Ηillary Clinton και Sarah Palin

Γέλιο από τις αμερικανικές εκλογές (έτσι, για ν' αλλάξουμε και λίγο το κλίμα!). Από την περίφημη εκπομπή Saturday Night Live.

Λαϊκισμός από τις ΗΠΑ

Ο υποψήφιος Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Γερουσιαστής Joseph Biden, αναφερόμενος στις προτεινόμενες αυξήσεις της φορολογίας των "πλουσίων", είπε ότι είναι ένδειξη πατριωτισμού η καταβολή υψηλών φόρων εκ μέρους των πλουσίων, έτσι εκπληρώνουν τα πατριωτικά τους καθήκοντα. Δηλαδή το να πληρώνεις μια γιγάντια γραφειοκρατική μηχανή, η οποία ενδιαφέρεται για τη δική της αύξηση και πλουτισμό, να την συντηρείς και να την επαυξάνεις είναι ζήτημα πατριωτισμού - η λαϊκιστική ταύτιση του κράτους με την κοινωνία, την πατρίδα κ.λπ. Έτσι, λοιπόν, κι εμείς να μην παραπονιόμαστε για τα όσα μας ετοιμάζει ή μας επιβάλλει ο κ. Αλογοσκούφης και να πάμε να κάνουμε το καθήκον μας ως καλοί πατριώτες, για να ταΐζουμε τις διάφορες παρασιτικές μειοψηφίες και να συντηρούμε τον "Εθνικό Αερομεταφορέα".

Το Βατικανό και η θεωρία της εξέλιξης

Να, λοιπόν, που η Καθολική Εκκλησία δείχνει να διαχωρίζει το επιστημονικό από το θεολογικό και το μεταφυσικό. Ποιοι έχουν παραμείνει κολλημένοι;

Bήματα αδιαφάνειας

Ένα ακόμη αξιόλογο κείμενο του Πάσχου Μανδραβέλη. Η πορεία προς την αδιαφάνεια μπορεί να αναστραφεί με πολύ απλό τρόπο: με αναστροφή των μέτρων που ελήφθησαν προς ενίσχυσή της τα τελευταία χρόνια.

Η πυγμή του κ. Καραμανλή

Η κυβέρνηση έλαβε το μήνυμα και λαμβάνει διορθωτικά μέτρα, όπως η παραίτηση του κ. Βουλγαράκη ή η αναστολή της δημοσιογραφικής δραστηριότητας της κας. Ζαχαρέα. Ο Πρωθυπουργός είχε εμφανισθεί αποφασιστικός στη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε στη Δ.Ε.Θ. - μια δημοσκόπηση αργότερα, όμως, και ουσιαστικά παίρνει πίσω όλη του την πυγμή. Το να είναι δεκτική μια κυβέρνηση σε όσα λαμβάνει από την κοινή γνώμη προσδίδει ευαισθησία, το να διαμορφώνει όμως την πολιτική της, ακόμη και στις λεπτομέρειες, βάσει των αποτελεσμάτων των δημοσκοπήσεων δείχνει καιροσκοπισμό. Κρίμα το βαρύ το ύφος του κ. Πρωθυπουργού.

Το πρότυπο της γυναίκας πολιτικού

Διάβασα ένα κειμενάκι, του οποίου η συγγραφέας λυπάται για το είδος των γυναικών που ευρίσκονται στην εξουσία ή την διεκδικούν, όπως η Μ. Θάτσερ ή η Σάρα Πέιλιν και φαντάζεται διαφορετικού τύπου γυναικεία ηγεσία. Αντί άλλου σχολίου, δείτε το όνομά της.

Ο κ. Μάνος και η κοινή λογική του

Ο κ. Γιώργος Σαρηγιαννίδης στο blog του e-rooster άσκησε κριτική στην τοποθέτηση του Στ. Μάνου (που δημοσιεύθηκε στη χθεσινή Καθημερινή) για την ανάγκη ίδρυσης νέου κόμματος. Η κριτική αυτή είναι αβάσιμη σε αρκετά επίπεδα, καθώς φανερώνει εσφαλμένη ανάγνωση του κειμένου του κ. Μάνου, ξεκινώντας από ένα τσιτάτο του Adam Smith και αποδίδοντας στον κ. Μάνο κρατικιστικές προθέσεις. Λοιδωρεί, μάλιστα, ως μη ώφειλε, τη χρήση της έννοιας της "κοινής λογικής" εκ μέρους του κ. Μάνου, ωσάν η λογική να μην είναι το βασικό εργαλείο που χρησιμοποιεί (ορθότατα!) ακόμη και ο ίδιος για να στηρίξει τις περισσότερες θέσεις του. Φαίνεται ότι τον ξενίζει ο προσδιορισμός "κοινή", λες και παραπέμπει σε συλλογικότητες και δεν-ξέρω-τι-άλλο, ενώ, λεξικογραφικά, δεν σημαίνει κάτι τέτοιο, είναι απόδοση του αγγλικού όρου common sense. Το βασικό σφάλμα, όμως, που αποδίδω στην κριτική είναι ότι η απάντηση στο ουσιαστικό αίτημα που προβάλλει ο κ. Μάνος, όπως περιέχεται στις τρεις τελευταίες σειρές του κειμένου του, είναι εντελώς γενικόλογη: θεωρεί εκ των προτέρων κενό ιδεών το κόμμα που προτείνει ο κ. Μάνος και το εντάσσει στον περιβόητο "μεσαίο χώρο". Έτσι, όμως, διαφεύγει όλη η ουσία του άρθρου του κ. Μάνου, η οποία ξεκινά από τη θέση, ότι δεν υπάρχουν αδιέξοδα στη δημοκρατία, θέση η οποία έρχεται σε αντίθεση, τουλάχιστον κατά τα φαινόμενα, με τη σημερινή πραγματικότητα. Ενώ, δηλαδή, οι ψηφοφόροι φαίνονται εγκλωβισμένοι μεταξύ ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και καταφεύγουν στα υπόλοιπα κόμματα μόνο για λόγους δημοκρατίας, ο κ. Μάνος επιχειρεί να προτείνει ένα τρόπο για την ανάδειξη μιας τρίτης, αξιόπιστης και ουσιαστικής λύσης. Ως κοινή αφετηρία μιας τέτοιας προσπάθειας αναδεικνύει αυτό που περιγράφει ως "όραμα". Ως εχέγγυα προς τους πολίτες, οι οποίοι θα κληθούν να στηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια, υπονοεί ότι θα προτείνει την αξιοπιστία, το κύρος και το έργο των πολιτικών οι οποίοι θα συμπλεύσουν σ' αυτή την προσπάθεια. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κ. Μάνος έχει να επιδείξει σημαντικό έργο στα υπουργεία, στα οποία υπηρέτησε, το οποίο του αναγνωρίζεται και από πολιτικούς αντιπάλους, ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Στις θητείες του αυτές, εξάλλου, αξιοποίησε την κοινή λογική και κατέληξε, στις περισσότερες των περιπτώσεων, σε φιλελεύθερες λύσεις (με πιο χαρακτηριστικό και αποτελεσματικό παράδειγμα την αυτο-χρηματοδότηση για την κατασκευή της Αττικής Οδού, της γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου και του αεροδρομίου στα Σπάτα). Και ας μην ξεχνάμε και τα εξής: τα πολυσυλλεκτικά κόμματα στην Ελλάδα τα ενώνει η έννοια της "παράταξης", δηλαδή όχι η ιδεολογική συγγένεια (ποιος νοιάζεται για ιδεολογίες από τους κομματικά στρατευμένους;) αλλά το βόλεμα, η αλληλοϋποστήριξη και η χρήση των κρατικών μηχανισμών προς ίδιον όφελος. Τουλάχιστον σε επίπεδο πρότασης (γιατί γι' αυτό πρόκειται, και μάλιστα σε πολύ πρώιμο επίπεδο) ο τρίτος πόλος του κ. Μάνου θα απεκδύεται τα χαρακτηριστικά αυτά, ώστε να μην είναι δυνατή η συσχέτισή του με τα "πολυσυλλεκτικά" (διάβαζε: πολυ-βολεματικά) κόμματα των περασμένων δεκαετιών, αλλά και της σήμερον. Διαφωνώντας προς αυτό με τον κ. Σαρηγιαννίδη, δεν μπορώ να απορρίψω άνευ ετέρου την πρόταση του κ. Μάνου, όπως έχει διατυπωθεί, ειδικά μάλιστα πριν συγκεκριμενοποιηθεί σε κάτι πιο απτό. Δεν ξέρω εάν είναι η πρέπουσα αντίδραση στο παρόν πολιτικό κλίμα, αλλά νομίζω ότι αξίζει τον κόπο τουλάχιστον, εάν προκύψει κάτι πιο συγκεκριμένο και χειροπιαστό, να εξετασθεί. Άλλωστε, ο κ. Μάνος, εκτός από την ευφυΐα του, έχει δώσει και απτά δείγματα της δουλειάς του, αλλά και της υποστήριξής του προς τις ιδέες μας.

ΥΓ. Το κείμενο αυτό εκφράζει τις προσωπικές θέσεις του Averell.

Ελληνική δικτατορία ή πώς το "ένας Λοχίας" έγινε ο "Έλληνας Πούτιν"

Ο κ. Γιανναράς έχει ένα καινούργιο όραμα για την Ελλάδα. Θέλει να αναλάβει ο Έλληνας Πούτιν, ο οποίος θα κλείσει τους κακούς στη φυλακή, θα διώξει τους ανίκανους, θα ξαναστήσει εξ αρχής την κρατική γραφειοκρατία. Κάποτε παρόμοια παράπονα οδήγησαν στη λαϊκή αδιαφορία (τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια) απέναντι στη δικτατορία. Προτού αναλάβει ο Παπαδόπουλος και οι συν αυτώ, οι Έλληνες ήθελαν, έστω, "ένα Λοχία", όχι κατ' ανάγκην Στρατηγό ή Συνταγματάρχη. Βέβαια δεν γνωρίζω η δική μας χούντα να προχώρησε σε εκτελέσεις με πολώνιο στο εξωτερικό εις βάρος αντιπάλων της. Αλλά, αν είναι να επαναφέρουμε την Ελλάδα εκεί που την ονειρεύεται ο κ. Γιανναράς, ας γίνει κι αυτό!

Υπέρ του διαχωρισμού Εκκλησίας και Κράτους ο Πάπας!

Κι όμως, έτσι δήλωσε κατά την επίσκεψη του στη Γαλλία! Φαίνεται ότι είναι μια ακόμη σκοτεινή Καθολική Συνωμοσία για να μας αποκόψουν από τις ρίζες μας!

Με αφορμή την ανακοίνωση των βάσεων

Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ, καθώς και τα σχόλια που ακολούθησαν, αλλά και τα διάφορα τηλεοπτικά αφιερώματα δίνουν αφορμή για μια σειρά από σχόλια:
1. Ανέβηκαν πάλι οι βάσεις των Παιδαγωγικών Σχολών. Κυρίαρχο κριτήριο για την επιλογή των συγκεκριμένων σχολών είναι (σύμφωνα με τα ρεπορτάζ) η σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση που ακολουθεί. Η αιτιολογία αυτή είναι χαρακτηριστική της κατάστασης της ελληνικής οικονομίας αλλά και της κρατούσας επαγγελματικής νοοτροπίας, οι οποίες πιθανόν αλληλοσυνδέονται: η οικονομία είναι σε τέτοια κατάσταση, που αποθαρρύνει τους κατά τεκμήριο ικανότερους υποψηφίους να επιδιώκουν την ένταξή τους στην αγορά και την ανάδειξή τους μέσω των ικανοτήτων τους, με άλλα λόγια κυριαρχεί η αναξιοκρατία τόσο στο δημόσιο τομέα, όσο και, σε μεγάλο βαθμό, στον ιδιωτικό - πράγμα που αιτιολογεί και την παραίτηση από οποιαδήποτε φιλοδοξία (οικονομική) με αντάλλαγμα μια μόνιμη εργασία. Η νοοτροπία, δηλαδή, που τείνει να κυριαρχήσει (ίσως δικαιολογημένα) είναι ότι δεν υπάρχει περίπτωση, όσο κι αν εργασθεί κάποιος κι εκμεταλλευθεί τις ικανότητές του, ακόμη και στον ιδιωτικό τομέα, να προχωρήσει και, γι' αυτό, ως ελάχιστο, προτιμάται τουλάχιστον η μονιμότητα που εξασφαλίζει το Δημόσιο.
2. Άρχισε ξανά το ερώτημα για τη βάση του 10, τις θέσεις που δεν έχουν καλυφθεί, τα "κολλέγια", προς τα οποία "σπρώχνονται" οι αποτυχόντες υποψήφιοι, τις επαρχιακές πόλεις που "μαραζώνουν" εξ αιτίας των κενών θέσεων. Κάπου έχουμε χάσει το λόγο ύπαρξης τόσο διαδικασίας εισαγωγής στα πανεπιστήμια (τη διασφάλιση της ικανότητας των εισαγομένων να παρακολουθούν μαθήματα πανεπιστημιακού επιπέδου), όσο και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθ' εαυτήν - ωσάν να πρέπει να προέχουν οι "ανάγκες των τοπικών κοινωνιών" ή η τοποθέτηση ΑΕΙ και ΤΕΙ στην επαρχία να μη γίνεται, για να μπορούν όλο και περισσότεροι να σπουδάζουν κοντά στο σπίτι τους (και να μην επιβαρύνονται με τα αντίστοιχα έξοδα που συνεπάγεται η φοίτηση μακριά από το σπίτι), αλλά για να μπορούν οι "τοπικές κοινωνίες" να απομυζούν τους φοιτητές και τους γονείς τους.

