στη Μεγάλη Βρετανία). Επίσης, η ύπαρξη μοναδικής, "επίσημης" ιστορίας, την οποία κανείς δεν επιτρέπεται να αρνηθεί, ακόμη και για το Ολοκαύτωμα, θα δικαιολογούσε αντίστοιχες απαγορεύσεις για όποιον τολμούσε να αμφισβητήσει την "επίσημη" ελληνική ιστορία (ή ό,τι, τέλος πάντων, αποφασίσει το Υπουργείο Παιδείας να βάλει στο βιβλίο της Στ' Δημοτικού). Για το λόγο αυτό, τέτοιου είδους καταδίκες μάλλον ανησυχία και προβληματισμό πρέπει να προκαλούν. Αντιθέτως, θα πρέπει να σταθούμε στην περίφημη μειοψηφούσα γνώμη του Δικαστή Oliver Wendell Holmes στην απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου Αbrams v. United States, στην οποία γράφει ποια θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση ιδεών, σαν αυτές που εκφράζονται στον "Ελεύθερο Κόσμο": “the best test of truth is the power of the thought to get itself accepted in the competition of the market". Εκτός κι αν θεωρούμε ότι είμαστε στην πλειοψηφία μας πρόβατα και δεν θα καταλάβουμε την πραγματική αλήθεια.
Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου
Πολλά από τα "δεινά" της καθημερινότητάς μας (και ιδίως ο υψηλός πληθωρισμός) αποδίδονται στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου διεθνώς. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε αύξηση της ζήτησης χωρίς παράλληλη αύξηση της παραγωγής - το επίπεδο της παραγωγής αποφασίζεται από ένα καρτέλ, τον ΟΠΕΚ, και αναμένεται ότι η παραγωγή θα εξακολουθεί να διατηρείται στα ίδια επίπεδα. Παρεμπιπτόντως, όσοι πιστεύουν ότι το ευρώ οδήγησε στην αύξηση των τιμών ίσως να πρέπει να αναλογισθούν πού θα είχε πάει η τιμή του πετρελαίου και της βενζίνης στην Ελλάδα, εάν το ευρώ δεν ήταν τόσο ισχυρό (πλέον 1 ευρώ αγοράζει πάνω από 1,50 δολλάρια ΗΠΑ - και η τιμή του πετρελαίου διατυπώνεται σε δολλάρια ΗΠΑ) ή αν, αντί για το ευρώ, εμείς είχαμε ακόμη τη δραχμή.
Σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης
Eπιπλοκές από την ανεξαρτησία του Κοσόβου
Θα περίμενε κανείς ότι οι μουσουλμανικές χώρες θα έσπευδαν να αναγνωρίσουν το ανεξάρτητο κράτος του Κοσσυφοπεδίου - να που ένα μουσουλμανικό κράτος, με στενούς δεσμούς με την Τουρκία, αρνείται να το πράξει κι ετοιμάζεται για συγκρούσεις στο Ναγκόρνο Καραμπάχ με την Αρμενία. Φαίνεται ότι το Κόσοβο θα έχει περισσότερες επιπλοκές από αυτές που φαντάζονταν όσοι έσπευδαν να το ωθήσουν σε ανεξαρτησία (η πλειοψηφία της διεθνούς κοινότητας, εδώ που τα λέμε).
Labels:
Αζερμπαϊτζάν,
ανεξαρτησία,
Αρμενία,
Κόσοβο,
Ναγκόρνο Καραμπάχ
Tuesday, March 4, 2008
Μήνυση για τα λιμάνια
Ο Νομάρχης Πειραιώς κ. Μίχας αποφάσισε να αντιμετωπίσει με δραστικό τρόπο την παραχώρηση του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων (ΣΕΜΠΟ) του λιμανιού του Πειραιά σε ιδιώτη: κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά κατά του ΔΣ του ΟΛΠ ΑΕ. Φυσικά, η αναφορά αυτή δεν έχει καμμία τύχη - ακόμη κι εάν είχε διαπραχθεί αξιόποινο αδίκημα διά της παραχωρήσεως αυτής, η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή θα έβρισκε τρόπο να την νομιμοποιήσει (λ.χ. εγκρίνοντας νομοθετικά το σχετικό διαγωνισμό). Φαίνεται όμως, από την ενέργεια αυτή του κ. Μίχα, ότι οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα, ακόμη και όταν είναι ελλιπείς, όπως εν προκειμένω, αντιμετωπίζουν πάντοτε μεγάλη αντίδραση. Παρ' όλον που μου προκαλεί απέχθεια η κατάθεση μηνύσεως για την επίλυση πολιτικών διαφορών (και ειδικά μάλιστα για αδικήματα που αφορούν υποτίθεται κακοδιαχείριση μιας εταιρείας ιδιωτικού δικαίου, όπως υποτίθεται ότι είναι ο ΟΛΠ), τουλάχιστον παρηγορούμαι στο βαθμό που ο κ. Μίχας κινήθηκε διά της νομίμου οδού και δεν επεχείρησε καταλήψεις και άλλες "αγωνιστικές" ενέργειες (στις οποίες προβαίνουν οι εργαζόμενοι).
Το διαδίκτυο και η ενημέρωση
Εν όψει των προτάσεων για έλεγχο του διαδικτύου και, ιδίως, των blogs, ίσως να είναι χρήσιμη αυτή η δημοσκόπηση, σύμφωνα με την οποία οι Αμερικανοί πλέον προτιμούν το διαδίκτυο για την ενημέρωσή τους, σε σχέση με τα "παραδοσιακά" ΜΜΕ, θεωρώντας ότι τα τελευταία δεν έχουν και πολλή σχέση με την πραγματικότητα. Φαίνεται ότι η πολυφωνία που εξασφαλίζεται από το διαδίκτυο παρέχει στους χρήστες του πρόσβαση σε πολύ περισσότερες πηγές ενημέρωσης, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν και αντίστοιχα πολύ περισσότερες δυνατότητες για να κρίνουν οι ίδιοι την αξιοπιστία κάθε πληροφορίας που διαβάζουν.
Ποιος κάνει κουμάντο στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Γαλλία και η Γερμανία αποφάσισαν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ιδρύσει την Ένωση για τη Μεσόγειο - κι εγώ που νόμισα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε 27 μέλη! Μετά την ΚΑΠ, που έγινε για να ενισχύσει τους Γάλλους αγρότες, η πρωτοβουλία αυτή έχει σκοπό να ενισχύσει τις πρώην γαλλικές αποικίες της Βορείου Αφρικής (με σκοπό και υποχωρήσει η ένταση στα προάστια των γαλλικών πόλεων;) και η Γερμανία, ανεξήγητα αυτή τη φορά, υπακούει και πάλι.
Labels:
Γαλλία,
Γερμανία,
Ένωση για τη Μεσόγειο,
Ευρωπαϊκή Ένωση
Monday, March 3, 2008
Η κουλτούρα του θανάτου
Μερικές φορές είναι δύσκολο να πιστέψουμε άρθρα όπως αυτό. Ο σκοταδισμός είναι πραγματικός αντίπαλος της κοινωνίας μας - και όποιος πιστεύει ότι οι φανατικοί ισλαμιστές τα έχουν βάλει μόνο με τις ΗΠΑ και όχι με το δυτικό τρόπο ζωής, γενικότερα, είναι γελασμένος. Η κοινωνία μας δίνει αξία στη δημιουργία - η κοινωνία που ονειρεύονται οι φανατικοί ισλαμιστές στην καταστροφή και σκοπός των φανατικών (που υπάρχουν παντού, πολλοί από αυτούς ζουν στις δυτικές κοινωνίες) είναι, διά της καταστροφής, να επιβληθούν και επί ημών.
Όχι στον προστατευτισμό από Barroso!
Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Barroso προειδοποίησε για κίνδυνο ενίσχυσης του προστατευτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση - ενδεχόμενο, το οποίο επιθυμεί να αποτρέψει. Είναι πολύ θετική και η νοοτροπία που εξέφρασε απέναντι στη διαφαινόμενη ανάπτυξη της Κίνας: αντί για κίνδυνο, να τη δούμε ως ανέλπιστη ευκαιρία! Είναι, ομολογουμένως, λίγες οι φορές που ακούμε από σημαίνοντα πρόσωπα που εκπροσωπούν την Ευρωπαϊκή Ένωση τέτοιες τοποθετήσεις. Έτσι, οι δηλώσεις αυτές, που προέρχονται μάλιστα από τα χείλη του επικεφαλής της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, μας εκπλήσσουν πολύ ευχάριστα.
Δημοκρατία στη Ρωσία και ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική
Ο διάδοχος του Πούτιν εξελέγη πανηγυρικά. Οι διεθνείς παρατηρητές αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία, πολλά κόμματα της αντιπολιτεύσεως δεν κατόρθωσαν καν να κατεβάσουν υποψήφιο. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, όμως, αποδίδει την ψύχρανση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ενώσεως και Ρωσίας στη λάθος γλώσσα που χρησιμοποιείτο απέναντι στον Πούτιν και εύχεται με τον Μεντβέντεβ να αλλάξουν τα πράγματα - δηλαδή η γλώσσα, γιατί το μέλλον της δημοκρατίας στη Ρωσία δεν φαντάζει και πολύ ευοίωνο αυτή τη στιγμή.
Labels:
Ευρωπαϊκή Ένωση,
κοινή εξωτερική πολιτική,
Μεντβέντεβ,
Πούτιν,
Ρωσία
Άρτος και θεάματα από τους Δήμους
Οι Δήμοι πρωταγωνιστούν και φέτος στη διοργάνωση καρναβαλιών και άλλων εορτών. Μια φράση από το ρεπορτάζ, όμως, ξεχωρίζει: "Στις προηγούμενες δεκαετίες οι Απόκριες χαρακτηρίζονταν από το αυθόρμητο γλέντι, το οποίο έχει πλέον αντικατασταθεί από την οργάνωση εκδηλώσεων από δήμους σε όλη την Ελλάδα". Είναι που εμείς οι Έλληνες ξέρουμε να γλεντάμε!