Milli Vanilli του Πεκίνου και ο νέος κολλεκτιβισμός

Όσοι έχουν εντρυφήσει στην pop μουσική σίγουρα θυμούνται το σκάνδαλο με το συγκρότημα Μilli Vanilli, το οποίο εμφανιζόταν στη σκηνή, αλλά δεν τραγουδούσε, απλώς τα μέλη τους ανοιγόκλειναν τα στόματά τους, καθώς ακουγόταν μια ηχογραφημένη εκτέλεση από άλλους μουσικούς. Το ίδιο έγινε και στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου, όπου το γλυκύτατο κοριτσάκι που φαινόταν να τραγουδά απλώς ανοιγόκλεινε το στόμα του, ενώ ο ήχος προήλθε από ένα άλλο κοριτσάκι, του οποίου τα δόντια φαίνονταν κάπως στραβά. Είναι μόνο μία από τις λεπτομέρειες που είχαν αποκρυβεί από τις κινεζικές αρχές αναφορικά με τη λαμπρή και εντυπωσιακή τελετή έναρξης (στο παρατιθέμενο άρθρο περιγράφεται και άλλη μία). Και όλα αυτά, όπως μπορείτε να διαβάσετε στο άρθρο, έγιναν για χάρη της εθνικής υπερηφάνειας. Σχετίζονται και με όσα αναφέρονται σ' αυτό το άρθρο από τον David Βrooks, αρθρογράφο των New York Times, σχετικά με τον αναδυόμενο νέο κολλεκτιβισμό.

Έπαινος της ατομικότητας

Από την ταινία "The Fountainhead", σε σενάριο και βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Ayn Rand, λόγος του Ηoward Roark.

Ποιος φταίει για τα χρέη;

Οι Νew York Times έχουν αφιέρωμα στα καταχρεωμένα αμερικανικά νοικοκυριά - και προσπαθούν να αποδώσουν ευθύνες εξίσου σε δανειολήπτες και δανειστές. Στην Ελλάδα συνεχώς ακούμε για τα "νοικοκυριά που είναι βουτηγμένα στα χρέη και τις πιστωτικές κάρτες" και όλα τα συναφή. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις φαίνεται να παραβλέπουμε ότι ο δανεισμός είναι επιλογή του κάθε δανειολήπτη, ο οποίος θέλει πρόχειρα χρήματα πολλές φορές για καθαρά καταναλωτικά αγαθά. Να πούμε ότι η "καταναλωτική κοινωνία" είναι αυτή που φταίει; Λένε οι Times ότι δεν φταίνε μόνο οι ίδιοι οι οφειλέτες για το θάψιμό τους, αλλά κι αυτός που τους δίνει το φτυάρι!

Η κατάσταση με τον υπερβολικό δανεισμό προσφέρεται για λαϊκιστικές υστερίες. Ενώ ο δανεισμός είναι ένα οικονομικό εργαλείο, το οποίο η ίδια η αγορά γέννησε και το οποίο επιτρέπει τη σημαντική ανάπτυξή της, η κατάχρησή του δεν μπορεί παρά να αποδοθεί σ' αυτούς που θέλουν την εύκολη λύση για να ικανοποιήσουν ανάγκες, τις οποίες δεν δικαιολογεί το μέχρι τότε εισόδημά τους. Στην Ελλάδα δεν αναφέρομαι τόσο στα στεγαστικά δάνεια (που σηκώνουν ειδική συζήτηση), όσο στα καταναλωτικά, τα εορτοδάνεια, διακοποδάνεια κ.λπ. Ακόμη και στην Άγρια Δύση, όπου βρίσκομαι, πολλές φορές σηκώνω το τηλέφωνο (με κλήση από απόκρυψη) για ν' ακούσω: "Είμαστε από την Oklahoma City Bank, ενδιαφέρεσθε ν' ακούσετε για ένα δάνειο;", πράγμα που θεωρώ εκνευριστικό. Ωστόσο, η ενόχληση αυτή έχει γεννήσει τη δικαιολογία ότι κάποιοι "δεν μπορούν ν' αντισταθούν στις πιέσεις των τραπεζών" και "αναγκάζονται" να συνάψουν τέτοιου είδους δάνεια. Είναι πολύ εύκολο και σ' αυτήν την περίπτωση να μεταθέτουμε την ευθύνη από τους εαυτούς μας σε τρίτους. Αλλά, αν είναι να θέλουμε και την (πάντοτε χρήσιμη!) "προστασία της Πολιτείας" στο θέμα αυτό, επειδή δεν μπορούμε να συγκρατήσουμε τις καταναλωτικές μας ορμές, θα ήταν και συνεπές να ζητούμε από πολιτειακά όργανα να αποφασίζουν γενικότερα τι και πώς θα ξοδεύουμε.

Σε επόμενη ανάρτηση θα ασχοληθούμε με τους όρους των δανείων αυτών και το βαθμό στον οποίο θα μπορούσε να υπάρχει καταχρηστική συμπεριφορά από μέρους των τραπεζών.

Τα οικονομικά του Κ.Κ.Ε.

Ας μη μιλήσουμε με υποθέσεις και φήμες, αλλά μόνο βάσει των όσων έχουν παραδεχθεί τα ίδια τα στελέχη του Κ.Κ.Ε. δημοσίως: ότι το Κ.Κ.Ε. ελάμβανε και παρείχε "διεθνιστική βοήθεια" από αδελφά κόμματα. Αυτό δεν είναι, από μόνο του, ούτε κακό, ούτε αξιοκατάκριτο. Αλλά αν σκεφθεί κανείς ότι τα αδελφά κόμματα δεν ήσαν το Κ.Κ. Γαλλίας ή Ιταλίας, αλλά κόμματα, τα οποία ήσαν σε μονοκομματικές κυβερνήσεις στα τότε σοσιαλιστικά καθεστώτα, στην πραγματικότητα η χρηματοδότηση δεν προήρχετο από κόμματα, αλλά από αλλοδαπές κυβερνήσεις. Αν αποδεικνυόταν ότι η Ν.Δ. ελάμβανε τη δεκαετία του '80 επιχορήγηση από τη χούντα του Πινοσέτ δεν ξέρω κι εγώ τι θα γινόταν (και δικαιολογημένα!) - ή, αντίστοιχα, εάν το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ελάμβανε τέτοια ενίσχυση από τον Σαντάμ Χουσσεΐν και το Μπα'αθ. Αναλογισθείτε το τι θα ακούγαμε για πράκτορες ξένων συμφερόντων, προσπάθεια επιβολής ξενοκίνητης χούντας κ.λπ. και συγκρίνετε τις πολιτικές πρακτικές της Ν.Δ. ή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. αφ' ενός, οι οποίες, ό,τι και να καταλογίσουμε, στις περισσότερες περιπτώσεις κινούντο εντός της νομιμότητας και, από την άλλη, του Κ.Κ.Ε., το οποίο εκτός από τον προγραμματικό του στόχο για ανατροπή του πολιτεύματος (και μάλιστα όχι μέσω των εκλογών) πολλές φορές παρακινεί ανοικτά στην παράβαση των νόμων. Τώρα, αν η επισήμανση αυτή και οι αντίστοιχοι συλλογισμοί θυμίζουν Μακρόνησο ή Γυάρο δεν ξέρω. Επίσης, η βασιμότητά τους δεν επηρεάζεται από το εάν τα είπε για πρώτη φορά ο κ. Γ. Καρατζαφέρης ή οποιοσδήποτε άλλος. Εξ άλλου, όπως είπε ορθώς και ο κ. Γ. Παπανδρέου (νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που αυτό το ιστολόγιο αναφέρεται θετικά σε λόγια του), και το Κ.Κ.Ε. είναι στην ίδια χώρα με τα λοιπά κόμματα.

Ο Στέφανος Μάνος για τη Siemens

Μετά την ανάρτηση στο προσωπικό του ιστολόγιο, ο κ. Στέφανος Μάνος επιμένει να επιβληθούν τουλάχιστον διοικητικές κυρώσεις στη Siemens, όπως γράφει και στο άρθρο αυτό στην εφημερίδα "Καθημερινή". Πρόκειται για μια διαρκή υπόμνηση της δυνατότητας που έχει η διοίκηση να υποβάλει διοικητικές κυρώσεις βάσει και των προκηρύξεων δημοσίων έργων που ανατέθηκαν στη Siemens, αλλά και βάσει γενικών διατάξεων. Αυτή τη φορά, μάλιστα, ο κ. Μάνος επανέρχεται με την (ενδιαφέρουσα εκ πρώτης όψεως) πρότασή του για επιβολή φορολογίας δωρεάς στην απόδοση € 1.000.000 προς τον κ. Θεόδωρο Τσουκάτο. Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση, ως φορέας της εκτελεστικής εξουσίας (και όχι μέσω παρεμβάσεων στη Δικαιοσύνη, ανεπίτρεπτων ούτως ή άλλως), έχει πολλές δυνατότητες να "τιμωρήσει" τη Siemens, αλλά και να την "εξαναγκάσει" να ονοματίσει τα πρόσωπα που ελάμβαναν δωροδοκίες. Η απροθυμία της να χρησιμοποιήσει τα όπλα που διαθέτει μάλλον πρέπει να μας βάζει σε υποψίες - όχι ότι, κατ' ανάγκην, καλύπτει συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά ότι πιθανότατα φοβάται το άγνωστο, μήπως τυχόν κάποιο από τα κατονομαζόμενα πρόσωπα είναι στέλεχός της. Εν πάση περιπτώσει, η όλη ιστορία είναι ότι η υπόθεση Siemens καταδεικνύει άλλη μια φορά τη διαπλοκή που μπορεί να αναπτυχθεί όταν ο δημόσιος τομέας καλύπτει τόσο μεγάλο μέρος της οικονομίας.

Φεμινισμός κι απαγορεύσεις

Σ' αυτό το πολύ ενδιαφέρον κείμενο ο Νίκος Δήμου τοποθετείται απέναντι στις αντιδράσεις φεμινιστικών οργανώσεων στην προτεινόμενη τροποποίηση του οικογενειακού δικαίου, σύμφωνα με την οποία οι σύζυγοι θα μπορούν, μέσω του γάμου, να αλλάζουν τα επώνυμά τους, λαμβάνοντας το επώνυμο του συζύγου. Ενώ ο κορμός του επιχειρήματός του είναι σωστός, και παρ' όλο που είναι πολύ εύλογα και τα επιχειρήματα όσων πιστεύουν στο κοινό οικογενειακό επώνυμο (δείτε την πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση του Αθανασίου Αναγνωστόπουλου ως προς το επώνυμο των τέκνων εδώ), προσωπικά μάλλον θα τασσόμουν υπέρ της διατήρησης του υπάρχοντος συστήματος με βάση την εξής λογική: η μεταβολή του επωνύμου επιτρέπεται και σήμερα, εάν ακολουθηθεί ειδική διοικητική διαδικασία που προβλέπει ο νόμος. Φυσικά, μπορώ το επώνυμό μου να το κάνω από Ντάλτον σε Κέννεντυ ή Ήστγουντ, δεν σημαίνει ότι θα το αλλάξω στο επώνυμο της καλής μου (όπως έκανε η μαμά, πριν τον εκμοντερνισμό της Άγριας Δύσης, και πήρε το επώνυμο του μπαμπά) ακολουθώντας τη διαδικασία αυτή. Αλλά η διατήρηση του ίδιου επωνύμου (στις σχέσεις με το κράτος, στις κοινωνικές μας σχέσεις κανείς δεν μας εμποδίζει να αλλάξουμε το επώνυμο, ο νόμος μάλιστα το επιτρέπει ρητά) νομίζω ότι έχει μια σειρά από πρακτικά πλεονεκτήματα ως προς την πιστοποίηση της ταυτοπροσωπίας. Δηλαδή εάν κάποιος δει ότι είμαι παντρεμένος, ενδεχομένως να πρέπει να πιστοποιήσω ότι με κάποιον τρόπο δεν έλαβα το επώνυμο της συζύγου - άσε και όλες τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν για γνωστοποίηση του νέου επωνύμου. Οπωσδήποτε όμως δεν είναι ζήτημα "ελευθερίας", προστασίας δηλαδή της "αδύναμης" γυναίκας από τον εαυτό της, που δεν μπορεί ν' αντισταθεί στις πιέσεις του περιβάλλοντός της.

Πολιτισμική διαφορά και οικογενειακό δίκαιο

Διαβάστε αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Διονύση Γουσέτη. Επανερχόμαστε στο θέμα της Σαρίας στην Ευρώπη.