Sunday, March 2, 2008
Ο κοινωνικός ρόλος και η κοινωνική ευαισθησία της ΔΕΗ
Οι αγώνες για το ασφαλιστικό συνεχίζονται. Οι υπάλληλοι της ΔΕΗ αποφάσισαν απεργιακές κινητοποιήσεις από τη Δευτέρα, οι οποίες θα περιλαμβάνουν και κατέβασμα των διακοπτών, για να ανακαλέσει η κυβέρνηση τα μέτρα της για το ασφαλιστικό. Είναι τόσο ικανοποιημένοι οι εργαζόμενοι της ΔΕΗ με τη σημερινή κατάσταση του ασφαλιστικού, που θεωρούν ότι μια αλλαγή μπορεί να αποβεί τόσο καταστροφική, ώστε να αξίζει τον κόπο να μας κρατούν ομήρους, προκειμένου η όποια αλλαγή να αποτραπεί. Ευτυχώς που τα δικαιώματά μας τα προστατεύουν, ακόμη και χωρίς να τους το ζητήσουμε, οι φωτισμένοι και αλτρουϊστές συνδικαλιστές των ΔΕΚΟ.
Ελευθερία και αξιοπρέπεια
Δύσκολα θα διαφωνήσει με τον κ. Νίκο Δήμου ένας φιλελεύθερος. Αντιθέτως, καταφεύγουμε συχνά στα γραπτά του, προκειμένου ν' αντλήσουμε επιχειρήματα, με τα οποία να ενισχύσουμε τις απόψεις μας. Το πλέον πρόσφατο άρθρο του στο περιοδικό LiFO είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, στο οποίο περιγράφεται η έννοια της αριστεράς και της δεξιάς. Ωστόσο, καταλήγει με κάτι που, προσωπικά, με προβληματίζει: θέτει στην κορυφή των αξιών την "αξιοπρέπεια".
Το κακό με την αξιοπρέπεια, σε αντίθεση με την ελευθερία, είναι ότι δεν μπορεί να οριοθετηθεί. Το αίτημα για καθολική ελευθερία σε μια κοινωνία έρχεται με τον αυτονόητο λειτουργικό περιορισμό, ότι η ελευθερία του κάθε μέλους της κοινωνίας εχει ως όριό του το σημείο, στο οποίο θίγει την ελευθερία του άλλου. Έτσι, οποιοσδήποτε περιορισμός της ελευθερίας δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αναφορά στην προστασία μιας μορφής ελευθερίας άλλου προσώπου που θα μπορούσε να θιγεί, δεν είναι ανεκτός σε ένα αμιγώς φιλελεύθερο σύστημα. Αυτό όμως δεν μπορεί να ισχύσει με την αξιοπρέπεια. Υπάρχει κίνδυνος, και μάλιστα πραγματικός στην Ελλάδα, να επιβάλλονται περιορισμοί στην ανθρώπινη συμπεριφορά που δικαιολογούνται από την ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (η οποία επιβάλλεται και από το άρθρο 2 § 1 του Συντάγματός μας). Δυστυχώς, η αξιοπρέπεια του ανθρώπου θεωρείται, στη χώρα μας, ότι δεν συμπίπτει με την ελευθερία του και με τη δυνατότητά του να αποφασίζει ελεύθερα για θέματα που τον αφορούν. Μπορεί, δηλαδή, σύμφωνα με τη γνώμη που επικρατεί μεταξύ των συνταγματολόγων και των νομικών, το Κράτος να υποκαθιστά τη βούληση των πολιτών του, όταν πρόκειται να διαφυλάξει την "αξιοπρέπειά" τους. Έτσι, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έκρινε ότι οι συμμετέχοντες στο reality παιχνίδι Big Brother προσβάλλουν την αξιοπρέπειά τους και ότι η προσβολή αυτή είναι υπέρτερη της βουλήσεώς τους. Παρόμοιες αποφάσεις έχουν εκδώσει κι άλλες ανεξάρτητες διοικητικές αρχές, αλλά και Δικαστήρια. Ένα Κράτος που επιδιώκει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια μπορεί να θίξει ακόμη και τον πυρήνα των ατομικών ελευθεριών εν ονόματί της.
Γι' αυτό το λόγο, η αξιοπρέπεια (που έπρεπε να ταυτίζεται με την αναγνώριση σε κάθε άνθρωπο της ωριμότητας και της δυνατότητας να αποφασίζει για όποιο ζήτημα τον αφορά) έχει, δυστυχώς, καταλήξει να είναι επικίνδυνη έννοια, όπλο ολοκληρωτικών αντιλήψεων.
Το κακό με την αξιοπρέπεια, σε αντίθεση με την ελευθερία, είναι ότι δεν μπορεί να οριοθετηθεί. Το αίτημα για καθολική ελευθερία σε μια κοινωνία έρχεται με τον αυτονόητο λειτουργικό περιορισμό, ότι η ελευθερία του κάθε μέλους της κοινωνίας εχει ως όριό του το σημείο, στο οποίο θίγει την ελευθερία του άλλου. Έτσι, οποιοσδήποτε περιορισμός της ελευθερίας δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αναφορά στην προστασία μιας μορφής ελευθερίας άλλου προσώπου που θα μπορούσε να θιγεί, δεν είναι ανεκτός σε ένα αμιγώς φιλελεύθερο σύστημα. Αυτό όμως δεν μπορεί να ισχύσει με την αξιοπρέπεια. Υπάρχει κίνδυνος, και μάλιστα πραγματικός στην Ελλάδα, να επιβάλλονται περιορισμοί στην ανθρώπινη συμπεριφορά που δικαιολογούνται από την ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (η οποία επιβάλλεται και από το άρθρο 2 § 1 του Συντάγματός μας). Δυστυχώς, η αξιοπρέπεια του ανθρώπου θεωρείται, στη χώρα μας, ότι δεν συμπίπτει με την ελευθερία του και με τη δυνατότητά του να αποφασίζει ελεύθερα για θέματα που τον αφορούν. Μπορεί, δηλαδή, σύμφωνα με τη γνώμη που επικρατεί μεταξύ των συνταγματολόγων και των νομικών, το Κράτος να υποκαθιστά τη βούληση των πολιτών του, όταν πρόκειται να διαφυλάξει την "αξιοπρέπειά" τους. Έτσι, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έκρινε ότι οι συμμετέχοντες στο reality παιχνίδι Big Brother προσβάλλουν την αξιοπρέπειά τους και ότι η προσβολή αυτή είναι υπέρτερη της βουλήσεώς τους. Παρόμοιες αποφάσεις έχουν εκδώσει κι άλλες ανεξάρτητες διοικητικές αρχές, αλλά και Δικαστήρια. Ένα Κράτος που επιδιώκει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια μπορεί να θίξει ακόμη και τον πυρήνα των ατομικών ελευθεριών εν ονόματί της.
Γι' αυτό το λόγο, η αξιοπρέπεια (που έπρεπε να ταυτίζεται με την αναγνώριση σε κάθε άνθρωπο της ωριμότητας και της δυνατότητας να αποφασίζει για όποιο ζήτημα τον αφορά) έχει, δυστυχώς, καταλήξει να είναι επικίνδυνη έννοια, όπλο ολοκληρωτικών αντιλήψεων.
Labels:
αξιοπρέπεια,
Ελευθερία,
Νίκος Δήμου,
ολοκληρωτισμός
Δημοσκοπήσεις
Σύμφωνα με τη γνωστή πλέον, δημοσκόπηση της ΚΑΠΑ Research, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει σχεδόν υποκαταστήσει το ΠΑΣΟΚ ως δεύτερο κόμμα. Από αρκετούς σχολιαστές αυτό συνιστά κατάρρευση του συστήματος. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι παρά λογική συνέπεια του τρόπου, με τον οποίο λειτουργούν τα κόμματα στην παρούσα συγκυρία. Έχουμε μια κυβέρνηση άτολμη, με αδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η οποία υπόσχεται μεταρρυθμίσεις και καταφεύγει σε ημίμετρα. Η αξιωματική αντιπολίτευση περιορίζεται σε μια τυφλή και εντελώς ανεύθυνη άρνηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ επαναλαμβάνει την άρνηση, αλλά προσθέτει και "μαχητικότητα". Επομένως, όσοι δεν έχουν πεισθεί για την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις είναι λογικό να στραφούν προς τον πιο έντονο πολέμιό τους. Το ζητούμενο είναι μια πολιτική φωνή, η οποία θα μπορεί να διατυπώνει με πειστικότητα την ανάγκη για αλλαγές και, επιπροσθέτως, θα μπορεί να ξεμπροστιάζει τα κατεστημένα συμφέροντα της αντίδρασης, τις οργανωμένες μειοψηφίες που ζουν εις βάρος του συνόλου του ελληνικού λαού, και στηρίζουν την τυφλή άρνηση.
Friday, February 29, 2008
Η δεύτερη επάρατος
Μετά τη χούντα (στην οποία οφείλονται όλα τα στραβά των πρώτων 25 ετών μετά τη Μεταπολίτευση) ο νέος κακός μπαμπούλας είναι η παγκοσμιοποίηση. Οι πολιτικοί μας μονίμως επισείουν τον κίνδυνό της και διαρκώς αναφέρουν τα αρνητικά και τις συμφορές, με τις οποίες μας φόρτωσε. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάλυση δείχνει ότι η παγκοσμιοποίηση μας ωφέλησε πολλαπλώς, τόσο ως καταναλωτές, όσο και ως οικονομία συνολικά. Είναι κι αυτή μια συζήτηση που πρέπει να ξεκινήσουμε κάποτε στα σοβαρά.
Επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων ΤΕΙ
Ο Υπουργός Παιδείας ετοιμάζει νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, στο οποίο θα προβλέπεται και η δυνατότητα ίδρυσης μεταπτυχιακού τμήματος από ΤΕΙ, ενώ θα παρέχονται κίνητρα για συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και ΤΕΙ για την κατάρτιση κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Στο σχετικό ρεπορτάζ, όμως, ξεχωρίζει μια αποστροφή του λόγου του Υπουργού, ο οποίος κατέκρινε το ΠΑΣΟΚ, επειδή δημιούργησε ΤΕΙ σε πολλά μέρη της Ελλάδος, χωρίς να διασφαλίσει τα επαγγελματικά τους δικαιώματα.
Από τη φράση αυτή προκύπτουν αρκετά (όχι όλα, ούτε καν τα περισσότερα!) από τα στραβά της ανώτερης/ ανώτατης παιδείας στη χώρα μας: αφ' ενός η λαϊκιστική ίδρυση ΤΕΙ όπου της Ελλάδος, με αποκλειστικό κριτήριο την άγρα ψήφων εκ των τοπικών κοινωνιών, τις οποίες θα ταΐζουν οι σπουδαστές (και ίσως και του μέρους εκείνου του πανεπιστημιακού κατεστημένου που επιδιώκει επιπλέον διορισμούς) - αφ' ετέρου, η δυνατότητα του κράτους να ιδρύει, εντελώς αυθαίρετα, χωρίς κάποιον έλεγχο (άλλωστε τι έλεγχος μπορεί να γίνει στην παντοδυναμία του κράτους;), πανεπιστήμια και ΤΕΙ χωρίς οποιαδήποτε πραγματική, μη-εκλογική σκοπιμότητα, χωρίς κάποια σύνδεση με την αγορά και τις ανάγκες της. Από τρίτου, η απαίτηση για αναγνώριση "επαγγελματικών δικαιωμάτων" στα πτυχία: αυτό δείχνει ότι σημασία δεν έχει η αναγνώριση της επαγγελματικής αξίας κάποιων σπουδών από την ίδια την αγορά εργασίας, αλλά άνωθεν, από το κράτος, προφανώς συνοδευόμενη και από τη δημιουργία κρατικών θέσεων εργασίας, οι οποίες να ανταποκρίνονται (ανεξαρτήτως της αναγκαιότητάς τους για την κοινωνία ή τον κρατικό μηχανισμό) στα αντικείμενα σπουδών των καινούργιων ΑΕΙ ή ΤΕΙ, που το κράτος θεώρησε σκόπιμο να ιδρύσει.
Από τη φράση αυτή προκύπτουν αρκετά (όχι όλα, ούτε καν τα περισσότερα!) από τα στραβά της ανώτερης/ ανώτατης παιδείας στη χώρα μας: αφ' ενός η λαϊκιστική ίδρυση ΤΕΙ όπου της Ελλάδος, με αποκλειστικό κριτήριο την άγρα ψήφων εκ των τοπικών κοινωνιών, τις οποίες θα ταΐζουν οι σπουδαστές (και ίσως και του μέρους εκείνου του πανεπιστημιακού κατεστημένου που επιδιώκει επιπλέον διορισμούς) - αφ' ετέρου, η δυνατότητα του κράτους να ιδρύει, εντελώς αυθαίρετα, χωρίς κάποιον έλεγχο (άλλωστε τι έλεγχος μπορεί να γίνει στην παντοδυναμία του κράτους;), πανεπιστήμια και ΤΕΙ χωρίς οποιαδήποτε πραγματική, μη-εκλογική σκοπιμότητα, χωρίς κάποια σύνδεση με την αγορά και τις ανάγκες της. Από τρίτου, η απαίτηση για αναγνώριση "επαγγελματικών δικαιωμάτων" στα πτυχία: αυτό δείχνει ότι σημασία δεν έχει η αναγνώριση της επαγγελματικής αξίας κάποιων σπουδών από την ίδια την αγορά εργασίας, αλλά άνωθεν, από το κράτος, προφανώς συνοδευόμενη και από τη δημιουργία κρατικών θέσεων εργασίας, οι οποίες να ανταποκρίνονται (ανεξαρτήτως της αναγκαιότητάς τους για την κοινωνία ή τον κρατικό μηχανισμό) στα αντικείμενα σπουδών των καινούργιων ΑΕΙ ή ΤΕΙ, που το κράτος θεώρησε σκόπιμο να ιδρύσει.
Labels:
ΑΕΙ,
επαγγελματικά δικαιώματα,
ΤΕΙ,
Υπουργός Παιδείας
Thursday, February 28, 2008
Αντιμονοπωλιακός οίστρος ή κρυμμένος προστατευτισμός;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο-ρεκόρ, ύψους 900 εκατ. ευρώ, στη Microsoft λόγω της μη συμμορφώσεως της τελευταίας σε παλαιότερη απόφασή της. Δεν ξέρω τις λεπτομέρειες της αρχικής αποφάσεως, ούτε της δικαστικής διαμάχης εν γένει - επιφυλάσσομαι να τις μελετήσω. Αλλά είμαι, κατ' αρχήν, καχύποπτος απέναντι στην αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, πολλές φορές γίνεται όργανο, διά του οποίου κάποιος ανταγωνιστής χρησιμοποιεί το κράτος, για να σταματήσει την εξέλιξη του αντιπάλου του. Ακόμη πιο έντονος είναι ο φόβος μου ότι κάτι τέτοιο μπορεί να γίνεται στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία βλέπει μια αμερικανική εταιρεία ως εχθρό. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιβλήθηκαν τόσο ισχυρά μέτρα κατά της Microsoft, παρ' ότι εκεί εδρεύουν οι σημαντικότεροι ανταγωνιστές της. Αυτό μπορεί, φυσικά, να εξηγηθεί εν μέρει από τη διαφορά στις νομοθεσίες (η οποία δεν είναι, όμως, τόσο μεγάλη, όσο φανταζόμαστε). Μήπως όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διακρίνεται από υπερβάλλοντα προστατευτικό ζήλο;
Wednesday, February 27, 2008
Κρατικός ... πολιτισμός;
Σήμερα έχουμε τις μεγάλες προκριματικές εκλογές στην Ελλάδα! Όχι για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ή τον υποψήφιο Πρόεδρο/ Πρωθυπουργό, αλλά για το μεγάλο εθνικό θέμα της εκπροσωπήσεως της χώρας μας στη Eurovision.
Φυσικά, η διαδικασία αυτή γίνεται στα πλαίσια του εκπολιτισμού μας. Το κράτος, δηλαδή, φροντίζει (ξοδεύοντας τα χρήματα που, μεταξύ άλλων, εισπράττει κάθε δίμηνο μαζί με τη ΔΕΗ) να μας εκπολιτίσει, να μας κάνει κοινωνούς των μεγάλων δημιουργιών που θα εκτελέσουν οι κ.κ. Καλομοίρα, Μαρτάκης και Χρύσπα. Να μην ακούμε, βρε αδερφέ, μόνο λαϊκούρες και σκυλάδικα, αλλά το κράτος φροντίζει να έχουμε πρόσβαση στο έργο σημαντικών καλλιτεχνών τους οποίους, διαφορετικά, λόγω και του δικού μας χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, θα αγνοούσαμε!
Και, φυσικά, έχουμε στη συνέχεια και το μεγάλο αγώνα στο Βελιγράδι, ευκαιρία να δοξασθεί η χώρα μας, προβάλλοντας προϊόντα του πολιτισμού της!
Δεν πιστεύω να διαμαρτύρεται κανείς πλέον για την αξιοποίηση των εισφορών υπέρ ΕΡΤ που πληρώνουμε μαζί με το ρεύμα!
Φυσικά, η διαδικασία αυτή γίνεται στα πλαίσια του εκπολιτισμού μας. Το κράτος, δηλαδή, φροντίζει (ξοδεύοντας τα χρήματα που, μεταξύ άλλων, εισπράττει κάθε δίμηνο μαζί με τη ΔΕΗ) να μας εκπολιτίσει, να μας κάνει κοινωνούς των μεγάλων δημιουργιών που θα εκτελέσουν οι κ.κ. Καλομοίρα, Μαρτάκης και Χρύσπα. Να μην ακούμε, βρε αδερφέ, μόνο λαϊκούρες και σκυλάδικα, αλλά το κράτος φροντίζει να έχουμε πρόσβαση στο έργο σημαντικών καλλιτεχνών τους οποίους, διαφορετικά, λόγω και του δικού μας χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, θα αγνοούσαμε!
Και, φυσικά, έχουμε στη συνέχεια και το μεγάλο αγώνα στο Βελιγράδι, ευκαιρία να δοξασθεί η χώρα μας, προβάλλοντας προϊόντα του πολιτισμού της!
Δεν πιστεύω να διαμαρτύρεται κανείς πλέον για την αξιοποίηση των εισφορών υπέρ ΕΡΤ που πληρώνουμε μαζί με το ρεύμα!
Labels:
Eurovision,
ΕΡΤ,
κρατική επιχορήγηση,
πολιτισμός,
τέλη ΕΡΤ
Tuesday, February 26, 2008
Έλεγχος στα blogs;
Κατόπιν μιας διαμάχης ΠΑΣΟΚ - ΝΔ με αφορμή τα δημοσιεύματα ενός ιστολογίου, φαίνεται ότι η Κυβέρνηση ανακάλυψε όλα τα κακά που φέρνουν τα blogs. Φέρεται, έτσι, αποφασισμένη να εισαγάγει ρυθμίσεις για τα ιστολόγια, ώστε να μη γίνεται, προφανώς, κατάχρηση της ελευθερίας του λόγου σ' αυτά. Αυτό, μάλιστα, θα γίνει, λέει, και σ' εφαρμογή κοινοτικής νομοθεσίας.
Δεν διευκρινίζεται ακριβώς τι είδους ρυθμίσεις θα μας φέρει η Βουλή μας. Αντιλαμβάνεσθε, όμως, τι θα σημαίνει η επιβολή ελέγχου στο περιεχόμενο ενός ιστολογίου; Μου θυμίζει λίγο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, λογοκρισία - και, πρέπει να ομολογήσω, το σοκ είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να εκδηλώσω την οργή μου ή την προτροπή μου για κάθε προσπάθεια ακύρωσης αυτής της κυβερνητικής πρωτοβουλίας.
Δεν διευκρινίζεται ακριβώς τι είδους ρυθμίσεις θα μας φέρει η Βουλή μας. Αντιλαμβάνεσθε, όμως, τι θα σημαίνει η επιβολή ελέγχου στο περιεχόμενο ενός ιστολογίου; Μου θυμίζει λίγο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, λογοκρισία - και, πρέπει να ομολογήσω, το σοκ είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να εκδηλώσω την οργή μου ή την προτροπή μου για κάθε προσπάθεια ακύρωσης αυτής της κυβερνητικής πρωτοβουλίας.