Κι άλλο αίτημα για δημοψήφισμα από τον ΣΥΡΙΖΑ

... υποβλήθηκε: αυτή τη φορά, σε σχέση με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Τώρα, τουλάχιστον, το ζήτημα είναι πραγματικά σημαντικό και θα δικαιολογούσε και δημοψήφισμα - ιδίως, μάλιστα, δεδομένης της εκχώρησης (πλέον ρητής και καταγεγραμμένης) εξουσιών από τα κράτη-μέλη στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, η στάση που τηρεί επί της ουσίας ο ΣΥΝ είναι εσφαλμένη: απορρίπτει, λέει, την υπό ψήφιση συνθήκη, διότι "δεν δίνει καμμία απάντηση στα μεγάλα και σύγχρονα προβλήματα, όπως η ακρίβεια, η φτώχεια και η ανεξέλεγκτη λειτουργία της αγοράς". Είναι εσφαλμένη, διότι με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας επιδιώκεται να αντικατασταθεί η δυσλειτουργική, εν πολλοίς, Συνθήκη της Νίκαιας, η οποία αποτελεί την πλέον πρόσφατη τροποποίηση των συνθηκών για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν ο ΣΥΝ ή οποιοσδήποτε άλλος έλεγε πειστικά ότι η κατάσταση που υπάρχει τώρα, με τη Συνθήκη της Νίκαιας, είναι καλύτερη από αυτήν που προβλέπεται να έλθει με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, τότε, ναι, η τελευταία θα έπρεπε ν' απορριφθεί. Εξ άλλου, ποτέ δεν θα περιμέναμε από ένα βασικό θεσμικό νομοθέτημα, όπως το Σύνταγμα, να επιλύει ζητήματα όπως η "ακρίβεια" και η φτώχεια (για να μην αναφέρω την "ανεξέλεγκτη λειτουργία της αγοράς").

Γενικώς, η Συνθήκη της Λισσαβώνας έχει πολλές αδυναμίες - ίσως και να έπρεπε, κανονικά, να καταψηφισθεί. Ωστόσο, οι ουσιαστικές της αδυναμίες έρχονται ως συνέχεια του μέχρι τούδε "ευρωπαϊκού κεκτημένου", ενώ οπωσδήποτε βελτιώνει τη θεσμική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το λόγο αυτό, σε περίπτωση δημοψηφίσματος, θα είναι καλό για την Ευρώπη να εγκριθεί.

Ελληνικό Πανεπιστήμιο Εκπέμπει SOS

Όταν συζητούνταν ο νόμος-πλάισιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν πολλοί εκείνοι που υποστήριζαν ότι κακώς θιγόταν το ζήτημα του ασύλου καθώς αφενός είναι ήσσονος σημασίας ζήτημα και αφετέρου θα προκαλέσει χωρίς λόγο αντιδράσεις. Ήταν πολλοί επίσης εκείνοι που υποστήριζαν ότι το πανεπιστήμιο μπορεί να αυτορυθμιστεί και να θέσει από μόνο του κανόνες. Βλέποντας την κατάσταση των τελευταίων ημερών μήπως θα έπρεπε να το ξανασκεφτούν ;
Το νομικό πλαίσιο που αφορά το άσυλο άλλαξε τελικά αλλά η αλλάγη που έγινε είναι άνευ ουσίας πράγμα το οποίο φαίνεται και εκ του αποτελέσματος. Συνεπώς το πρόβλημα παραμένει και τα πρόσφατα γεγονότα που έλαβαν χώρα σε όλη τη χώρα είναι μια ακόμη επιβεβαίωση ότι και η παραμικρή αλλάγή στο πανεπιστήμιο δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί χωρίς την ριζική αλλάγη του νομοθετικού πλαισίου που αφορά το άσυλο.Διαφορετικά, οι διάφορες συντεχνιακές ομάδες, οι αυτοαποκαλούμενοι ''αντιεξουσιαστές'' και κάθε άλλος πικραμένος θα έχει την δυνατότητα να κλέβει κάλπες, να διαλύει συνεδριάσεις, να τρομοκρατεί και να επιτίθεται ανενόχηλητα.
Την ίδια στιγμη παρακολουθώ την πολιτική ηγεσία της χώρας να καταδικάζει απεριφραστα τα διάφορα έκτροπα και να ζητά την απομόνωση όσων βιαιοπραγούν. Ακούγοντας δε σήμερα τον πρωθυπουργό στη βουλή είπα από μέσα μου:ωραία τα λέει. Δεν εκλέξαμε όμως πρωθυπουργό και κυβέρνηση για να σχολιάζουν την πραγματικοτητα αλλά για να παρεμβαίνουν όπου χρειάζεται και να λύνουν προβλήματα. Η βασική υποχρέωση κάθε κράτους είναι να παρέχει ασφάλεια στους πολίτες του είτε βρίσκονται εντός είτε εκτός ....ασύλου.
Καλή λοιπόν η αυτορύθμιση αλλά σε ότι αφορά το πρόγραμμα σπουδών, την επιλογή προσωπικού και διάφορα άλλα συναφή και όχι σε ότι αφορά τα ατομικά δικαιώματα και την ασφάλεια των πολιτών.Αυτά οφείλει να τα προστατέψει το κράτος το οποίο για άλλη μια φορά είναι απόν

Υ.Γ. Ας είναι οι φύλακες του ΑΠΘ που τραυματίστηκαν αφού πρώτα εξευτελίστηκαν από τριάντα κουκουλοφόρους τα τελευταία θύματα του καθεστώτος ανομίας που επικρατεί στο ελληνικό πανεπιστήμιο.

Αντίδραση κατά της ακρίβειας από τη ΓΣΕΕ

Η ΓΣΕΕ αποφάσισε να κάνει τη δική της προσπάθεια με στόχο την καταπολέμηση της "ακρίβειας". Και ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα κάνει; Συλλαλητήριο! Για να φοβηθεί η ακρίβεια και να υποχωρήσει! Η πρότασή της, όμως, για σύσταση ενώσεων καταναλωτών, εντός των οποίων οι ίδιοι οι καταναλωτές θα αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και θα ενημερώνονται, δεν μπορεί παρά να επικροτηθεί.

Όχι στους γάμους ομοφύλων ζευγαριών ... από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου

Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου επέλεξε, δυστυχώς, να παίξει το ρόλο του φύλακα της ηθικής, παραγγέλλοντας στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Ρόδου να τελέσει τα "νόμιμα", σε περίπτωση τελέσεως (πολιτικού) γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου. Δεν ξέρω αν υπονοεί ότι ο Δήμαρχος, ο οποίος θα τελέσει ενδεχομένως ένα τέτοιο γάμο θα υποπέσει σε παράβαση του Ποινικού Κώδικα. Οπωσδήποτε, κατά τη γνώμη μου, δεν θα τελέσει το αδίκημα της ψευδούς βεβαιώσεως, το οποίο συνίσταται στη βεβαίωση ψευδούς περιστατικού σε δημόσιο έγγραφο - καθώς η νομική αξιολόγηση της τελετής που θα τελεσθεί (αν, δηλαδή, συνιστά έγκυρο και υποστατό γάμο ή όχι) δεν μπορεί να θεωρηθεί, νομίζω, "γεγονός" με την έννοια του νόμου (άρθρο 242 ΠΚ). Υπενθυμίζω την έντονη συζήτηση που είχαμε στο ιστολόγιο αυτό εν όψει των περασμένων εκλογών για το ζήτημα του επιτρεπτού του γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου.

Πραξικόπημα στα Πανεπιστήμια

Φαίνεται βαριά η λέξη; Δηλαδή πώς να χαρακτηρισθεί η κατάλυση, διά της βίας, των διαδικασιών της Συγκλήτου του ΑΠΘ; Από πότε μπορεί μια δημοκρατική κοινωνία να ανέχεται να μπορεί να καταλύεται η εφαρμογή των νόμων από βίαιες αντιδράσεις; Και, φυσικά, οι αντιδράσεις των πανεπιστημιακών τμημάτων είναι γελοίες: το Πολυτεχνείο και η Γεωπονική του ΑΠΘ αποφάσισαν να "αναστείλουν την εκπαιδευτική διαδικασία" τιμωρώντας έτσι τους μη-βίαιους φοιτητές τους. Μην αναφερθούμε και στις δηλώσεις των κομμάτων, ιδίως της αντιπολιτεύσεως: δυναμιτίζεται το κλίμα, λένε - δηλαδή θα πρέπει η Βουλή να ζητεί, πριν ψηφίσει ένα νόμο, και οι αρχές, πριν τον εφαρμόσουν, τη συναίνεση όσων είναι διατεθειμένοι να ασκήσουν βία για να εμποδίσουν την εφαρμογή του; Μπορεί καθ' οιονδήποτε τρόπο να δικαιολογηθούν οι βίαιες αντιδράσεις επειδή το κλίμα "δυναμιτίσθηκε" από την κυβέρνηση; Είναι δυνατόν να μην είναι αυτονόητη η καταδίκη ενεργειών σαν τις χθεσινές;

Επιβάλλονται τα μουσουλμανικά ήθη στη Δυτική Ευρώπη;

Η Ολλανδία είναι μια χώρα γνωστή για την ανεκτικότητά της. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια εκδηλώνονται ανησυχητικά φαινόμενα όχι εξτρεμισμού, αλλά υποχώρησης μπροστά σε φονταμενταλιστικά στοιχεία της κοινωνίας της, κυρίως προερχόμενα από μουσουλμάνους, ενδεχομένως και λόγω του φόβου αυξημένης βίας (βλ. δολοφονίες Theo Van Gogh, Pim Fortuyn, την καταδίωξη της Ayaan Hirshi Ali κ.λπ.). Έτσι, η είδηση περί μετακίνησης γλυπτών, επειδή προσβάλλουν, κατά τα φαινόμενα, την ηθική των μουσουλμάνων μιας περιοχής, δεν μπορεί παρά να προκαλεί ακόμη περισσότερες ανησυχίες.

Μια ευχάριστη έκπληξη, η μανία καταδίωξης του κ. Νίκου Δήμου και ευχές για την Ανάσταση

Το ιστολόγιο άργησε να ανανεωθεί αυτή τη φορά λόγω αυξημένου φόρτου εργασίας εν όψει του Πάσχα - όχι ότι δεν συνέβησαν αρκετά άξια λόγου γεγονότα, αλλά θα τα σχολιάσουμε εν καιρώ. Λίγα λόγια πριν σας χαιρετήσουμε για τις γιορτές:

1. Πολύ ευχάριστη έκπληξη το ιστολόγιο του κ. Στέφανου Μάνου με τίτλο "Κοινή Λογική". Τα κείμενά του, όπως πάντοτε, μεστά. Αλλά, αντί να σχολιάσουμε κάποιο επιμέρους κείμενο, θέλω να αναφερθώ σε ένα φαινόμενο που είναι εμφανές ακόμη και στο ιστολόγιο του κ. Μάνου:

2. Τη μανία καταδίωξης του κ. Νίκου Δήμου - και δεν το εννοώ ως κάποια παραίσθηση του ίδιου του κ. Δήμου, αλλά αναφέρομαι στη μανία κάποιων σχολιαστών του να προσπαθούν να του επιτεθούν με κάθε ευκαιρία. Παρακολουθούν τα "επίκαιρα" από την ιστοσελίδα του, όπως παλαιότερα παρακολουθούσαν τα blogs του, μόνο και μόνο για να βρουν αφορμή να τον κατακρίνουν. Και ακόμη και στο ιστολόγιο του κ. Μάνου προσπαθούν να βρουν αφορμή να επιτεθούν στον κ. Δήμου. Δεν μπορώ, ειλικρινά, να εξηγήσω αυτή τη μανία.

Αυτά, όμως, δεν μειώνουν τη χαρά μας και τις προσδοκίες μας για τα κείμενα και τις απόψεις του κ. Μάνου. Του ευχόμαστε καλή δύναμη στη συνέχεια.

Τέλος, ευχόμαστε, τα αδέλφια μου κι εγώ, σε όλους τους φίλους αυτού του ιστολογίου Καλή Ανάσταση!

Χωρισμός Εκκλησίας και Κράτους στο Σύνταγμα των ΗΠΑ

Διαβάστε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο το οποίο, με αφορμή μια νουβέλα του 1791, εξετάζει την επικράτηση του διαχωρισμού εκκλησίας και κράτους στο ομοσπονδιακό αμερικανικό σύνταγμα.

(απόσπασμα από το κείμενο, όχι ευθέως σχετιζόμενο με το κύριο θέμα - είπε ο Thomas Jefferson: "Some men look at constitutions with sanctimonious reverence, and deem them like the arc of the covenant, too sacred to be touched. They ascribe to the men of the preceding age a wisdom more than human.”)

Aγωγές, μηνύσεις, ελευθερία του λόγου

Με αγωγές και μηνύσεις κατά του κ. Αλέξη Τσίπρα και του Star Channel αντέδρασε ο όμιλος MIG σε διάφορες δηλώσεις και τηλεοπτικές εκπομπές, οι οποίες υπονοούσαν ή αναφέρονταν σε υποτιθέμενες βρώμικες συναλλαγές σχετικά με την αγορά του ποσοστού 20% των μετοχών του ΟΤΕ που κατείχει ο όμιλος MIG από την Deutsche Telekom. Είναι ενδιαφέρον ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης αντέδρασαν, θεωρώντας ότι "ποινικοποιείται η πολιτική ζωή" και τα συναφή. Στην πραγματικότητα, ο όμιλος MIG εκμεταλλεύεται ένα συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο και ασκεί ένα δικαίωμά του - κι αν έχει κάποιος αντιρρήσεις για αυτό το νομικό πλαίσιο, δεν έχει (ειδικά αν είναι κοινοβουλευτικό κόμμα) παρά να αναλάβει τη νομοθετική πρωτοβουλία για την αλλαγή του.

Σε κάθε περίπτωση, η επικαιρότητα αυτή επαναφέρει δύο θέματα: 1. τα όρια της ελευθερίας του λόγου και αν αυτά εκτείνονται και στο συκοφαντικό και δυσφημιστικό λόγο (δεν λέω ότι τα όσα είπε ο κ. Τσίπρας ή τα όσα ειπώθηκαν στις εκπομπές του Star Channel συνιστούν κάτι τέτοιο, αυτό θα κριθεί από τα δικαστήρια) και 2. εάν τα πολιτικά κόμματα/ οι βουλευτές/ οι δημοσιογράφοι ή κάποιες άλλες ομάδες πρέπει να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους υπολοίπους πολίτες, για τους οποίους ισχύουν τα άρθρα του ποινικού κώδικα για εξύβριση και συκοφαντική δυσφήμηση - εάν, δηλαδή, πρέπει να θεωρήσουμε ότι στα πλαίσια κάποιου συγκεκριμένου λειτουργήματος πρέπει να έχουν μεγαλύτερο περιθώριο ακόμη και σφάλματος κατά την εκφορά του λόγου τους.

[Παρενθετικά: το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμησης, που διακρίνεται από την εξύβριση και την απλή δυσφήμηση, τελείται όταν κάποιος ισχυρίζεται ενώπιον τρίτου ή διαδίδει για κάποιον άλλο γεγονός το οποίο γνωρίζει ότι είναι ψευδές και μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του, ηθελημένα δηλαδή επιδιώκει να πείσει κάποιους τρίτους για κάτι που αφορά τον προσβαλλόμενο και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.]

Δεν γνωρίζω τι ακριβώς ειπώθηκε, γι' αυτό ας καταφύγω σε ένα υποθετικό παράδειγμα: έστω ότι ο κ. Καρατζαφέρης, που δεν έχει εκλεγεί βουλευτής στο παράδειγμά μας (για να μην έχουμε και θέμα ασυλίας), ισχυρίζεται μέσα στο εθνικιστικό του μένος σε δηλώσεις του ότι ο κ. Νίκος Κωνσταντόπουλος, διαπρεπής δικηγόρος με σημαντική δράση στην υπεράσπιση ατομικών δικαιωμάτων, κέρδισε μια συγκεκριμένη υπόθεση (λ.χ. επετράπη η σύσταση σωματείου "Μακεδόνων" Φλώρινας με τη νομική του συμβολή) επειδή συμμετέχει στο παρα-δικαστικό και λάδωσε τους δικαστές και ότι όλα αυτά τα κάνει, γιατί η διπλωματική αποστολή της ΠΓΔΜ του αναθέτει εργολαβικά παρόμοιες υποθέσεις. Ο κ. Κωνσταντόπουλος, ο οποίος δεν είναι (στο παράδειγμά μας) πλέον βουλευτής, έχει μια σημαντική δικηγορική καριέρα, η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φήμη του ως επιτυχημένου δικηγόρου. Είναι προφανές ότι μια τέτοια δήλωση του προκαλεί σημαντική ηθική και οικονομική βλάβη, επειδή οι επιτυχίες που είχε χάρη στις ικανότητές του (οι οποίες είναι πραγματικές και αναγνωρισμένες και δεν αναφέρονται μόνο χάριν του παραδείγματος) αποδίδονται πλέον σε ανέντιμες διαδικασίες. Πρέπει να έχει τη δυνατότητα ο κ. Καρατζαφέρης να πετάει τέτοιες δηλώσεις, οι οποίες θίγουν τόσο έντονα τον κ. Κωνσταντόπουλο, με σκοπό (κατά το παράδειγμα πάντα) να συσπειρώσει τους εθνικιστές οπαδούς του με απειλές για επέμβαση ξένων και εξάρτηση του παραδικαστικού κυκλώματος από αυτούς; Εάν ο κ. Κωνσταντόπουλος ασκήσει αγωγή εναντίον του ή καταθέσει μήνυση εις βάρος του, ποινικοποιείται η πολιτική ζωή;

Φυσικά, εάν (στο παράδειγμα) ο κ. Καρατζαφέρης μπορούσε να αποδείξει ότι ο κ. Κωνσταντόπουλος πράγματι χρημάτιζε δικαστές, δεν υπέχει καμμία αστική ή ποινική ευθύνη. Αν γνώριζε θετικά ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη, ότι δηλαδή ο κ. Κωνσταντόπουλος είναι τίμιος, δεν χρηματίζει δικαστές και οπωσδήποτε η συγκεκριμένη απόφαση εκδόθηκε χωρίς αθέμιτα μέσα, τότε πρέπει να έχει ευθύνη, τουλάχιστον αστική.

Η "γκρίζα ζώνη", η οποία συσχετίζεται και με την επικαιρότητα, είναι η κατάσταση κατά την οποία ο κ. Καρατζαφέρης υποθέτει ή έχει ενδείξεις ότι κάτι αθέμιτο συνέβη. Σε μια τέτοια περίπτωση πρέπει να σιωπήσει, φοβούμενος τις τυχόν ευθύνες του; Δεν πρέπει, επειδή είναι πολιτικός και έχει αυξημένο ενδιαφέρον να προωθήσει ένα τέτοιο θέμα, να μιλήσει; Θα έπρεπε να μπορέσει να ζητήσει από τον (βουλευτή στο παράδειγμά μας) κ. Άδωνι Γεωργιάδη να τοποθετηθεί; Κι εάν είχε αποσυρθεί από την πολιτική και ήταν απλώς ιδιοκτήτης του ΤΗΛΕ-ΑΣΤΥ, θα είχε τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις;

Το ζήτημα θα μπορούσε να είχε τεθεί πολύ απλούστερα, εάν το βλέπαμε από τη σκοπιά του ζημιουμένου. Η καριέρα του κ. Κωνσταντόπουλου μπορεί να καταστραφεί, χωρίς να φταίει ο ίδιος, επειδή ο κ. Καρατζαφέρης βλέπει συνωμοσίες παντού ή ήθελε ένα σύνθημα για να ανεβάσει τα εκλογικά ποσοστά του ή τις θεαματικότητες του σταθμού του. Από την άλλη, όμως, πρέπει να σκεφθούμε και το αντίστροφο: στην περίπτωση που ο κ. Κωνσταντόπουλος πράγματι είχε επιδοθεί σε μια τέτοια συναλλαγή, θα μπορούσε αυτή να αποκαλυφθεί, εάν ο κ. Καρατζαφέρης έπρεπε να μπορεί να την αποδείξει οπωσδήποτε, προτού πει κάτι στον αέρα;

Χωρίς, επαναλαμβάνω, να ξέρω το ακριβές περιεχόμενο των δηλώσεων του κ. Τσίπρα (ή των όσων αναφέρονται στο Star Channel) υποθέτω ότι αυτές κινούνται σ' αυτή την γκρίζα ζώνη - η προσωπική μου επιλογή, στην περίπτωση αυτή, θα ήταν υπέρ της ελευθερίας του λόγου, δηλαδή κατά της ποινικοποίησης. Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν συνάδει με την επιλογή του νομοθέτη, η οποία μάλιστα έχει γίνει αντικείμενο μεγάλων καταχρήσεων στο παρελθόν εις βάρος ανθρώπων, που τόλμησαν να πουν κάποια αυτονόητα πράγματα, έστω κι αν αυτά συνίστανται σε αξιολογικές κρίσεις (βλ. υποθέσεις Λιοναράκη και Βασιλάκη). Δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρά τις αντίθετες επιθυμίες μας, οπωσδήποτε ο κ. Βγενόπουλος, εκπροσωπώντας τον όμιλο MIG, άσκησε ένα δικαίωμα που του παρέχει ο νόμος. Αν ο κ. Τσίπρας ή οποιοσδήποτε άλλος δήλωνε εντελώς ανεύθυνα ή χωρίς να έχει έστω και την παραμικρή ένδειξη ότι ο όμιλος MIG ή κάποιος άλλος προέβη σε παράνομες πράξεις, τότε ακόμη περισσότερο θα δικαιολογείτο και ο θιγόμενος, είτε φυσικό, είτε νομικό πρόσωπο, είτε πλούσιος είτε πένης, είτε δεξιός είτε αριστερός, να καταφύγει στα δικαστήρια για την προάσπιση του κύρους του. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και το εξής: εάν, στο υποθετικό παράδειγμα, ο κ. Κωνσταντόπουλος δεν προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά του κ. Καρατζαφέρη, θα ενισχυθεί η άποψη ότι έχει κάτι να κρύψει και ότι οι κατηγορίες του κ. Καρατζαφέρη είναι αληθείς. Η μη αντίδραση σε μια κατηγορία εκλαμβάνεται, κατά κανόνα, όχι ως μεγαθυμία, αλλά ως επαλήθευση της κατηγορίας, όσο ακραία κι εάν είναι.

Εν πάση περιπτώσει, αυτές είναι κάποιες αρχικές σκέψεις, ατάκτως ερριμμένες, με αφορμή την επικαιρότητα. Ίσως να είναι καλή ευκαιρία να συζητήσουμε την ανάγκη να είναι ποινικώς κολάσιμα τα αδικήματα κατά της τιμής - ιδίως δε να δούμε και τον περιβόητο νόμο περί τύπου (ν. 1178/1981).

[Διευκρίνιση: το παράδειγμα δεν υπονοεί ότι ο κ. Καρατζαφέρης έχει τάσεις για συκοφαντικές δυσφημήσεις, το όνομά του αναφέρθηκε επειδή είναι στο άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος από τον κ. Κωνσταντόπουλο. Οι ικανότητες του κ. Κωνσταντόπουλου ως νομικού και νομικού συμπαραστάτη είναι αδιαμφισβήτητες, όπως και το ήθος και η ακεραιότητά του.]

Τα αναβολικά και τα χρήματά μας

Τουλάχιστον έτσι μειώνεται το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο. Διαβάστε αυτή την έκθεση που συνετάγη κατόπιν παραγγελίας και για λογαριασμό της WADA - μπορείτε να δείτε το ρόλο της χώρας μας ως παραγωγού κι εξαγωγέως αναβολικών ουσιών (σελ. 78 για τη χώρα μας). Πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες περιέχονται, για όποιον έχει τη διάθεση να την διαβάσει, και για τη σχέση του οργανωμένου εγκλήματος με τη διακίνηση αναβολικών ουσιών.

Εν τω μεταξύ, στην Κύπρο ...

Ανάμεσα στα veto, τα αναβολικά και τα υπόλοιπα σημαντικά εθνικά θέματα, δεν είχαμε καιρό να ασχοληθούμε με μια εξέλιξη στην Κύπρο που μπορεί να έχει σημαντικά αποτελέσματα: το άνοιγμα του περάσματος της Οδού Λήδρας στη Λευκωσία. Πρόκειται για μια εξέλιξη, στην οποία οδηγήθηκαν ο Πρόεδρος της Κύπρου και ο πρωθυπουργός των Τουρκοκυπρίων, μετά από αιτήματα των αντίστοιχων κοινοτήτων. Πολλές φορές στο παρελθόν έχει αποδειχθεί ότι τα εθνικιστικά αισθήματα δεν είναι πάντοτε τα κυρίαρχα στις κοινωνίες, ελπίζουμε η λύση στο κυπριακό πρόβλημα τελικά να μη χρειάζεται να έλθει από διαπραγματευτές του ΟΗΕ και την εμπλοκή της Ελλάδος και της Τουρκίας, αλλά από τις ίδιες τις κοινότητες - οι οποίες πλέον αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι έχουν πολύ περισσότερους λόγους για να συμβιώνουν, παρά για να παραμένουν διχασμένες.

Ποιος κερδίζει από το veto του Βουκουρεστίου;

Πάντως όχι όσοι μετριοπαθείς, στα Σκόπια, πιστεύουν στο συμβιβασμό, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και το κ. Μπράνκο Γκερόσκι, αρχισυντάκτης του μεγαλύτερου ημερησίου φύλλου στα Σκόπια. Μια ουδέτερη άποψη για το τι σημαίνει το veto δίνει και ο έμπειρος πρώην αμερικανός διπλωμάτης κ. J. Brady Kiesling.

Μη παρακολουθείτε Simpsons - κάνει κακό

Έτσι, τουλάχιστον, έκρινε μια κυβερνητική αρχή της Βενεζουέλας, και, μετά από παράπονα τηλεθεατών, απαγόρευσε την προβολή της σε ώρες που μπορούν να βλέπουν παιδιά από το ιδιωτικό κανάλι Televen - αντικαταστάθηκε με την επιμορφωτική σειρά Baywatch Hawaii! Νομίζω ότι κάποιοι εκπαιδευτικοί στη Θεσσαλονίκη θα συμφωνούσαν.

Ο Μίμης Ανδρουλάκης για τη γενιά των € 700

Διαβάστε την πρόταση για υπέρβαση του συντηρητισμού. Σε άλλα πράγματα μπορούμε να συμφωνούμε, σε άλλα να διαφωνούμε, αλλά η πρόταση αυτή οπωσδήποτε ξεφεύγει από τα τετριμμένα που ακούμε κάθε φορά από τη δεξιά και την αριστερά στη χώρα μας.

Η "Ελευθεροτυπία" για τα αναβολικά

Από τις λίγες φορές που συμφωνώ τόσο πολύ με το editorial της - ειδικά με την τελευταία πρόταση!

Ο Henry Kissinger για τις τρεις σύγχρονες επαναστάσεις

Όταν δεν προσπαθεί να στερήσει τους Έλληνες από τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους, γράφει και για παγκόσμια ζητήματα. Η γνώμη του είναι πάντοτε αξιοπρόσεκτη.

Πρέπει οπωσδήποτε το doping να είναι παράνομο;

Διαβάστε ένα πολύ αξιόλογο κείμενο στο Συνιστολόγιο, που με απλά επιχειρήματα κλονίζει πολλές από τις δεδομένες μας πεποιθήσεις - και αποδίδει το doping ως "φαρμάκευση".