Monday, February 25, 2008
Τι όνομα διαπραγματευόμαστε ή η κούφια απειλή του veto
Μερικές φορές δεν συνειδητοποιούμε κάποια απλά πράγματα, τυφλωμένοι από τα "εθνικά δίκαιά" μας. Η διαπραγμάτευση με τα Σκόπια για τη "διεθνή" τους ονομασία γίνεται για το όνομα, με το οποίο θα τα αποκαλούν τα υπόλοιπα κράτη στον κόσμο. Δηλαδή παζαρεύουμε με τα Σκόπια κάτι, το οποίο εν συνεχεία θα πρέπει να επιβάλουμε σε όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη του ΟΗΕ. Και μετά έχουμε την απειλή του veto στην εισδοχή των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ - δηλαδή θα πούμε στα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ: δεν αφήνουμε τα Σκόπια να εισέλθουν, επειδή δεν μας αρέσει πώς τα αποκαλείτε! Φαίνεται αυτό ρεαλιστική ή σοβαρή απειλή; Ποιος θα απομονωθεί έτσι, τα Σκόπια ή εμείς;
ΥΓ. Επειδή η καταγωγή μου είναι από τα Γρεβενά, ομολογώ την συναισθηματική μου αδυναμία να αποκαλέσω τους γείτονές μας με τη συνταγματική τους ονομασία. Δεν πιστεύω, όμως, ότι η εξωτερική πολιτική πρέπει να καθοδηγείται από το συναίσθημα και, πολύ περισσότερο, από το λαϊκισμό.
ΥΓ. Επειδή η καταγωγή μου είναι από τα Γρεβενά, ομολογώ την συναισθηματική μου αδυναμία να αποκαλέσω τους γείτονές μας με τη συνταγματική τους ονομασία. Δεν πιστεύω, όμως, ότι η εξωτερική πολιτική πρέπει να καθοδηγείται από το συναίσθημα και, πολύ περισσότερο, από το λαϊκισμό.
Saturday, February 23, 2008
Το καταρρέον καθεστώς του κ. Bush και ο κ. Fidel Castro
Κάνω μια παρέκβαση από τα ευρωπαϊκά, μολονότι είναι επίκαιρα τα ζητήματα της κοινής εξωτερικής πολιτικής, για ν' αναφερθώ σε μια δήλωση του κ. Τσίπρα που άκουσα σήμερα: είπε ο νέος Πρόεδρος του Συνασπισμού ότι οι εξελίξεις στα Βαλκάνια δεν πρέπει να εξαρτώνται "από τις προτεραιότητες του καταρρέοντος καθεστώτος του κ. Bush". Παράλληλα, η παραίτηση (ή μάλλον δήλωση ότι δεν θα ξαναείναι υποψήφιος) του κ. Fidel Castro από τα αξιώματά του στην Κούβα απετέλεσε αφορμή να επαινεθεί (και όχι μόνο από τον αριστερό τύπο), επειδή, κατά τη διάρκεια της θητείας του, είδε να αλλάζουν 10 Αμερικανοί Πρόεδροι.
Υπό την έννοια αυτή, η δήλωση του κ. Τσίπρα είναι χαρακτηριστική των παρανοήσεων που επιθυμεί να δημιουργήσει η Αριστερά, εκμεταλλευόμενη και τρέφουσα το αντι-αμερικανικό πνεύμα των Ελλήνων. "Καθεστώς Μπους"; Μα, πρόκειται για εκλεγμένο Πρόεδρο. "Κατάρρευση"; Η 22η τροποποίηση του αμερικανικού Συντάγματος, που απαγορεύει τη δυνατότητα δεύτερης επανεκλογής; Δηλαδή κατηγορείται ένα πολίτευμα (ασχέτως της γνώμης που μπορεί να έχει κανείς για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ) ως προσωποπαγές, ουσιαστικά, καθεστώς, από αυτούς που επαινούν τον κ. Κάστρο για την σχεδόν πεντηκονταετή θητεία του (η οποία δεν ανανεωνόταν καν από ουσιαστικές εκλογικές διαδικασίες) και χαίρονται, επειδή ο κ. Τσάβες έλαβε, από τη δική του (με την έννοια της κυριότητας) Βουλή, εντολή να νομοθετεί με προεδρικά διατάγματα για 18 μήνες, χωρίς κανένα έλεγχο, προκειμενου να επιταχύνει τη μετάβαση της κοινωνίας της Βενεζουέλας στο σοσιαλισμό.
Και μετά από όλα αυτά, οι οπαδοί του "Μπολιβαριανού σοσιαλισμού" εξακολουθούν να επικρατούν ιδεολογικά στη χώρα μας!
Υπό την έννοια αυτή, η δήλωση του κ. Τσίπρα είναι χαρακτηριστική των παρανοήσεων που επιθυμεί να δημιουργήσει η Αριστερά, εκμεταλλευόμενη και τρέφουσα το αντι-αμερικανικό πνεύμα των Ελλήνων. "Καθεστώς Μπους"; Μα, πρόκειται για εκλεγμένο Πρόεδρο. "Κατάρρευση"; Η 22η τροποποίηση του αμερικανικού Συντάγματος, που απαγορεύει τη δυνατότητα δεύτερης επανεκλογής; Δηλαδή κατηγορείται ένα πολίτευμα (ασχέτως της γνώμης που μπορεί να έχει κανείς για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ) ως προσωποπαγές, ουσιαστικά, καθεστώς, από αυτούς που επαινούν τον κ. Κάστρο για την σχεδόν πεντηκονταετή θητεία του (η οποία δεν ανανεωνόταν καν από ουσιαστικές εκλογικές διαδικασίες) και χαίρονται, επειδή ο κ. Τσάβες έλαβε, από τη δική του (με την έννοια της κυριότητας) Βουλή, εντολή να νομοθετεί με προεδρικά διατάγματα για 18 μήνες, χωρίς κανένα έλεγχο, προκειμενου να επιταχύνει τη μετάβαση της κοινωνίας της Βενεζουέλας στο σοσιαλισμό.
Και μετά από όλα αυτά, οι οπαδοί του "Μπολιβαριανού σοσιαλισμού" εξακολουθούν να επικρατούν ιδεολογικά στη χώρα μας!
Labels:
Βενεζουέλα,
ΗΠΑ,
Κάστρο,
Κούβα,
Συνασπισμός,
Τσάβες,
Τσίπρας
Tuesday, February 19, 2008
Η Καθεστωτική Αριστερά

Το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ έναν φίλο μου που σπουδάζει στο πανεπιστήμιο της Μυτιλήνης. Ο φίλος μου αυτός καθώς και η παρέα του είναι φίλα προσκείμενοι σε κόμματα της αριστεράς (ΣΥΝ και εξωκοινοβουλευτική αριστερά).Ενώ λοιπόν συζητούσαμε για την εκπομπή που κάνει σε τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό, του ζήτησα-αν μπορεί-να με βγάλει στον αέρα για κανένα δεκάλεπτο προκειμένου να παρουσιάσω τις θέσεις της φιλελεύθερης συμμάχιας. Η απάντηση του ήταν ότι μπορεί, αλλά δεν θα το κάνει διότι τον ''ακούνε αριστεροί και δεν μπορεί να προβάλλει δεξιές απόψεις στην εκπομπή του''.
Την επόμενη μέρα από αυτό το συμβάν, παρακολούθησα μία πρόβα της πανεπιστημιακής θεατρικής ομάδας η οποία και αυτή απαρτίζεται κυρίως από θιασώτες αριστερών κομμάτων.Μόλις τελείωσε η πρόβα, 5-6 άτομα ,καθώς έβγαιναν από το χώρο του πανεπιστημίου, έσκισαν όποια αφίσα της ΔΑΠ βρήκαν και την πέταξαν στο πάτωμα*.Όταν ρώτησα κατά πόσον είναι δημοκρατική μία τέτοια συμπεριφορά έλαβα την αποστομωτική απάντηση: ''Της ΔΑΠ είναι μωρέ".Τέλος, πληροφορήθηκα ότι και στη Μυτιλήνη υπάρχει τριώροφο νεοκλασσικό το οποίο έχει καταληφθεί από ''παιδιά''(sic) του ''αναρχικού'' χώρου.
Αυτά βέβαια τα γεγονότα που παρέθεσα δεν είναι κάτι το πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα.Είναι απλώς μία ακόμη επιβεβαίωση της άποψης ότι όποιος δηλώσει αριστερός στην Ελλάδα μπορεί να κάνει ότι θέλει χωρίς να υποστεί καμία κύρωση.Είναι τα αποτελέσματα της κουλτούρας που καλιεργήθηκε στη μεταπολίτευση και ήθελε την αριστερά να κατέχει ειδικά προνόμια επειδή υπέστη διώξεις στη διάρκεια του μετεμφυλιακού κράτους.Για αυτήν όμως την κατάσταση ευθύνες φέρουν οι εκπρόσωποι όλων των πολιτικών δυνάμεων αφού δεν μπήκαν ποτέ στον κόπο να αντιπαρατεθούν ιδεολογικά με την αριστερά αφήνοντας την να παίζει εν ου πακτοίς.Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα πλέκουν και το εγκώμιο της φοβούμενοι μην χαρακτηριστούν "αντιδραστικοί", "δεξιοί" και -θού Κύριε- ''νεοφιλελεύθεροι".Τελευταίο δείγμα αυτής της αντιμετώπισης, ο τρόπος που υποδέχτηκε ο κεντροδεξιός τύπος την παραίτηση του Φιντέλ Κάστρο από την προεδρία της Κούβας.Μόνο οι πλερέζες έλειπαν από το σκηνικό πένθους που είχει στηθεί για έναν από τους πλέον στυγνούς δικτάτορες του 20ού αιώνα που στέρησε από τους πολίτες της Κούβας την ελευθερία και τους καταδίκασε στην φτώχεια και την απομόνωση.
*Είναι ευνόητο ότι ανάλογα περιστατικά είναι καταδικαστέα απ΄όπου και αν προέρχονται.
**Όποιος δεν έχει πάει Λέσβο, του συστήνω να πάει ανεπιφύλαχτα.Από τα ωραιότερα νησία της Ελλάδος παρ'ότι δεν είναι ιδιαιτέρως προβεβλημένη.
Saturday, February 16, 2008
Κοινή Αγροτική Πολιτική
Είναι γνωστές σε όλους μας οι κατάρες κατά της ελεύθερης αγοράς και της ακρίβειας που αυτή προκαλεί. Μεταξύ άλλων αγορών, στόχοι έχουν γίνει η αγορά του πετρελαίου και η αγορά του γάλακτος. Αυτό που δεν αναφέρεται όμως, από άγνοια ή από σκοπιμότητα είναι πως στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για ελεύθερες αγορές. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου ελέγχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από το καρτέλ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών, τον OPEC. Επίσης αξίζει να σημειωθεί πως από τις χώρες-μέλη του OPEC είναι ζήτημα αν υπάρχουν μία ή δύο με κυβερνήσεις φιλικές προς την ελεύθερη οικονομία στα λόγια ή στην πράξη.
Το αντίστοιχο του OPEC στην αγορά του γάλακτος είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ε.Ε. Η ομοιότητα είναι η επιβολή περιορισμών στην παραγωγή και στην εισαγωγή του γάλακτος. Οι διαφορές είναι πως η Ε.Ε. δεν ελέγχει τόσο μεγάλο ποσοστό της αγοράς γάλακτος, και πως οι χώρες-μέλη της είναι (όπως υπογράφουν στις συνθήκες) φιλικές προς την ελεύθερη οικονομία. Επειδή δεν πιστεύω πως μπορώ να διηγηθώ την ιστορία καλύτερα από το άρθρο του Εconomist για τους περιορισμούς στην παραγωγή γάλακτος, σας παραπέμπω εκεί. Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα που βγαίνει από το άρθρο είναι πως οι καλοπροαίρετοι περιορισμοί δεν προστατεύουν κάποια άτομα (αγρότες της Ε.Ε., καταναλωτές, αγρότες εκτός Ε.Ε. κ.α.) εις βάρος κάποιων άλλων, αλλά στην πραγματικότητα πλήττουν τους πάντες εκτός φυσικά από κάποια μικρά ή μεγάλα ειδικά συμφέροντα.
Αξίζει να δείτε και το άρθρο του Economist για την απελευθέρωση του εμπορίου τυριού μεταξύ Ελβετίας και Ε.Ε. Aν η ιστορία με τους Ελβετούς που περνούν τα σύνορα για να αγοράσουν emmental από την Ιταλία σας φαίνεται και εσάς αστεία, θυμηθείτε πως πριν από αρκετά χρόνια, για τους ΄Ελληνες, η κύρια χώρα προέλευσης της μπανάνας ήταν η Γερμανία.
Το αντίστοιχο του OPEC στην αγορά του γάλακτος είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ε.Ε. Η ομοιότητα είναι η επιβολή περιορισμών στην παραγωγή και στην εισαγωγή του γάλακτος. Οι διαφορές είναι πως η Ε.Ε. δεν ελέγχει τόσο μεγάλο ποσοστό της αγοράς γάλακτος, και πως οι χώρες-μέλη της είναι (όπως υπογράφουν στις συνθήκες) φιλικές προς την ελεύθερη οικονομία. Επειδή δεν πιστεύω πως μπορώ να διηγηθώ την ιστορία καλύτερα από το άρθρο του Εconomist για τους περιορισμούς στην παραγωγή γάλακτος, σας παραπέμπω εκεί. Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα που βγαίνει από το άρθρο είναι πως οι καλοπροαίρετοι περιορισμοί δεν προστατεύουν κάποια άτομα (αγρότες της Ε.Ε., καταναλωτές, αγρότες εκτός Ε.Ε. κ.α.) εις βάρος κάποιων άλλων, αλλά στην πραγματικότητα πλήττουν τους πάντες εκτός φυσικά από κάποια μικρά ή μεγάλα ειδικά συμφέροντα.
Αξίζει να δείτε και το άρθρο του Economist για την απελευθέρωση του εμπορίου τυριού μεταξύ Ελβετίας και Ε.Ε. Aν η ιστορία με τους Ελβετούς που περνούν τα σύνορα για να αγοράσουν emmental από την Ιταλία σας φαίνεται και εσάς αστεία, θυμηθείτε πως πριν από αρκετά χρόνια, για τους ΄Ελληνες, η κύρια χώρα προέλευσης της μπανάνας ήταν η Γερμανία.
Friday, February 15, 2008
Συνειδητοποιούμε ότι έχουμε μεταβιβάσει εθνική κυριαρχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Όταν το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είχε κληθεί, τη μακρινή δεκαετία του '60, να κρίνει τι γίνεται στην περίπτωση που συγκρούονται νόμοι της Ε.Ο.Κ. με τα συντάγματα των κρατών-μελών, ποιο δίκαιο δηλαδή υπερισχύει, οδηγήθηκε σε μια μάλλον αναπάντεχη και πρωτοποριακή για τα τότε δεδομένα θέση: δεν τίθεται, λέει, ζήτημα συγκρούσεως, γιατί τα συντάγματα και η κοινοτική νομοθεσία κινούνται σε διαφορετικά επίπεδα. Έκρινε, συγκεκριμένα, το Δ.Ε.Κ. ότι, διά της συμμετοχής τους στην Ε.Ο.Κ., τα κράτη-μέλη παραχώρησαν στα υπερεθνικά όργανά της μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας, ότι δηλαδή για κάποια ζητήματα αρμόδια δεν ήσαν πλέον να αποφασίζουν τα κράτη-μέλη, αλλά η Ε.Ο.Κ. Το Σύνταγμά μας κάνει μια παρόμοια πρόβλεψη (άρθρο 28, παρ. 2 και 3): "2. Για να εξυπηρετηθεί σπουδαίο εθνικό συμφέρον και να προαχθεί η συνεργασία με άλλα κράτη, μπορεί να αναγνωρισθούν, με συνθήκη ή συμφωνία, σε όργανα διεθνών οργανισμών αρμοδιότητες που προβλέπονται από το Σύνταγμα. Για την ψήφιση του νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών. 3. Η Ελλάδα προβαίνει, με νόμο που ψηφίζεται από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, σε περιορισμούς ως προς την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της, εφόσον αυτό υπαγορεύεται από σπουδαίο εθνικό συμφέρον, δεν θίγει τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος και γίνεται με βάση τις αρχές της ισότητας και με τον όρο της αμοιβαιότητας. Ερμηνευτική δήλωση (προστέθηκε το 2001): Το άρθρο 28 αποτελεί θεμέλιο για τη συμμετοχή της Χώρας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.".
Για κάποιο φιλελεύθερο, που είναι καχύποπτος ως προς τους ρόλους που μπορεί να παίξει το κράτος, η μεταβίβαση αυτή μπορεί να ιδωθεί αρνητικά, υπό την έννοια ότι δημιουργεί μια ακόμη υπερ-κρατική οντότητα, η οποία έχει τη δυνατότητα να επεμβαίνει ρυθμιστικά στη ζωή μας. Από την άλλη, η οντότητα αυτή έχει σε μεγάλο βαθμό προωθήσει τη μείωση κάποιων γραφειοκρατικών εμποδίων, τη μείωση φορολογιών και τελωνειακών τελών. Ίσως αυτός ο προβληματισμός να συμπυκνώνει και την αισιοδοξία ή, κατά καιρούς (όλο και πιο συχνή, πρόσφατα) την απαισιοδοξία με την οποία αντιμετωπίζουμε πλέον την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Για κάποιο φιλελεύθερο, που είναι καχύποπτος ως προς τους ρόλους που μπορεί να παίξει το κράτος, η μεταβίβαση αυτή μπορεί να ιδωθεί αρνητικά, υπό την έννοια ότι δημιουργεί μια ακόμη υπερ-κρατική οντότητα, η οποία έχει τη δυνατότητα να επεμβαίνει ρυθμιστικά στη ζωή μας. Από την άλλη, η οντότητα αυτή έχει σε μεγάλο βαθμό προωθήσει τη μείωση κάποιων γραφειοκρατικών εμποδίων, τη μείωση φορολογιών και τελωνειακών τελών. Ίσως αυτός ο προβληματισμός να συμπυκνώνει και την αισιοδοξία ή, κατά καιρούς (όλο και πιο συχνή, πρόσφατα) την απαισιοδοξία με την οποία αντιμετωπίζουμε πλέον την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Thursday, February 14, 2008
Δημοσιονομική πειθαρχία
Κάτι άλλο που μας έφερε η συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως στην ευρωζώνη, είναι η υποχρέωσή μας, ως κράτος, να τηρούμε κάποια στοιχειώδη δημοσιονομική πειθαρχία. Καθορίζονται κάποια όρια στο έλλειμμα του ισοζυγίου, στον πληθωρισμό, στο εξωτερικό χρέος και σε κάποιους άλλους δείκτες, τους οποίους πρέπει να τηρούμε - διαφορετικά αντιμετωπίζουμε την προοπτική επιτήρησης της οικονομίας μας (βλ. την περίοδο μετά την περίφημη "απογραφή" της Ν.Δ.) ή και επιβολής προστίμων. Πρέπει, βεβαίως, να παρατηρηθεί ότι η επανειλημμένη παραβίαση των υποχρεώσεων αυτών από ισχυρότερα κράτη-μέλη (κυρίως Γαλλία και Γερμανία, αν δεν κάνω λάθος) δεν οδήγησε στην επιβολή αντίστοιχων κυρώσεων στα κράτη αυτά.
Επίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση μας απαγόρευσε να έχουμε διατάξεις στη νομοθεσία μας, όπως αυτή για το βασικό μέτοχο και, καταπώς φαίνεται, για την απαγόρευση κατοχής του 20% του κεφαλαίου μιας ΔΕΚΟ από ιδιώτη επενδυτή. Θυμόμαστε μάλιστα πώς αντιμετωπίζονταν όσοι μας έκαναν τις σχετικές υποδείξεις, με τους υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς των υπαλληλίσκων της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, που δεν μπορούσαν να επιβάλλονται επί της συνταγματικώς εκλεγμένης κυβερνήσεως ή να οδηγούν στην καταπάτηση του ελληνικού Συντάγματος (ενώ κάποιοι επέχαιραν που, έστω και διά της εξωτερικής πιέσεως, εξοβελίζονταν κάποιες παράλογες ρυθμίσεις). Και κάπου εκεί θυμηθήκαμε το ζήτημα της συγκρούσεως της κοινοτικής νομοθεσίας με την εσωτερική και με το Σύνταγμα και τα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας που τίθενται.
Επίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση μας απαγόρευσε να έχουμε διατάξεις στη νομοθεσία μας, όπως αυτή για το βασικό μέτοχο και, καταπώς φαίνεται, για την απαγόρευση κατοχής του 20% του κεφαλαίου μιας ΔΕΚΟ από ιδιώτη επενδυτή. Θυμόμαστε μάλιστα πώς αντιμετωπίζονταν όσοι μας έκαναν τις σχετικές υποδείξεις, με τους υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς των υπαλληλίσκων της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, που δεν μπορούσαν να επιβάλλονται επί της συνταγματικώς εκλεγμένης κυβερνήσεως ή να οδηγούν στην καταπάτηση του ελληνικού Συντάγματος (ενώ κάποιοι επέχαιραν που, έστω και διά της εξωτερικής πιέσεως, εξοβελίζονταν κάποιες παράλογες ρυθμίσεις). Και κάπου εκεί θυμηθήκαμε το ζήτημα της συγκρούσεως της κοινοτικής νομοθεσίας με την εσωτερική και με το Σύνταγμα και τα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας που τίθενται.