Ποιος πληρώνει τα αναβολικά;

Αν υπάρχει έστω και λίγη αλήθεια στην ιστορία με τη χρήση αναβολικών από αθλητές της εθνικής ομάδος άρσεως βαρών, τότε τα πράγματα έχουν ως εξής: Το Κράτος, αποφασίζοντας, χωρίς να ρωτήσει κανέναν, πως υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης της εθνικής μας υπερηφάνειας, χρηματοδοτεί γενναία με χρήματα των (όχι απαραιτήτως πλουσίων) φορολογουμένων, τον πρωταθλητισμό. Εν συνεχεία ενισχύει τις πιθανότητες επιτυχίας αγοράζοντας ακριβά αναβολικά με χρήματα τα οποία αμέσως ή εμμέσως προέρχονται από τον φορολογούμενο. ΄Οταν αποκαλύπτεται το σκάνδαλο, χρειάζεται να ξοδέψει ακόμα περισσότερα χρήματα των φορολογουμένων για να διερευνήσει την υπόθεση και να τιμωρήσει τους ενόχους (;), προστατεύοντας έτσι τους πολίτες από τον τραυματισμό της εθνικής τους υπερηφάνειας τον οποίο το ίδιο το Κράτος προκάλεσε.

Μία παρόμοια ιστορία βρίσκεται σε εξέλιξη στο επαγγελματικό πρωτάθλημα μπέιζμπολ της Β. Αμερικής. Υπάρχουν κάποιες ομοιότητες και κάποιες διαφορές. Το επαγγελματικό μπέιζμπολ, αν και δεν χρηματοδοτείται καθόλου από το Κράτος, έχει τον χαρακτήρα της εθνικής ψυχαγωγίας (national pastime) σε βαθμό που να παίζεται ο εθνικός ύμνος πριν από κάθε αγώνα. Εν τούτοις, όπως είπαμε, κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να συνεισφέρει οικονομικά στο πρωτάθλημα αγοράζοντας εισιτήρια, αγοράζοντας προϊόντα των χορηγών, ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Μετά την αποκάλυψη πως γίνεται εκτεταμένη χρήση αναβολικών στο επαγγελματικό πρωτάθλημα, ο κάθε θεατής/πελάτης είναι ελεύθερος να συνεχίσει να συνεισφέρει τον οβολό του, ή να αποχωρήσει αηδιασμένος. Επειδή όμως κάποια πράγματα είναι κοινά στο πολιτικό σύστημα των Η.Π.Α. και της Ελλάδος, συνέβη το εξής: Η Βουλή των αντιπροσώπων αποφάσισε πως είναι δική της αρμοδιότητα να διερευνήσει με χρήματα (φυσικά) των φορολογουμένων την υπόθεση. Κάποιοι ιδεολογικοί μου συγγενείς στις Η.Π.Α. αντιδρούν σε αυτό, με το σκεπτικό πως ό,τι γίνεται, γίνεται με έξοδα του επαγγελματικού πρωταθλήματος (ή των παικτών) και πως ό,τι γίνεται βλάπτει μόνο το επαγγελματικό πρωτάθλημα και τους παίκτες. Σε αυτό θα προσέθετα πως έχουμε να κάνουμε με μία μεγάλη υπόθεση παραπλανητικής διαφήμισης στην περίπτωση που το επαγγελματικό πρωτάθλημα διαφήμιζε τον εαυτό του ως καθαρό από αναβολικά, αλλά τίποτε περισσότερο.

Διαβάσαμε στον Ριζοσπάστη πως ηθικός αυτουργός είναι η εμπορευματοποίηση. ΄Οσοι έχουν ασχοληθεί με τον αθλητισμό έστω και ως περιστασιακοί θεατές θα γνωρίζουν πως το χρήμα είναι πολύ μεγάλο κίνητρο, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Εξίσου μεγάλα κίνητρα είναι η εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο, ο βαθμός του αξιωματικού στις ένοπλες δυνάμεις, τα πολλαπλά υλικά ή μη οφέλη που προσφέρει η φήμη, και πάνω από όλα η νίκη ως αυτοσκοπός. Σε κάθε καφενείο και σε κάθε παρέα υπάρχει ο σεσημασμένος ζαβολιάρης ο οποίος δεν έχει κανέναν ηθικό ενδοιασμό να κλέψει (π.χ.) στο τάβλι χωρίς να έχει κάποιο υλικό όφελος από αυτό. Το πρόβλημα δεν είναι η επιθυμία για τη νίκη και για ό,τι συνεπάγεται αυτή, αλλά το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να εξασφαλισθεί πως κανείς δεν θα ξεπεράσει τα όρια, και κυρίως ποιος θα πρέπει να έχει την ευθύνη για αυτό.

΄Οπως μπορούν να σας διαβεβαιώσουν οι υπόλοιποι Daltons, είμαι μανιώδης φίλαθλος και θα ήμουν ακόμα και αν αντί για εθνικές ομάδες και συλλόγους είχαμε ad hoc ομάδες όπως στα τηλεπαιχνίδια (ομάδα Α, ομάδα Β κ.λπ.). Νομίζω όμως πως θα παρακολουθούσα με πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον και πάθος την εθνική μας ομάδα άρσεως βαρών αν δεν υπήρχε καμία σκιά σχετικά με τη χρήση αναβολικών. Ακόμα και αν αυτό σήμαινε πως τα κιλά θα ήταν λιγότερα και οι διεθνείς επιτυχίες πολύ σπανιότερες.

Δεν έχει ανεβεί η παγκόσμια θερμοκρασία σε σχέση με το 1998

Ενώ πολύς λόγος γίνεται για αλλαγή του παγκοσμίου κλίματος (και υπάρχουν και οι αμφισβητίες της αλλαγής αυτής), σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό η μέση παγκόσμια θερμοκρασία πρόκειται να πέσει φέτος - στην πραγματικότητα, οι θερμοκρασίες θα παραμείνουν στα επίπεδα του 1998. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Πρέπει όμως να είμαστε και λίγο επιφυλακτικοί απέναντι σε όσους ανακοινώνουν, δίκην μεσσία, ότι το τέλος του κόσμου επίκειται και, βάσει αυτού, μας καλούν να υιοθετήσουμε τα μέτρα που προτείνουν. Επιφυλακτικοί δεν σημαίνει άνευ ετέρου αρνητικοί, αλλά τις σκέψεις και τις αποφάσεις μας πρέπει να τις διακρίνει ψυχραιμία και όχι ο πανικός που κάποιοι θέλουν να μας επιβάλουν (βλ. το σχετικό άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη).

Και η άρση βαρών

Στη συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης για την πτώση των επιδόσεων στα γυναικεία αθλήματα ρίψεων, μια ακόμη είδηση σχετικά με τις επιδόσεις της ελληνικής Dream-Team (έτσι δεν την αποκαλούσαν;), της εθνικής ομάδος αρσεως βαρών.

Θα μου πείτε: όταν κερδίζαμε τα μετάλλια δεν χαιρόσουν; Η απάντηση είναι όχι. Όχι ότι δεν χαιρόμουν (υποστηρίζω για συναισθηματικούς λόγους τους αθλητές που αγωνίζονται υπό τη σημαία της χώρας μου), αλλά δεν "κερδίζαμε" - κέρδιζαν οι ίδιοι οι αθλητές με την προσπάθειά τους (ενδεχομένως και με τη ζαβολιά τους). Μολονότι πανηγύρισα την κατάκτηση του Euro 2004 (ιδίως το γκολ του ημιτελικού με την Τσεχία), σάστισα όταν είδα τη φιέστα για την υποδοχή της εθνικής ομάδος μετά την επιστροφή της. Δεν αναφέρομαι μόνο στη συμμετοχή της Εκκλησίας της Ελλάδος στην ιστορία αυτή, αλλά στο ότι ως κοινωνία φάνηκε ν' αποδίδουμε σε ένα αθλητικό αποτέλεσμα σχεδόν κοσμοϊστορική σημασία. Αντίστοιχα, με τις υποθέσεις Κεντέρη και Θάνου, λίγους μήνες αργότερα, ντράπηκα από την προσπάθεια συγκάλυψης, στην οποία επιδοθήκαμε σχεδόν όλοι ως κοινωνία - και ακόμη περισσότερο για τις αποδοκιμασίες πριν την έναρξη του τελικού της κούρσας 200 μ. ανδρών.

Προβληματίζομαι ιδιαιτέρως όταν ακόμη και στον αθλητισμό αναζητούμε στιγμές εθνικού μεγαλείου ή, αντιστρόφως, διαβλέπουμε την παγκόσμια συνωμοσία κατά της χώρας μας. Επίσης, επειδή το μεγαλείο αυτό το επιδοτεί τόσο έντονα το κράτος, πράγμα για το οποίο θα μιλήσουμε αναλυτικά σε επόμενη ανάρτηση.

Μνήμη Dr. Martin Luther King

Σαν σήμερα, πριν από 40 ακριβώς χρόνια, δολοφονήθηκε στο Memphis του Tennessee ο Martin Luther King.

Ο πιο γνωστός λόγος του:



Ιδεολογικά θα διαφωνούσαμε σε πολλά μαζί του. Όμως ήταν πραγματικά χαρισματικός ρήτορας και το όραμά του για μια κοινωνία, όπου δεν θα κρινόμαστε από το χρώμα του δέρματός μας, αλλά από το χαρακτήρα μας, είναι πάντοτε επίκαιρο.

Dr. Martin Luther King, Jr., Βραβείο Nobel Ειρήνης 1964 (25 Ιανουαρίου 1929 - 4 Απριλίου 1968)

Πώς χρηματοδοτείται το ασφαλιστικό σύστημα; Από εισφορές ή από φορολογία;

Το κράτος κάθε τόσο ενισχύει και κάποιο ταμείο, ανάλογα με τις ανάγκες του. Αποδεικνύεται, και συν τω χρόνω θα γίνεται ακόμη πιο καταφανής, η αποσύνδεση των συντάξεων από τις εισφορές και τα αποθεματικά συγκεκριμένου ταμείου, και η σύνδεση των συντάξεων με τη φορολογία. Θα δικαιολογείται, έτσι, όλο και λιγότερο η ύπαρξη χωριστών ταμείων για διαφόρους κλάδους ασφαλισμένων/ συνταξιούχων, αφού το κράτος θα μπορεί κατ' επιλογήν να ενισχύει το καθένα από αυτά.

Συμβαίνουν στις ΗΠΑ - συμβαίνουν και στην Ελλάδα;

Η Αμερική γνώρισε το ρατσισμό - και ακόμη δεν έχει απαλλαγεί από αυτόν. Διαβάστε αυτό το πολύ ενημερωτικό άρθρο του Economist. Στην Ευρώπη η ρατσιστική αντιμετώπιση των μεταναστών (δεν συζητάμε για τον αντισημιτισμό που είναι αρχαίο φαινόμενο) και η γκετοποίησή τους είναι σχετικά πρόσφατα φαινόμενα. Στη χώρα μας, που άρχισε να υποδέχεται μεγάλες ομάδες μεταναστών από το 1990 και μετά (μολονότι και πριν υπήρχαν, ιδίως στην Αθήνα, πολλοί άνθρωποι ξένης καταγωγής), παρατηρούνται πολλά φαινόμενα παρόμοια μ' αυτά που περιγράφονται στο άρθρο. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτά ισχύουν και σε άλλες χώρες - στην Ελλάδα όμως υπάρχουν πλέον de facto υποβαθμισμένα σχολεία, στα οποία φοιτούν κυρίως μαθητές που κατάγονται από παλλινοστούντες από την τέως Σοβιετική Ένωση (στο κέντρο της Θεσσαλονίκης) ή από την Αλβανία, στα οποία οι "γνήσιοι" Έλληνες αρνούνται να στείλουν τα παιδιά τους. Ότι η παρουσία μαθητών που δεν ξεκινούν με ευχέρεια στην ελληνική γλώσσα εμποδίζει τη διδασκαλία στα ελληνικά είναι προφανές. Είναι όμως μόνο αυτό, άραγε, που φοβόμαστε και αποφεύγουμε αυτά τα σχολεία για τα παιδιά μας;

Κρίση στα στεγαστικά δάνεια και κυβερνητική παρέμβαση

Παραπέμπω σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του περιοδικού Reason, πριν ξεκινήσουμε τη συζήτηση.

Αναβολικά και επιδόσεις

Δείτε εδώ ένα διάγραμμα που παρουσιάζει ο Economist σχετικά με τη διακύμανση των επιδόσεων στα αθλήματα των ρίψεων των γυναικών (σφαίρα, ακόντιο, δισκοβολία) μετά την εισαγωγή ελέγχων για τα αναβολικά. Χωρίς να γνωρίζω, φαντάζομαι ότι το διάγραμμα αυτό θα μπορούσε να γενικευθεί και σε πολλά άλλα αθλήματα και στους άνδρες. Σκεφθείτε τι μάχη δίνεται ανάμεσα στους παρασκευαστές αναβολικών και στους επιστήμονες που θέλουν να τα εντοπίζουν εύκολα. Αλλά φαίνεται ότι τελευταία χάνουν έδαφος όσοι χρησιμοποιούν αναβολικά (βλ. περίπτωση BALCO και την ομολογία της Marion Jones).