Η συζήτηση που δεν γίνεται
Τι είναι άραγε η ευρωπαική ένωση για τον μέσο Έλληνα και πόσο καλά πληροφορημένος είναι;
Πολλά και διάφορα θα μπορούσε να απαντήσει κανείς.Για τον αγρότη είναι οι επιδοτήσεις που παίρνει(ή που ζητάει), για τον φοιτητή το Erasmus, για τον συνταξιούχο το ευρώ και η ακρίβεια που έφερε (με την συνδρομή μας), για την κυρία Παπαρήγα και τους ομοιδεάτες ο υπηρέτης του κεφαλαίου και των μονοπωλίων.
Η αλήθεια είναι πως από το "ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο" που ακούγαμε όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μας έβαζε ,παρά την θέληση μας, στην Ευρωπαική οικογένεια πολλά έχουν αλλάξει και σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι η πορεία της Ελλάδος είναι αλληλένδετη με αυτή της Ευρωπαικής Ένωσης.
Το ζήτημα πάντως είναι ότι παρά την μεταστροφή της κοινής γνώμης γύρω από την ένωση, αυτό που διαχρονικά παρατηρείται είναι αφ'ενός η ελλιπής ενημέρωση για τα ευρωπαικά ζητήματα και αφ'ετέρου η ρηχή αντιμετώπιση των. Δογματικά και χωρίς συζήτηση απέρριπτε η πλειοψηφία των πολιτών (συνεπικουρούμενη από το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου) την ένταξη μας στην τότε ΕΟΚ ,όπως δογματικά αντιδρούσε η αριστερά κυρίως, σε όλα τα βήματα προς την οικονομική και πολιτική ενοποίηση(Μάαστριχτ, Σέγκεν, Ευρωσύνταγμα).Από την άλλη, η εκάστοτε κυβέρνηση με συνοπτικές διαδικασίες επικύρωνε κάθε συνθήκη στην οποία καλούμασταν να συναινέσουμε μη αφήνοντας περιθώρια για ουσιαστικό διάλογο(για δημοψήφισμα ούτε λόγος φυσικά).
Σε αυτή όμως την φάση πρέπει να ξεκάθαρίσουμε τι είδους Ευρώπη θέλουμε ξεκινώντας μιά ουσιαστική συζήτηση γιά όλα τα ουσιώδη ζητήματα που σχετίζονται με αυτό.Με δεδομένο ότι και ο γραφών δεν έχει κατασταλλάξει σε πάρα πολλά θέματα, θα επιχειρήσουμε με τα αδέρφια μου να παρουσιάσουμε όλες τις τεκμηριωμένες απόψεις, από αυτή του ενθουσιώδη ευρωπαιστή προέδρου της Ε.Ε Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο μεχρι αυτή του ευρωσκεπτικιστή Τσέχου προέδρου Βάτσλαβ Κλάους.
Πολλά και διάφορα θα μπορούσε να απαντήσει κανείς.Για τον αγρότη είναι οι επιδοτήσεις που παίρνει(ή που ζητάει), για τον φοιτητή το Erasmus, για τον συνταξιούχο το ευρώ και η ακρίβεια που έφερε (με την συνδρομή μας), για την κυρία Παπαρήγα και τους ομοιδεάτες ο υπηρέτης του κεφαλαίου και των μονοπωλίων.
Η αλήθεια είναι πως από το "ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο" που ακούγαμε όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μας έβαζε ,παρά την θέληση μας, στην Ευρωπαική οικογένεια πολλά έχουν αλλάξει και σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι η πορεία της Ελλάδος είναι αλληλένδετη με αυτή της Ευρωπαικής Ένωσης.
Το ζήτημα πάντως είναι ότι παρά την μεταστροφή της κοινής γνώμης γύρω από την ένωση, αυτό που διαχρονικά παρατηρείται είναι αφ'ενός η ελλιπής ενημέρωση για τα ευρωπαικά ζητήματα και αφ'ετέρου η ρηχή αντιμετώπιση των. Δογματικά και χωρίς συζήτηση απέρριπτε η πλειοψηφία των πολιτών (συνεπικουρούμενη από το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου) την ένταξη μας στην τότε ΕΟΚ ,όπως δογματικά αντιδρούσε η αριστερά κυρίως, σε όλα τα βήματα προς την οικονομική και πολιτική ενοποίηση(Μάαστριχτ, Σέγκεν, Ευρωσύνταγμα).Από την άλλη, η εκάστοτε κυβέρνηση με συνοπτικές διαδικασίες επικύρωνε κάθε συνθήκη στην οποία καλούμασταν να συναινέσουμε μη αφήνοντας περιθώρια για ουσιαστικό διάλογο(για δημοψήφισμα ούτε λόγος φυσικά).
Σε αυτή όμως την φάση πρέπει να ξεκάθαρίσουμε τι είδους Ευρώπη θέλουμε ξεκινώντας μιά ουσιαστική συζήτηση γιά όλα τα ουσιώδη ζητήματα που σχετίζονται με αυτό.Με δεδομένο ότι και ο γραφών δεν έχει κατασταλλάξει σε πάρα πολλά θέματα, θα επιχειρήσουμε με τα αδέρφια μου να παρουσιάσουμε όλες τις τεκμηριωμένες απόψεις, από αυτή του ενθουσιώδη ευρωπαιστή προέδρου της Ε.Ε Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο μεχρι αυτή του ευρωσκεπτικιστή Τσέχου προέδρου Βάτσλαβ Κλάους.
Wednesday, February 13, 2008
Εξωτερική πολιτική, άμυνα
Μια άλλη παράμετρος που πρέπει να τεθεί στην "ομοσπονδιοποίηση" της Ευρώπης είναι και η άσκηση κοινής εξωτερικής πολιτικής, και μάλιστα με ενιαίο όργανο. Αυτό που συνέβαινε ως τώρα στις περιπτώσεις που κάποια κράτη αποφάσιζαν να συγκροτήσουν μια ομοσπονδία ή συνομοσπονδία ήταν να έχουν κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική και τα υπόλοιπα θέματα να τα αποφασίζουν εσωτερικά. Στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιθέτως, η πορεία ξεκίνησε αντιστρόφως: προηγήθηκε η προσπάθεια δημιουργίας μιας κοινής αγοράς (τελωνειακής ένωσης, αρχικά), με την ιδέα (που είχε εκφράσει ο Robert Schuman) η κοινή αγορά να εξελιχθεί σε οικονομική ένωση (βλ. και κοινό νόμισμα) και, εν τέλει, σε πολιτική ένωση. Και, φυσικά, η άσκηση κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής γίνεται δυσχερέστερη, όσο περισσότερα μέλη (με αποκλίνοντα συμφέροντα) εντάσσονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τίθενται, έτσι, κάποια άλλα ερωτήματα: τα εθνικά συμφέροντα πρέπει να υποχωρούν εις βάρος των ευρωπαϊκών; Και τι είναι τα "εθνικά συμφέροντα", στο κάτω-κάτω;
Monday, February 11, 2008
Ευρωπαϊκή Ένωση και επαγγελματικός αθλητισμός
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μας έφερε και την απόφαση Bosman, σύμφωνα με την οποία επαγγελματίες αθλητές από χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να αγωνίζονται, χωρίς περιορισμούς ως προς την εθνικότητά τους, σε ομάδες που εδρεύουν σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το δικαίωμα αυτό, μάλιστα, έχει επεκταθεί και σε υπηκόους τρίτων χωρών, οι οποίες έχουν ειδικές συμβάσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση (λ.χ. οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών - Νορβηγία, Ελβετία, Ισλανδία). Όταν βγήκε αυτή η απόφαση πολλοί έκαναν λόγο για επέμβαση σε μια δραστηριότητα, τον αθλητισμό, η οποία θα έπρεπε να παραμείνει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών. Σε κάθε περίπτωση, είναι γεγονός ότι με την απόφαση αυτή άλλαξε δραστικά το τοπίο στον επαγγελματικό αθλητισμό (άποψη του γράφοντος: αφού ο επαγγελματικός αθλητισμός είναι, κατά κύριο λόγο, εμπορική δραστηριότητα, όντως εμπίπτει στις αρμοδιότητες των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων). Αλλά είναι μια καλή αφορμή, ώστε να διαφανεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδεχομένως να εμπλέκεται και σε άλλες δραστηριότητες, οι οποίες έχουν και οικονομική χροιά, μολονότι εκ πρώτης όψεως θα έλεγε κανείς ότι δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται σε επίπεδο κοινοτήτων. Συνεχίζοντας το ερώτημα της προηγουμένης αναρτήσεως: πιστεύετε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να έχει λόγο σε οτιδήποτε έχει οικονομικό χαρακτήρα;
(θα ακολουθήσει σε επομένη ανάρτηση και η υπεσχημένη ανάλυση του ομοσπονδιακού συστήματος των ΗΠΑ και, ιδίως, της ρήτρας, σύμφωνα με την οποία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει αρμοδιότητες για θέματα που θίγουν το διαπολιτειακό εμπόριο - interstate commerce clause)
(θα ακολουθήσει σε επομένη ανάρτηση και η υπεσχημένη ανάλυση του ομοσπονδιακού συστήματος των ΗΠΑ και, ιδίως, της ρήτρας, σύμφωνα με την οποία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει αρμοδιότητες για θέματα που θίγουν το διαπολιτειακό εμπόριο - interstate commerce clause)
Labels:
αθλητισμός,
αρμοδιότητες,
Ευρωπαϊκή Ένωση,
οικονομία
Saturday, February 2, 2008
Ξεκινώντας τη συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η επόμενη σημαντική εκλογική αναμέτρηση (αν δεν προηγηθούν πρόωρες βουλευτικές εκλογές) είναι οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2009. Πρόκειται για διαδικασία, η οποία έχει υποβιβασθεί σε δημοψήφισμα για τη δημοφιλία της κυβερνήσεως και των κομμάτων της αντιπολιτεύσεως, καθώς, κατά κανόνα, τα κόμματα που διεκδικούν την ψήφο μας ελάχιστα αναφέρονται στις θέσεις τους για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά καιρούς οι εκάστοτε κυβερνήσεις απολογούνται για κάποια μέτρα που λαμβάνουν (αντιδημοφιλή, αλλά συνήθως προς τη σωστή κατεύθυνση!), λέγοντας ότι αυτά επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες, άλλες φορές υψώνουν το ανάστημα κατά της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας (βλ. υπόθεση "βασικού μετόχου", το ίδιο θα γίνει τώρα και για το περιβόητο 20% ιδιοκτησίας στις ΔΕΚΟ), πολλά πράγματα που δεν μας αρέσουν αποδίδονται συνήθως στην "κυβέρνηση των Βρυξελλών".