Γινόμαστε Ευρώπη;

Η ποσότητα των απορριμμάτων που ανακυκλώθηκαν αυξήθηκε κατά 32% σε σχέση με πέρυσι. Μακάρι να πάρουμε ακόμη πιο ζεστά την ανακύκλωση στη συνέχεια!

Οι πραγματικές διαστάσεις του veto

Η πρόσκληση προς τη γειτονική μας χώρα να ενταχθεί στο NATO αναβάλλεται, αφού η Ελληνική Κυβέρνηση δεν δίνει τη συγκατάθεσή της. Εν τούτοις, το NATO δεν αποβάλλει την Ελλλάδα από τις τάξεις του, ούτε επιτίθεται στρατιωτικά κατά της Ελλάδος. Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι "λυσσώδεις υποστηρικτές των πλαστογράφων της ιστορίας" κάνουν την πάπια. Συγκεκριμένα, σε όσα διεθνή ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης έψαξα, δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στην πρώτη σελίδα. Δείτε π.χ.: BBC News, CNN, Economist, Fox News, NY Times, Pravda, Reuters και Washington Post. Αντιθέτως υπάρχουν κάποιες αναφορές στο ότι γίνεται πρόσκληση προς την Αλβανία και την Κροατία, αλλά όχι και προς την Ουκρανία και τη Γεωργία.

Μήπως κάποιοι υπερβάλλουν για το πόσο μεγάλες είναι οι πιέσεις προς την Ελλάδα για να μαζεύουν ψήφους από τα δεξιά και τα αριστερά τους; Και μάλιστα εις βάρος των συμφερόντων των πολιτών της Ελλάδος και της γειτονικής χώρας;

Νέο "Εθνικό Σχέδιο Δράσης" κατά των ναρκωτικών

... παρουσίασε ο Υπουργός Υγείας Δ. Αβραμόπουλος. Περιλαμβάνει πρόγραμμμα 10 σημείων. Προσέξτε πόσα από αυτά είναι καθαρά γραφειοκρατικά: σύσταση εθνικού συντονιστικού οργάνου (και μάλιστα παρά τω Πρωθυπουργώ), δημιουργία ενιαίου προϋπολογισμού για τα ναρκωτικά, μετεξέλιξη του ΟΚΑΝΑ σε εθνικό κέντρο, κατοχύρωση και ανάδειξη της αποστολής του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά, αποτελεσματική επικοινωνία με τους εργοδότες και ενίσχυση ειδικών προγραμμάτων για την κοινωνική επανένταξη των πρώην χρηστών, μεταξύ των άλλων. Δηλαδή θα παρακαλεί το κράτος τους εργοδότες να προσλαμβάνουν πρώην χρήστες! (το θαυμαστικό όχι ως ένδειξη κάποιας αποδοκιμασίας για ανθρώπους που έχουν δοκιμάσει ναρκωτικά, αλλά για το ρόλο που καλείται να παίξει το κράτος)

Η αντιμετώπιση αυτή μου φαίνεται αντιφατική ως προς το ισχύον ποινικό πλαίσιο για τα ναρκωτικά. Αντιμετωπίζουμε, δηλαδή, τους χρήστες των ναρκωτικών ταυτοχρόνως ως εγκληματίες (κακώς) και προσπαθούμε να τους επανεντάξουμε στην κοινωνία, αντιμετωπίζοντάς τους, λίγο έως πολύ, ως ασθενείς (καλώς, κατά βάσιν, κατά τη γνώμη μου). Όλα αυτά τα κάνουμε με μια σειρά από γραφειοκρατικές διαδικασίες, συντονιστικά συμβούλια, κέντρα τεκμηρίωσης κ.λπ. Δεν έχουμε ξεκαθαρίσει όμως, ως κοινωνία, κάποιες βασικές παραδοχές: Ποιον βλάπτει ο χρήστης ναρκωτικών (αν μπορούμε να τυποποιήσουμε αυτή τη συμπεριφορά); Η κοινωνία χρειάζεται προστασία από τους χρήστες και, αν ναι, για ποιο λόγο; Και ποιον βλάπτει όποιος διακινεί ναρκωτικές ουσίες; Υπάρχει λόγος να προστατευθούν κάποιοι από τη διακίνηση ναρκωτικών; Αν σε κάποια από τις ερωτήσεις αυτές απαντήσουμε καταφατικά, τότε πρέπει να προχωρήσουμε και να εξετάσουμε εάν η προστασία αυτή πρέπει να γίνεται μέσω της ποινικής καταστολής.

Είχαμε ξανασυζητήσει το θέμα παλαιότερα εδώ, όταν κατατεθεί νομοσχέδιο ή ακριβής πρόταση θα μπορέσουμε να επανέλθουμε.

Nέος ηλεκτρονικός κόκκορας, αναβαθμισμένος, ακόμη καλύτερος!

Ο κόκκορας έχει αλλάξει μορφή. Οι δημιουργοί του έκαναν πολύ καλή δουλειά να τον αναβαθμίσουν. Το περιεχόμενο, όπως πάντοτε, καταπληκτικό!

Καλοί και κακοί παγκοσμίως

Η ετήσια έρευνα του BBC (διήρκεσε τρεις μήνες και ολοκληρώθηκε στο τέλος του Ιανουαρίου) κατατάσσει διάφορα κράτη σε μια σειρά, ανάλογα με την καλή ή κακή γνώμη που έχουν γι' αυτά οι ερωτώμενοι (περίπου 17.000 άνθρωποι) - για την ακρίβεια, εάν θεωρούν ότι οι υπό έρευνα χώρες επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη διεθνή πολιτική σκηνή. Θετικά βλέπουν οι ερωτώμενοι την Ιαπωνία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και, παραδόξως, τη Μεγάλη Βρετανία. Αρνητικά αντιμετωπίζουν τη Βόρειο Κορέα, το Πακιστάν, το Ιράν και το Ισραήλ. Οι αρνητικές γνώμες υπερισχύουν σαφώς των θετικών και αναφορικά με τις ΗΠΑ. Όσοι θέλουν, μπορούν να δουν την αναλυτική έκθεση των αποτελεσμάτων της έρευνας εδώ.

Συζήτηση για τραπεζικά δάνεια και ατομική ευθύνη

Ο Gary Becker σχολιάζει την αποφυγή καταλογισμού ατομικής ευθύνης στους δανειζομένους (στα στεγαστικά δάνεια των ΗΠΑ). Ο Richard Posner ξεκαθαρίζει περισσότερο κάποια σημεία του ζητήματος αυτού. Ας αποτελέσουν αυτά τα άρθρα αφορμή για να ανοίξουμε την υπεσχημένη συζήτηση ως προς το ποιος φταίει που τα νοικοκυριά είναι υπερχρεωμένα.

Ο "συμβουλευτικός χαρακτήρας" του δημοψηφίσματος

Θα επανέλθω σύντομα στο ζήτημα του δημοψηφίσματος επί ψηφισμένου νομοσχεδίου (όπως προτείνεται για το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό), για να αναφερθώ σε κάτι που λέγεται κατά κόρον τελευταία: ότι το δημοψήφισμα έχει "συμβουλευτικό" χαρακτήρα (σύμφωνα με την τοποθέτηση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του ΚΚΕ). Κάτι τέτοιο, νομικά, δεν ισχύει: εάν ένα νομοσχέδιο απορριφθεί διά δημοψηφίσματος, δεν γίνεται νόμος. Τελεία και παύλα (και να υπενθυμίσω - το δημοψήφισμα έχει ένα ερώτημα: συμφωνείτε με το νομοσχέδιο που ψηφίσθηκε στο σύνολό του, ΝΑΙ ή ΟΧΙ - ούτε τι θα θέλατε εσείς για το ασφαλιστικό, ούτε με ποια διάταξη συμφωνείτε και με ποια διαφωνείτε).

Όπως έχουμε αναφέρει, μπορεί στη συνέχεια να εισαχθεί στη Βουλή καινούργιο νομοσχέδιο, με το ίδιο ενδεχομένως περιεχόμενο, οπότε πρέπει να ξαναψηφισθεί από την πλειοψηφία των βουλευτών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το δημοψήφισμα αποκτά "συμβουλευτικό" χαρακτήρα - είναι σαν να λέμε ότι η απόρριψη, από τη Βουλή, ενός νομοσχεδίου επειδή δεν μπόρεσαν να παραστούν όλοι οι βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας κατά την ψηφοφορία είναι συμβουλευτική, επειδή την άλλη ημέρα θα μπορούν να εισαγάγουν προς ψήφιση νέο νομοσχέδιο με το ίδιο περιεχόμενο και να φροντίσουν την επόμενη φορά να είναι όλοι παρόντες. Αυτά για να ακριβολογούμε και να ξέρουμε τι ακριβώς συνέπειες θα είχε το δημοψήφισμα.

Κακοδιοίκηση στους Δήμους

Καθώς ανοίγει η συζήτηση για τον Καποδίστρια II, οι Δήμοι φαίνεται να είναι πάλι οι σημαντικότερες εστίες κακοδιοίκησης, αν κρίνουμε από τις αναφορές που υπεβλήθησαν πέρυσι στο Συνήγορο του Πολίτη. Η αποκέντρωση είναι θετική, αφ' εαυτής, αλλά συνοδεύεται στην πράξη και από μεγαλύτερη ανευθυνότητα στη χώρα μας, αλλά και από περισσότερες συναλλακτικές σχέσεις, οι οποίες αναπτύσσονται πιο εύκολα στα πλαίσια μικρών κοινωνιών (εκεί όπου αρκεί ένα σόι να αλλάξει γραμμή στις δημοτικές εκλογές, για να επανεκλεγεί ή να χάσει την εξουσία μια δημοτική παράταξη). Χρειάζεται, στη σχετική συζήτηση, ειδικά όταν γίνεται λόγος για οικονομική αυτοτέλεια των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, να εξευρεθεί τρόπος (αυτή τη στιγμή δεν έχω πρόχειρη κάποια πρόταση - θα χαιρόμουν αν οι αναγνώστες μας συνέβαλλαν με τις ιδέες τους) που να εξασφαλίζει και τη χρηστή οικονομική διοίκηση σε επίπεδο ΟΤΑ.

Είναι τόσο κακό που έχουν κέρδη οι Τράπεζες;

Η Ελευθεροτυπία αναφέρει ότι οι Τράπεζες παρουσίασαν τεράστια κέρδη κατά το 2007 και αποδίδει τα κέρδη αυτά στη μεγάλη ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και επιτοκίων δανεισμού - συνοδεύει μάλιστα την αναφορά αυτή με μια έρευνα, η οποία δείχνει ότι οι καταναλωτές, στην πλειοψηφία τους, θεωρούν ότι οι τράπεζες δρουν υστερόβουλα (μάλλον η διατύπωση είναι εσφαλμένη, καθώς είναι προφανές ένας τραπεζικός οργανισμός να σκοπεύει να βγάλει κέρδος και όχι ν' ασκήσει κοινωνική πολιτική -αναφέρεται στην συμπερίληψη στις δανειστικές συμβάσεις όρων, οι οποίοι δεν φαίνονται εξ αρχής επιζήμιοι για τους δανειζομένους, με σκοπό την εκμετάλλευση των όρων αυτών στη συνέχεια). Η εφημερίδα επισημαίνει και το εξής: ότι το 75% των δανειζομένων, που θεωρεί ότι οι όροι δανεισμού δεν είναι δίκαιοι και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών, έχουν έναν "ιδιότυπο μαζοχισμό".

Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα: κατ' αρχήν δεν είναι κακό να έχουν κέρδη οι τράπεζες. Όταν μάλιστα όλοι σήμερα μπορούν, πρακτικά, να έχουν και μετοχές των τραπεζών στο Χρηματιστήριο, η μερισματική απόδοση είναι πολύ καλύτερη από αυτήν που θα είχαν εάν τοποθετούσαν τα χρήματά τους στους λογαριασμούς ταμιευτηρίου των ίδιων των τραπεζών. Ότι οι συμβάσεις των τραπεζών είναι πραγματικά λεόντειες και επαχθείς για τους δανειζομένους είναι αναμφισβήτητο. Αν διαβάσετε ένα πρότυπο συμβάσεως για δάνειο και δείτε από τι δικαιώματα παραιτείται ο δανειζόμενος, τι εκχωρεί στην τράπεζα κ.λπ., θα φρίξετε. Από την άλλη, ένας δανειζόμενος που πληρώνει τις δόσεις του στην ώρα του δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα.