Με τα αδέλφια μου θα αρχίσουμε μια συζήτηση σχετικά με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη ζωή μας. Από θεσμικά ζητήματα: τι εξουσίες έχει, ποια όργανα πρέπει να τις ασκούν, σε ουσιαστικά θέματα: κοινή αγροτική πολιτική, ενιαίο νόμισμα. Ζητήματα ως προς τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δικαστικό έλεγχο των πράξεων των οργάνων της, αλλά και τα όρια εξουσίας εθνικών κρατών και "κεντρικής εξουσίας" στα πλαίσια ενός σχεδόν ομοσπονδιακού συστήματος.
Τα ζητήματα είναι σημαντικά και περίπλοκα. Η ίδια η εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλάζει. Καινούργια κράτη, με διαφορετικές οικονομίες - μέχρι πριν από κάποια χρόνια, η οικονομία μας ήταν από τις πιο αδύνατες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήδη υπάρχουν αρκετά κράτη με χαμηλότερους δείκτες. Οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα πλέον ανεπτυγμένα και τα πλέον καθυστερημένα κράτη έχουν μεγαλώσει, με αποτέλεσμα να απαιτούνται μεγαλύτεροι συμβιβασμοί σε κάποια θέματα πολιτικής. Από την άλλη, ο ενθουσιασμός που υπήρχε για την πρόοδο της ευρωπαϊκής ιδέας έχει σχεδόν εκλείψει, με αποτέλεσμα οι κυβερνήσεις να επιθυμούν η κύρωση της νέας τροποποίησης των συνθηκών να γίνει από τα Κοινοβούλια και όχι με δημοψήφισμα, όπως γινόταν ως τώρα (μίλησε κανείς για δημοκρατικό έλλειμμα;).
Επίσης, πολλοί (ανάμεσά τους και ο γράφων) πιστεύουν ότι οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες έχουν παραγάγει νομοθεσία ιδιαιτέρως παρεμβατική στην οικονομία ωθούμενες κυρίως από τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι οποίες επεδίωκαν να επιβάλουν το δικό τους οικονομικό μοντέλο και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Ένα τέτοιο μοντέλο έρχεται σε αντίθεση με τις αρκετά πιο απελευθερωμένες οικονομίες κάποιων από τις καινούργιες χώρες, όπως η Εσθονία ή η Κύπρος. Άλλο μεγάλο θέμα είναι η επέκταση της ευρωπαϊκής ενοποιήσεως και σε ζητήματα κοινής εξωτερικής πολιτικής ή πολιτικής ασφαλείας.
Ξεκινούμε, λοιπόν, τη συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι αυτό: πιστεύετε ότι καλώς υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ποια βασικά θεσμικά χαρακτηριστικά της κρίνετε ωφέλιμα και ποια θα θέλατε να αλλάξουν; Θεωρείτε ότι πρέπει να καταλήξει σε ομοσπονδία; Και η διαδικασία της διευρύνσεως πρέπει να κινείται παράλληλα με την εμβάθυνση των θεσμών της;
Ο δικός μου βασικός προβληματισμός αφορά τις αρμοδιότητες που θα έπρεπε να έχει μια κεντρική αρχή - εξουσία είτε στο πλαίσιο ομοσπονδίας, είτε στο πλαίσιο μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών. Σε επόμενη ανάρτηση θα ασχοληθώ με το ζήτημα της ομοσπονδίας από την οπτική του αμερικανικού Συντάγματος, για να δούμε αν κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει μια ανάλογη εφαρμογή και στην Ευρώπη. Ως τότε, όμως, οι ιδέες σας είναι ευπρόσδεκτες.
Με τα αδέλφια μου θα αρχίσουμε μια συζήτηση σχετικά με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη ζωή μας. Από θεσμικά ζητήματα: τι εξουσίες έχει, ποια όργανα πρέπει να τις ασκούν, σε ουσιαστικά θέματα: κοινή αγροτική πολιτική, ενιαίο νόμισμα. Ζητήματα ως προς τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δικαστικό έλεγχο των πράξεων των οργάνων της, αλλά και τα όρια εξουσίας εθνικών κρατών και "κεντρικής εξουσίας" στα πλαίσια ενός σχεδόν ομοσπονδιακού συστήματος.
Τα ζητήματα είναι σημαντικά και περίπλοκα. Η ίδια η εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλάζει. Καινούργια κράτη, με διαφορετικές οικονομίες - μέχρι πριν από κάποια χρόνια, η οικονομία μας ήταν από τις πιο αδύνατες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήδη υπάρχουν αρκετά κράτη με χαμηλότερους δείκτες. Οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα πλέον ανεπτυγμένα και τα πλέον καθυστερημένα κράτη έχουν μεγαλώσει, με αποτέλεσμα να απαιτούνται μεγαλύτεροι συμβιβασμοί σε κάποια θέματα πολιτικής. Από την άλλη, ο ενθουσιασμός που υπήρχε για την πρόοδο της ευρωπαϊκής ιδέας έχει σχεδόν εκλείψει, με αποτέλεσμα οι κυβερνήσεις να επιθυμούν η κύρωση της νέας τροποποίησης των συνθηκών να γίνει από τα Κοινοβούλια και όχι με δημοψήφισμα, όπως γινόταν ως τώρα (μίλησε κανείς για δημοκρατικό έλλειμμα;).
Επίσης, πολλοί (ανάμεσά τους και ο γράφων) πιστεύουν ότι οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες έχουν παραγάγει νομοθεσία ιδιαιτέρως παρεμβατική στην οικονομία ωθούμενες κυρίως από τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι οποίες επεδίωκαν να επιβάλουν το δικό τους οικονομικό μοντέλο και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Ένα τέτοιο μοντέλο έρχεται σε αντίθεση με τις αρκετά πιο απελευθερωμένες οικονομίες κάποιων από τις καινούργιες χώρες, όπως η Εσθονία ή η Κύπρος. Άλλο μεγάλο θέμα είναι η επέκταση της ευρωπαϊκής ενοποιήσεως και σε ζητήματα κοινής εξωτερικής πολιτικής ή πολιτικής ασφαλείας.
Ξεκινούμε, λοιπόν, τη συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι αυτό: πιστεύετε ότι καλώς υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ποια βασικά θεσμικά χαρακτηριστικά της κρίνετε ωφέλιμα και ποια θα θέλατε να αλλάξουν; Θεωρείτε ότι πρέπει να καταλήξει σε ομοσπονδία; Και η διαδικασία της διευρύνσεως πρέπει να κινείται παράλληλα με την εμβάθυνση των θεσμών της;
Ο δικός μου βασικός προβληματισμός αφορά τις αρμοδιότητες που θα έπρεπε να έχει μια κεντρική αρχή - εξουσία είτε στο πλαίσιο ομοσπονδίας, είτε στο πλαίσιο μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών. Σε επόμενη ανάρτηση θα ασχοληθώ με το ζήτημα της ομοσπονδίας από την οπτική του αμερικανικού Συντάγματος, για να δούμε αν κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει μια ανάλογη εφαρμογή και στην Ευρώπη. Ως τότε, όμως, οι ιδέες σας είναι ευπρόσδεκτες.
Labels:
διεύρυνση,
ευρωπαϊκή ενοποίηση,
Ευρωπαϊκή Ένωση,
ομοσπονδία
Monday, October 15, 2007
Περιβάλλον και Αριστερά
Με αφορμή την blog action day θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα γεγονός που είναι ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται ορισμένοι την προστασία του περιβάλλοντος.Στην Σκύρο λοιπόν, από την οποία και κατάγωμαι, γίνεται μία σημαντική προσπάθεια εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην κορυφογραμμή ενός βουνού του νησιού.Η σημαντική αυτή πράσινη επένδυση προβλέπεται ότι με την ολοκλήρωση όλων των φάσεων της θα έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή του 11% της συνολικής αιολικής ενέργειας της χώρας.
Η επιλογή αυτής της τοποθεσίας έγινε για πολλούς λόγους. Πρώτα απ'όλα η Σκύρος είναι γνωστή για τους δυνατούς της ανέμους (έχει άλλωστε το προσωνύμιο ανεμόεσσα ενώ σπάνια υπάρχει νηνεμία).Ακόμη, το βουνό στο οποίο θα γίνει η εγκατάσταση είναι τελείως ξερό(δεν υπάρχει δηλαδή άλλη δυνατότητα αξιοποίησης ούτε υπάρχουν περιβαλλοντικές συνέπειες από την επένδυση), βρίσκεται πολύ μακριά από κατοικημένες περιοχές ενώ η έκταση ανήκει εξ'ολοκλήρου σε μοναστήρι με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν πολλοί εμπλεκόμενοι στις διάφορες συναλλαγές.Θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι ο δήμαρχος του νησιού στηρίζει την πρωτοβουλία.
Τα πλεονεκτήματα από ένα τέτοιο project είναι πολλά και σημαντικά.Ας δούμε πρώτα αυτά που δεν αφορούν αυτό καθεαυτό το νησί.Πρόκειται για μία πολύ σημαντική οικολογική επένδυση η οποία θα μας παρέχει ενέργεια χωρίς κανένα περιβαλλοντικό κόστος,θα μειώνει την εξάρτηση μας από το πετρέλαιο και τα άλλα ορυκτά καύσιμα με ότι αυτό συνεπάγεται για το περιβάλλον και την οικονομία, θα βοηθήσει ώστε να εκπληρώσουμε τους στόχους της συνθήκης του Κιότο καθώς και τις υποχρεώσεις μας απέναντι στην Ευρωπαική Ένωση μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη αγοράς δικαιωμάτων για εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα.Τέλος, τίθενται οι βάσεις προκειμένου να κλείσουν μονάδες της ΔΕΗ που συνιστούν κίνδυνο για την δημόσια υγεία και παράγοντα υποβάθμισης των γύρω περιοχών.
Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικά οφέλη για την Σκύρο και τους κατοίκους της.Πρώτα από όλα οι κάτοικοι και οι επισκέπτες θα έχουν φτηνή και καθαρή ενέργεια ενώ παράλληλα θα έχουν πλήρη ενεργειακή αυτονομία.Ακόμη, ο δήμος μόνο, θα έχει ετήσια έσοδα περίπου 2.5 εκατομμύρια ευρώ, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο για τα οικονομικά δεδομένα ενός μικρού νησιωτικού δήμου.Επιπλέον, η επένδυση αυτή θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας ενώ μπορεί να λειτουργήσει ως ''κράχτης'' για ανάλογες προσπάθειες στο μέλλον σε συναφείς τομείς.Τέλος, θα καταστεί η Σκύρος ένα ισχυρό τοπικό ενεργειακό κέντρο της χώρας με ότι αυτό συνεπάγεται για τις διάφορες επιδιώξεις του νησιού.
Σε αυτήν λοιπόν την προοπτική που διανοίγεται, προοπτική που στο εξωτερικό οι τοπικές κοινωνίες την διεκδικούν με κάθε μέσο, υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι αντιδρούν με κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο.Ποιοι είναι αυτοί;Μα φυσικά τα στελέχη, οι φίλοι και οι συμπαθούντες του ΚΚΕ, του Σύριζα και άλλων συναφών αυτοαποκαλούμενων ''προοδευτικών'' δυνάμεων.Τα επιχειρήματα που ακούγονται είναι από ανεδαφικά εώς γελοία.Παραθέτω ενδεικτικά μερικά: Θα γίνεται πολύς θόρυβος από την λειτουργία των ανεμογεννητριών(αφ'ενός δεν ισχύει, αφ΄ετέρου πρόκειται για ακατοίκητη περιοχή),θα χαλάσει το τοπίο(αλλού πληρώνουν για να επισκέψεις σε σε αιολικά πάρκα) και θα κερδίσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις καθώς και οι μοναχοί.Στο τελευταίο βρίσκεται το ζουμί της υπόθεσης.Έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η αριστερά υπέστειλε την σημαία του αγώνα για τον υποτιθέμενο σοσιαλιστικό παράδεισο και αναλώθηκε στην ανέξοδη κριτική του καπιταλισμού.Στην προσπάθεια της αυτή επικαλέστηκε διάφορα υπαρκτά και ανύπαρκτα προβλήματα και τα συνέδεσε με τη λειτουργία του πολιτικοοικονομικού συστήματος.Τώρα όμως, που ο καπιταλισμός και η επιχειρηματικότητα έρχονται και δίνουν τις λύσεις, οι διάφοροι εμφανιζόμενοι ως οικολογικά ευαίσθητοι θέτουν εμπόδια αντί να συμβάλλουν στην προσπάθεια.Αυτό συμβαίνει επειδή το περιβάλλον, η φτώχεια, οι πόλεμοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά το μέσο προκειμένου να επιβεβαιώσουν τους δογματισμούς και τις ιδεοληψίες τους και τίποτε άλλο. Οταν όλα αυτά δεν λειτουργούν ως τέτοια, δεν διστάζουν να αντιστρατευθούν όσα μέχρι πριν λίγο υπερασπίζονταν.Οπως ευστοχα έχει πει ο Πάσχος Μανδραβέλης: ''Αν η θεωρία δεν συμφωνεί με την πραγματικότητα τόσο το χερότερο για την πραγματικότητα''
Όλα αυτά βέβαια δεν θα τα συζητούσαμε αν το έργο προχωρούσε χωρίς κανένα πρόβλημα.Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει καθώς οι μονίμως αντιδρούντες καταφέραν-όπως συνήθως γίνεται στη χώρα μας-με την διαρκή και ασφυκτική πίεση που άσκησαν να παγώσουν το έργο.Μιά ακόμη ευκαιρία λοιπόν για να αλλάξει κάτι φαίνεται πως πάει χαμένη.Ας σκεφτεί λοιπόν ο καθένας αν πραγματικά θέλει να κάνει κάτι για να προστατέψει το περιβάλλον και ας αποφασίσει με ποιούς θα πάει και ποιους θα αφήσει.
Η επιλογή αυτής της τοποθεσίας έγινε για πολλούς λόγους. Πρώτα απ'όλα η Σκύρος είναι γνωστή για τους δυνατούς της ανέμους (έχει άλλωστε το προσωνύμιο ανεμόεσσα ενώ σπάνια υπάρχει νηνεμία).Ακόμη, το βουνό στο οποίο θα γίνει η εγκατάσταση είναι τελείως ξερό(δεν υπάρχει δηλαδή άλλη δυνατότητα αξιοποίησης ούτε υπάρχουν περιβαλλοντικές συνέπειες από την επένδυση), βρίσκεται πολύ μακριά από κατοικημένες περιοχές ενώ η έκταση ανήκει εξ'ολοκλήρου σε μοναστήρι με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν πολλοί εμπλεκόμενοι στις διάφορες συναλλαγές.Θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι ο δήμαρχος του νησιού στηρίζει την πρωτοβουλία.
Τα πλεονεκτήματα από ένα τέτοιο project είναι πολλά και σημαντικά.Ας δούμε πρώτα αυτά που δεν αφορούν αυτό καθεαυτό το νησί.Πρόκειται για μία πολύ σημαντική οικολογική επένδυση η οποία θα μας παρέχει ενέργεια χωρίς κανένα περιβαλλοντικό κόστος,θα μειώνει την εξάρτηση μας από το πετρέλαιο και τα άλλα ορυκτά καύσιμα με ότι αυτό συνεπάγεται για το περιβάλλον και την οικονομία, θα βοηθήσει ώστε να εκπληρώσουμε τους στόχους της συνθήκης του Κιότο καθώς και τις υποχρεώσεις μας απέναντι στην Ευρωπαική Ένωση μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη αγοράς δικαιωμάτων για εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα.Τέλος, τίθενται οι βάσεις προκειμένου να κλείσουν μονάδες της ΔΕΗ που συνιστούν κίνδυνο για την δημόσια υγεία και παράγοντα υποβάθμισης των γύρω περιοχών.
Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικά οφέλη για την Σκύρο και τους κατοίκους της.Πρώτα από όλα οι κάτοικοι και οι επισκέπτες θα έχουν φτηνή και καθαρή ενέργεια ενώ παράλληλα θα έχουν πλήρη ενεργειακή αυτονομία.Ακόμη, ο δήμος μόνο, θα έχει ετήσια έσοδα περίπου 2.5 εκατομμύρια ευρώ, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο για τα οικονομικά δεδομένα ενός μικρού νησιωτικού δήμου.Επιπλέον, η επένδυση αυτή θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας ενώ μπορεί να λειτουργήσει ως ''κράχτης'' για ανάλογες προσπάθειες στο μέλλον σε συναφείς τομείς.Τέλος, θα καταστεί η Σκύρος ένα ισχυρό τοπικό ενεργειακό κέντρο της χώρας με ότι αυτό συνεπάγεται για τις διάφορες επιδιώξεις του νησιού.
Σε αυτήν λοιπόν την προοπτική που διανοίγεται, προοπτική που στο εξωτερικό οι τοπικές κοινωνίες την διεκδικούν με κάθε μέσο, υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι αντιδρούν με κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο.Ποιοι είναι αυτοί;Μα φυσικά τα στελέχη, οι φίλοι και οι συμπαθούντες του ΚΚΕ, του Σύριζα και άλλων συναφών αυτοαποκαλούμενων ''προοδευτικών'' δυνάμεων.Τα επιχειρήματα που ακούγονται είναι από ανεδαφικά εώς γελοία.Παραθέτω ενδεικτικά μερικά: Θα γίνεται πολύς θόρυβος από την λειτουργία των ανεμογεννητριών(αφ'ενός δεν ισχύει, αφ΄ετέρου πρόκειται για ακατοίκητη περιοχή),θα χαλάσει το τοπίο(αλλού πληρώνουν για να επισκέψεις σε σε αιολικά πάρκα) και θα κερδίσουν οι μεγάλες επιχειρήσεις καθώς και οι μοναχοί.Στο τελευταίο βρίσκεται το ζουμί της υπόθεσης.Έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η αριστερά υπέστειλε την σημαία του αγώνα για τον υποτιθέμενο σοσιαλιστικό παράδεισο και αναλώθηκε στην ανέξοδη κριτική του καπιταλισμού.Στην προσπάθεια της αυτή επικαλέστηκε διάφορα υπαρκτά και ανύπαρκτα προβλήματα και τα συνέδεσε με τη λειτουργία του πολιτικοοικονομικού συστήματος.Τώρα όμως, που ο καπιταλισμός και η επιχειρηματικότητα έρχονται και δίνουν τις λύσεις, οι διάφοροι εμφανιζόμενοι ως οικολογικά ευαίσθητοι θέτουν εμπόδια αντί να συμβάλλουν στην προσπάθεια.Αυτό συμβαίνει επειδή το περιβάλλον, η φτώχεια, οι πόλεμοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά το μέσο προκειμένου να επιβεβαιώσουν τους δογματισμούς και τις ιδεοληψίες τους και τίποτε άλλο. Οταν όλα αυτά δεν λειτουργούν ως τέτοια, δεν διστάζουν να αντιστρατευθούν όσα μέχρι πριν λίγο υπερασπίζονταν.Οπως ευστοχα έχει πει ο Πάσχος Μανδραβέλης: ''Αν η θεωρία δεν συμφωνεί με την πραγματικότητα τόσο το χερότερο για την πραγματικότητα''
Όλα αυτά βέβαια δεν θα τα συζητούσαμε αν το έργο προχωρούσε χωρίς κανένα πρόβλημα.Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει καθώς οι μονίμως αντιδρούντες καταφέραν-όπως συνήθως γίνεται στη χώρα μας-με την διαρκή και ασφυκτική πίεση που άσκησαν να παγώσουν το έργο.Μιά ακόμη ευκαιρία λοιπόν για να αλλάξει κάτι φαίνεται πως πάει χαμένη.Ας σκεφτεί λοιπόν ο καθένας αν πραγματικά θέλει να κάνει κάτι για να προστατέψει το περιβάλλον και ας αποφασίσει με ποιούς θα πάει και ποιους θα αφήσει.
Subscribe to:
Posts (Atom)