Εν πάση περιπτώσει, όποιος συμβάλλεται με τράπεζα αναλαμβάνει και τις ευθύνες του - και μην ξεχνάμε ότι, έστω και υπ' αυτούς τους όρους, πολλοί συνάνθρωποί μας μπόρεσαν ν' αγοράσουν σπίτι, πράγμα που λίγα χρόνια παλαιότερα ήταν αδιανόητο. Επειδή, όμως, ήδη παρατηρείται κάποια κάμψη στα στεγαστικά δάνεια (και στην αγορά οικίας, εν γένει), οι Τράπεζες έχουν βγει παγανιά με τις πιστωτικές κάρτες, τα καταναλωτικά δάνεια κ.λπ. Εκεί είναι που γίνεται, πλέον, το σώσε. Από τη μία ανεύθυνοι δανειζόμενοι δανείζονται χρήματα από τις τράπεζες, με υψηλότατα επιτόκια, για να πάρουν καινούργιο αυτοκίνητο ή να πάνε διακοπές (σε επόμενη ανάρτηση θ' ασχοληθούμε με το ποιος φταίει για το μεγάλο χρέος των νοικοκυριών προς τις τράπεζες). Από την άλλη, ανεύθυνοι υπάλληλοι χορηγούν όσο περισσότερα δάνεια μπορούν, συχνά αδιαφορώντας για την εξασφάλισή τους, με αποτέλεσμα πολύ μεγάλο μέρος των δανείων των τραπεζών να μένει απλήρωτο (μιλώ για τις περιπτώσεις, όπου δεν υπάρχουν διασφαλίσεις - δεν αναφέρομαι, δηλαδή, στην πλειοψηφία των στεγαστικών δανείων), ν' αυξάνονται δραματικά οι επισφάλειες και αυτό να έχει επιπτώσεις στην ψαλίδα μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων. Φοβάμαι ότι, αν συνεχισθεί αυτό το καθεστώς, θα αντιμετωπίσουμε κρίση ανάλογη με αυτή του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο επλήγη από το μεγάλο αριθμό επισφαλών δανείων. Επίσης, δεν ξέρω κατά πόσον τα κέρδη είναι πραγματικά ή προκύπτουν από λογιστικά τερτίπια (ιδίως αναφορικά με την κατάσταση των επισφαλών απαιτήσεων) προκειμένου να παραμένουν ικανοποιημένοι οι μέτοχοι των τραπεζών.

Τι θα έκανε ο Στέφανος Μάνος για την υπόθεση Siemens

Αναδημοσίευση του άρθρου, που πρωτοεμφανίσθηκε στην "Εστία".

Μόνη λύση: η σοσιαλιστική μεταρρύθμιση

Από τις αδιέξοδες συζητήσεις που διεξάγονται σε αυτήν εδώ την ιστοσελίδα, αλλά και από τα θλιβερά κατάλοιπα του άλλοτε κραταιού νεοφιλελεύθερου χώρου (κραταιού όχι σε εμφανή ιδεολογική ισχύ, αλλά σε υπόγεια συμφωνία του κυβερνητικού κατεστημένου με την άρχουσα οικονομική τάξη) βγαίνει ένα συμπέρασμα: ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μεταρρύθμισης επωφελούς για το λαό σκοντάφτει πάντα στην οργανωμένη αντίδραση των μεγαλοαστικών συμφερόντων. Η αντίδραση στη μεταρρύθμιση δικαιολογείται από μια ψευδεπίγραφη επίκληση ελευθερίας, με μια απελπισμένη προσπάθεια να αποκρυβεί από την πλειοψηφία του λαού η δυνατότητα που του παρέχει το δημοκρατικό σύστημα, αλλά και το ισχύον Σύνταγμα (άρθρο 106: "1. Για την εδραίωση της κοινωνικής ειρήνης και την προστασία του γενικού συμφέροντος το Κράτος προγραμματίζει και συντονίζει την οικονομική δραστηριότητα στη Χώρα, ... 2. Η ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ...") για μια σοσιαλιστική μεταρρύθμιση, για ένα προγραμματισμό της οικονομίας, ο οποίος να προστατεύει και να ενισχύει τα λαϊκά εισοδήματα και να μην επιτρέπει στο κεφάλαιο να καρπώνεται τους κόπους του εργαζομένου, ανταμείβοντάς τον με ψίχουλα.

Στο ασφαλιστικό ζήτημα η ανάγκη για μια τέτοια μεταρρύθμιση είναι ακόμη πιο έντονη: η αποφυγή της καταβολής εισφορών από το κεφάλαιο, η αύξηση των εισφορών που επιβάλλεται και στους μικρούς ελεύθερους επαγγελματίες (αποτέλεσμα της τεράστιας απαξίωσης και απώλειας των αποθεματικών των ταμείων στο χρηματιστήριο), έχουν οδηγήσει το σύστημα σε ένα αδιέξοδο - το οποίο μπορεί να λυθεί μόνον εάν το κράτος αναλάβει συνολικά και αποκλειστικά την καταβολή συντάξεων. Τα χρήματα που καταβάλλονται από την πλουτοκρατία στις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να ανακατευθυνθούν σε ενίσχυση του συστήματος - επιβάλλεται η απαγόρευση της ιδιωτικής ασφάλισης, για να ενισχυθεί περαιτέρω το αναδιανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα και τα κατώτερα εισοδήματα. Το κράτος θα αναλάβει όλα τα ιδιωτικά συμβόλαια ασφάλισης ζωής, καθορίζοντας με βάση τις ανάγκες του συστήματος και το εισόδημα του δικαιούχου τις αποζημιώσεις και τις συντάξεις που θα αποδίδει.

Η πραγμάτωση της κοινωνικής αλληλεγγύης γίνεται μόνο με την καθολική συμμετοχή του πληθυσμού, ανεξαρτήτως κοινωνικής και οικονομικής τάξεως - και η συμμετοχή αυτή διασφαλίζεται μόνο με την ανάλογη κρατική παρέμβαση, η οποία είναι προς την κατεύθυνση της ορθής μεταρρύθμισης, της σοσιαλιστικής. Η απώλεια ασφαλιστικών δικαιωμάτων κυρίως των κατώτερων στρωμάτων που επιχειρείται από την κυβέρνηση (αλλά και από την προηγούμενη κυβέρνηση) δεν συνιστά μεταρρύθμιση, αλλά αντίδραση - και όσοι παπάδες και να προσπαθήσουν, δεν μπορούν να την βαφτίσουν πρόοδο. Πρόοδος υπάρχει όταν η κοινωνία ενωμένη υπηρετεί κοινούς σκοπούς, τη συνολική ευημερία, η οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν το κάθε μέλος της κοινωνίας προτάσσει τις ατομικές του προτεραιότητες. Οι κοινοί αγώνες είναι αυτοί που οδηγούν σε κοινωνίες ισότητας, σε κοινωνίες όπου ο άνθρωπος δεν εκμεταλλεύεται το συνάνθρωπό του, αλλά όλοι μαζί επιδιώκουν ένα καλύτερο μέλλον. Η καθολική συμμετοχή του λαού σε τέτοιες σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις που νίκησαν την πλουτοκρατία σε όλες τις γωνίες του κόσμου, στη Βενεζουέλα, στην Κούβα, στη Βόρεια Κορέα, στη Λευκορωσία, αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.

Αυξημένη γαλλική παρουσία στο Αφγανιστάν

Η γαλλική Βουλή συζητά την ενίσχυση των γαλλικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν με 1.000 στρατιώτες. Η διαφορά ανάμεσα στο Αφγανιστάν και το Ιράκ είναι τεράστια - το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας κοινής γνώμης φαίνεται να θεωρεί ότι η εισβολή στο Αφγανιστάν και η ανατροπή του καθεστώτος των Ταλιμπάν ήταν δικαιολογημένη - φαίνεται, πάντως, ότι ο Πρόεδρος της Γαλλίας κ. Sarkozy επέλεξε να ανακοινώσει αιφνιδιαστικά την πρόθεσή του για την αποστολή αυτή, προκειμένου να φέρει και το κοινοβούλιο προ τετελεσμένων γεγονότων.

Βέλγιο - μια εικόνα του μέλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Διαβάστε αυτό το ενδιαφέρον άρθρο από τον Economist. Θέτει εξαιρετικά ερωτήματα για την κατάσταση εθνικών ομάδων στο πλαίσιο ενός ομοσπονδιακού συστήματος και ενός μεγαλύτερου, ενιαίου κράτους - συμβαίνει στο Βέλγιο, αύριο μπορεί να συμβαίνει και στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά (και παρόμοιες καταστάσεις έχει αντιμετωπίσει, με τραγικά αποτελέσματα, η Κύπρος). Το σημαντικότερο ερώτημα που θέτει είναι η αξία, αλλά και η κατάχρηση του συμβιβασμού μεταξύ των διαφόρων εθνοτικών ή θρησκευτικών ομάδων. Οι συμβιβασμοί έχουν οδηγήσει και τις συνθήκες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την πλέον πρόσφατη (ήδη από το 2001) τροποποίησή τους στη Νίκαια, σε μια κατάσταση εντελώς συγκεχυμένη, χωρίς ενιαίο σκοπό, χωρίς συνοχή, πράγμα που επιδιώχθηκε να διορθωθεί με τη Συνθήκη για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και, πλέον, με τις τροποποιήσεις της Λισσαβώνας, με αμφίβολα πάντως αποτελέσματα.

Πολλοί δέχονται ότι θα ήταν καλύτερα εάν όλοι οι πολίτες των κρατών που ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και οι αντίστοιχες κυβερνήσεις, συμπεριφέρονταν πρώτα ως Ευρωπαίοι και κατόπιν βάσει της εθνικής τους καταγωγής. Ωστόσο, οι ίδιοι άνθρωποι θέλουν να προασπίσουν τα εθνοτικά τους συμφέροντα, γιατί πιστεύουν ότι οι όποιες θυσίες και παραχωρήσεις κάνουν με σκοπό την ευρωπαϊκή ενοποίηση δεν θα βρουν ανταπόκριση από άλλους εταίρους, αλλά θα γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης. Έτσι, θεωρούν ότι αναγκάζονται να προτάσσουν τα εθνοτικά συμφέροντα των κοινών, ευρωπαϊκών συμφερόντων. Ίσως αυτό να γίνεται, σε μικρογραφία, στο Βέλγιο, γι' αυτό θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθούμε τις πολιτικές εξελίξεις εκεί.

Ο Νίκος Δήμου για το ασφαλιστικό

Άργησε, αλλά έγραψε - και έγραψε!

Ιερή ολυμπιακή φλόγα και μορφές σύγχρονου παγανισμού

Μια ανακοίνωση δημοσιογράφων για την αποσιώπηση, εκ μέρους της κρατικής τηλεόρασης, της διαμαρτυρίας κατά τη διάρκεια της "τελετής αφής της ολυμπιακής φλόγας" για την καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Θιβέτ, αποσιωπήθηκε η ίδια από τα ΜΜΕ και ήλθε στο φως από την Ελευθεροτυπία και το blog του e-rooster. Μπορεί να έχει κανείς αντιρρήσεις για τη μορφή της διαμαρτυρίας, σε κάθε περίπτωση όμως είναι απαράδεκτη η απόκρυψή της. Αλλά, αναφορικά με τη διαμαρτυρία καθ' εαυτήν, πολλοί εξανέστησαν που χρησιμοποιήθηκε η "ιερή τελετή" της αφής της "ολυμπιακής φλόγας" ως αφορμή για ακτιβισμό. Οι όποιες δικές μου αντιρρήσεις αφορούν την καταπάτηση περιουσιακών δικαιωμάτων του Δημοσίου από τον ακτιβισμό αυτό, στο βαθμό που τέτοια καταπάτηση υπήρξε. Αυτό όμως που αγγίζει τα όρια του αστείου είναι η απόδοση στην ολυμπιακή φλόγα τιμών σχεδόν θεϊκών. Μου θυμίζει το "Άγιον Φως" που έρχεται από τα Ιεροσόλυμα κάθε Πάσχα, στο οποίο (ναι, στο φως!) γίνεται υποδοχή με τιμές αρχηγού κράτους. Κατεβαίνει το φως από το αεροπλάνο στην Αθήνα και τιμητικά αγήματα κάνουν "παρουσιάστε!"! Και όταν διαβάζω ή ακούω ότι "η ολυμπιακή φλόγα θα ταξιδέψει εκεί" ή "θα παραμείνει/ θα διανυκτερεύσει (!) στην τάδε ή δείνα πόλη" κάπου αρχίζω να νομίζω ότι ξεφύγαμε. Μπορώ να δεχθώ ένα συμβολισμό, μια "ενσωμάτωση" για λόγους καθαρά συμβολικούς των αξιών και ιδεωδών που συγκροτούν, υποτίθεται, το ολυμπιακό πνεύμα - και σχετικές εκδηλώσεις, εορτασμούς των ιδανικών αυτών, ή στο κάτω-κάτω το "χαβαλέ" που προκαλείται από τη "διέλευση" της ολυμπιακής φλόγας. Αλλά η απόσταση ανάμεσα σ' αυτά και τον εξανθρωπισμό ή ακόμη και τη θεοποίηση της ολυμπιακής φλόγας είναι πολύ μεγάλη - και η ιερή αγανάκτηση για τους "βλάσφημους" που, υποτίθεται, μόλυναν την ιερή τελετή με την παρουσία τους, ξεπερνά πολλά όρια. Στους ιερούς αγανακτισμένους αφιερώνουμε το παρακάτω απόσπασμα, στο οποίο αποδίδεται η τιμωρία που πρέπει στους βλάσφημους:



(από την ταινία Monty Python's Life of Brian)

Eπιθέσεις εναντίον ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ

Ο κ. Τσίπρας δήλωσε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θ' αρχίσει να δέχεται επιθέσεις από τα ΜΜΕ και σφοδρή αντιμετώπιση. Την πραγματική αλήθεια, όμως, ως προς το ποιος δέχεται πραγματικά επιθέσεις, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Λαϊκισμός και λογοκρισία εκτός έδρας!

Έξαλλη η ελληνική κυβέρνηση με αφίσσα που αναρτήθηκε από ιδιώτες στα Σκόπια και παρουσιάζει την ελληνική σημαία με σβάστικα αντί για σταυρό - προχώρησε σε διάβημα προς το Υπουργείο Εξωτερικών της ΠΓΔΜ με αίτημα την απόσυρση (!) της αφίσσας! Αυτό, από μια χώρα που έχει κυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία προβλέπει στο άρθρο 10:

"1. Παν πρόσωπον έχει δικαίωμα εις την ελευθερίαν εκφράσεως. Το δικαίωμα τούτο περιλαμβάνει την ελευθερίαν γνώμης ως και την ελευθερίαν λήψεως ή μεταδόσεως πληροφοριών ή ιδεών, άνευ επεμβάσεως δημοσίων αρχών και ασχέτως συνόρων. ... 2. Η άσκησις των ελευθεριών τούτων, συνεπαγομένων καθήκοντα και ευθύνας, δύναται να υπαχθή εις ωρισμένας διατυπώσεις, όρους, περιορισμούς ή κυρώσεις, προβλεπομένους υπό του νόμου και αποτελούντας αναγκαία μέτρα εν δημοκρατική κοινωνία διά την εθνικήν ασφάλειαν, την εδαφικήν ακεραιότητα ή την δημόσιαν ασφάλειαν, την προάσπισιν της τάξεως και πρόληψιν του εγκλήματος, την προστασίαν της υγείας ή της ηθικής, την προστασίαν της υπολήψεως ή των δικαιωμάτων των τρίτων, την παρεμπόδισιν της κοινολογήσεως εμπιστευτικών πληροφοριών ή την διασφάλισιν του κύρους και αμεροληψίας της δικαστικής εξουσίας."

Ζητούμε, δηλαδή, από την κυβέρνηση της ΠΓΔΜ να προχωρήσει σε λογοκρισία, την οποίαν δεσμευθήκαμε να μην έχουμε στο ίδιο το έδαφός μας! Ζητούμε να καταπολεμήσουμε τον εθνικισμό όχι με ψύχραιμο διάλογο, αλλά με περιορισμό στην έκφρασή του και μάλιστα εκτός της επικράτειάς μας! Κρίμα, γιατί η ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε πολύ σωστά ότι "... το γεγονός αυτό αποδεικνύει πόσο μεγάλος λάθος κάνουν όλοι εκείνοι που επενδύουν στον εθνικισμό και τη μισαλλοδοξία ..."- και επιλέγει να αντιμετωπίσει τη μισαλλοδοξία με λάθος όπλα. Εκτός κι αν, όπως είναι πολύ πιθανόν, το Υπουργείο τα λέει της πεθεράς, για να τ' ακούει η νύφη, επιδίδει το διάβημα περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση.

Η Lidl κατασκοπεύει τους υπαλλήλους της ...

και ζητεί συγγνώμη. Η γνωστή εταιρεία discount δέχθηκε επικρίσεις από αρχές προστασίας προσωπικών δεδομένων, το υπουργείο εσωτερικών του κρατιδίου της Βάττης - Βυρτεμβέργης κ.λπ. στη Γερμανία, καθώς είχε παντού κάμερες και παρότρυνε τους μισθωτούς της να κατασκοπεύουν ο ένας τον άλλον (για πρακτικές Stasi έκανε λόγο το ρεπορτάζ). Τα προσωπικά δεδομένα στο χώρο εργασίας αποτελούν ένα ευαίσθητο ζήτημα, καθώς συγκρούονται αφ' ενός τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα του εργοδότη (μπορώ να βάζω στο χώρο μου ό,τι θέλω) και η απαίτηση των εργαζομένων για μια ζώνη ιδιωτικότητας (privacy) ακόμη και στο χώρο της εργασίας τους. Πλέον φαίνεται ότι επικρατεί η δεύτερη απαίτηση. Ωστόσο, το σημείο ισορροπίας είναι πάντοτε δύσκολο να εξευρεθεί.

H επιρροή του διαδικτύου στην πολιτική αντιπαράθεση

Η Wall Street Journal εξετάζει σε ένα άρθρο της την επιρροή του διαδικτύου στην πολιτική συζήτηση. Χαρακτηριστικά αναφέρει την επιρροή των μικρών βίντεο που προβάλλονται στο ΥouTube και εξετάζει στη συνέχεια τα blogs, αλλά και τα ομαδικά e-mails. Ο αρθρογράφος δεν καταλήγει σε τελικό συμπέρασμα, ωστόσο νομίζω ότι γενικώς θα πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι που η πολιτική συζήτηση διεξάγεται μέσω και του διαδικτύου. Εξασφαλίζει μεγαλύτερο πλουραλισμό (είναι σχετικά ανέξοδο) και δίνει κυρίως στο χρήστη του διαδικτύου τη δυνατότητα ο ίδιος να αποφασίσει για τις πηγές του και για την αξιοπιστία κάποιας είδησης. Οι οιμωγές ότι το διαδίκτυο παρασύρει και βρίθει αναληθειών μπορεί να έχουν κάποια πραγματική βάση, ωστόσο απηχούν αντιρρήσεις που είχαν εκφρασθεί ακόμη από την εποχή της διάδοσης της τυπογραφίας, κυρίως όταν κάποιοι εκκλησιαστικοί κύκλοι φοβούνταν ότι θα χάσουν το μονοπώλιο στην αλήθεια - γιατί, από τη στιγμή που θεωρούμε ότι η κακή ποιότητα των ειδήσεων ή των ανταποκρίσεων στο διαδίκτυο είναι κακό που δικαιολογεί τον έλεγχο από την Πολιτεία, νομιμοποιούμε την επέμβαση στην ίδια την έκφραση και τη διάδοση των στοχασμών των ανθρώπων. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι δεν διαπράττονται και αδικήματα από το διαδίκτυο, στα οποία περιλαμβάνονται και η εξύβριση και η συκοφαντική δυσφήμηση. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος που να διαφοροποιεί την ποινική αντιμετώπιση των αδικημάτων αυτών στο διαδίκτυο, σε σχέση με άλλες μορφές εκδήλωσής τους (λ.χ. από τηλεοράσεως). Πολύ περισσότερο, που το διαδίκτυο παρέχει στον ίδιο το θιγόμενο τη δυνατότητα να αμυνθεί, χωρίς το κόστος που θα είχε σε εποχές, κατά τις οποίες τα μέσα ήσαν περιορισμένα.

Ημέρα αλληλεγγύης στη Γαλλία

Προβλέπεται, στη Γαλλία, η ημέρα αλληλεγγύης (journée de solidarité) μια αργία κατά την οποία, αν κατάλαβα καλά, οι μισθωτοί εργάζονται χωρίς ν' αμείβονται και οι αμοιβές τους πηγαίνουν σε δράσεις υπέρ των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία. Κατά κανόνα η ημέρα αυτή συνέπιπτε με την Πεντηκοστή. Στη γαλλική Βουλή αναμενόταν να ψηφισθεί σήμερα νόμος, σύμφωνα με τον οποίο η κάθε επιχείρηση θα μπορεί να καθορίζει ή να διαπραγματεύεται με τους εργαζομένους τους όποια ημέρα θέλει ως ημέρα αλληλεγγύης. Θεσμός άγνωστος στη χώρα μας, που καθιερώθηκε από τη (συντηρητική) κυβέρνηση Rafarrin μετά τον καύσωνα του 2003, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα 15.000 θανάτους. Θα συναινούσαν άραγε τα συνδικάτα στην Ελλάδα σε μια τέτοια εκδήλωση;

Όσοι διαβάζετε ισπανικά ...

ίσως μπορέσετε να μας διαφωτίσετε σχετικά μ' αυτό το blog νεαρής Κουβανής, στο οποίο φέρεται να εμποδίζεται η πρόσβαση από το καθεστώς της Κούβας, επειδή είναι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, επικριτικό για τον Ραούλ Κάστρο. Οποιαδήποτε μετάφραση ή βοήθεια θα γίνει ασμένως δεκτή.

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για την εκπαίδευση στη Βρετανία

Διαβάστε το αυτό το άρθρο του Εconomist. Δίνει πολλές διαστάσεις στην εκπαίδευση, τις οποίες στην Ελλάδα παραγνωρίζουμε. Ιδίως, προσέξτε το ρόλο που αποδίδει στους γονείς των μαθητών, οι οποίοι συμμετέχουν ενεργά στις διαδιακασίες του σχολείου των παιδιών τους, ακόμη κι αν αυτό είναι δημόσιο. Πολύ ενδιαφέρον, σχετικώς, και αυτό το άρθρο του Τάκη Μίχα, που αναφέρεται στη Σουηδία.

Λαϊκισμός (και περισσότερος) κι από το ΠΑΣΟΚ

Ο κ. Γ. Παπανδρέου αποφάσισε να υποβάλει πρόταση μομφής κατά της κυβερνήσεως. Ο κ. Λιάπης αποκρίθηκε: "Δεν πρωταγωνιστείτε στη Βουλή, ακολουθείτε τα μικρά κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης". Ο καθένας μπορεί εύλογα να αναρωτηθεί πλέον ποια είναι τα "μικρά κόμματα" σε σχέση με το ΠΑΣΟΚ. Με την πρόταση μομφής τι επιδιώκει δηλαδή το ΠΑΣΟΚ; Να αξιοποιηθεί η ρητορική δεινότητα του ιδίου του κ. Παπανδρέου και των στελεχών του ΠΑΣΟΚ, ώστε να κατακεραυνώσουν ενώπιον του ελληνικού λαού την κυβέρνηση; Να γίνει μια δημιουργική συζήτηση, στη βάση των θεμελιωμένων και αξιόπιστων αντιπροτάσεων που έχει καταθέσει το ΠΑΣΟΚ για το ασφαλιστικό; Ή μήπως-μήπως ελπίζει να καταψηφίσει την κυβέρνηση σύσσωμη η αντιπολίτευση (το ΚΚΕ πάντοτε, όσο θυμάμαι, ψήφιζε "λευκό"), ο κ. Κουκοδήμος, ο κ. Μανώλης και ο βουλευτής-φάντασμα-έκπληξη; Το μόνο πιο απίθανο θα ήταν να κέρδιζε και το ΠΑΣΟΚ τις εκλογές που θα προκηρύσσονταν σε μια τέτοια περίπτωση.

Κρίμα. Το ασφαλιστικό είναι ένα ζήτημα που θα επηρεάσει πολλές γενεές. Ακόμη και η συζήτηση της προτάσεως για δημοψήφισμα θα έχει περισσότερο, ενδεχομένως, ουσιαστικό περιεχόμενο από τις κενές αλληλοκατηγορίες που θα συνοδεύσουν τη συζήτηση για την πρόταση μομφής. Η ευκαιρία για μια ουσιαστική συζήτηση στο ασφαλιστικό, με αφορμή το παρόν νομοσχέδιο, χάθηκε. Περιμένουμε την επόμενη - ή προσπαθούμε, ως πολίτες, να προκαλέσουμε εκ νέου τη συζήτηση εμείς.

Ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας

Το 1986 έγινε η πρώτη αναθεώρηση του ισχύοντος Συντάγματος, με ρητό στόχο τον περιορισμό των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας (που χαρακτηρίζονταν από την τότε κυβερνητική πλειοψηφία, αλλά και από την Αριστερά, "υπερεξουσίες"). Μια πολύ σημαντική τροποποίηση αφορούσε το ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία. Έτσι, ενώ πριν την αναθεώρηση του 1986 αναφερόταν ότι ο Πρόεδρος "κύρωνε" τους νόμους, μετά την αναθεώρηση απλώς τους "εκδίδει" και τους "δημοσιεύει". Και στις δύο διατυπώσεις, πριν και μετά την αναθεώρηση, προβλέπεται η δυνατότητα της αναπομπής ψηφισμένου νομοσχεδίου στη Βουλή. Η διάταξη αυτή, κατάλοιπο μάλλον της Συνταγματικής Μοναρχίας (μολονότι εμφανίζεται στις Προεδρικές - όχι Προεδρευόμενες Δημοκρατίες), δεν έχει εφαρμοσθεί στη χώρα μας μετά την Μεταπολίτευση. Παρ' όλα αυτά, κατά την αναθεώρηση του 1986 η συγκεκριμένη διάταξη είχε υποδειχθεί ως περιέχουσα τον κίνδυνο να ανατρέψει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας την απόφαση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, πράγμα που θα ήταν σε κάθε περίπτωση ασύμβατο με το χαρακτήρα του πολιτεύματος ως Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας - και για το λόγο αυτό αφαιρέθηκε η διατύπωση περί "κυρώσεως". Επαναλαμβάνω ότι η συγκεκριμένη τροποποίηση είχε υπερψηφισθεί από το ΠΑΣΟΚ (στην κοινοβουλευτική ομάδα του οποίου ανήκε τότε και ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας), το ΚΚΕ, το (τότε) ΚΚΕ εσωτερικού και είχε καταψηφισθεί από τη ΝΔ.

Έτσι, προξενεί εντύπωση που οι πολιτικές παρατάξεις που είχαν προωθήσει εκείνη τη μεταρρύθμιση προς το σκοπό ενίσχυσης της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και αποδυνάμωσης της προεδρικης εξουσίας έρχονται τώρα και ζητούν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να αναπέμψει ένα νομοσχέδιο στη Βουλή (αν γίνει κάτι τέτοιο, η Βουλή ξαναψηφίζει το Νομοσχέδιο και, αν το εγκρίνει, ο Πρόεδρος το εκδίδει και το δημοσιεύει υποχρεωτικά), υποβαθμίζοντας τη σημασία της Βουλής και ισχυριζόμενοι ότι, στο κάτω-κάτω η κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι μικρή, ενώ η λαϊκή αντίθεση δεδομένη. Είναι αυτονόητο πως (και πώς) μια τέτοια λογική είναι σε πλήρη αναντιστοιχία με τη μορφή του πολιτεύματος, ιδίως όπως καθορίσθηκε μετά την αναθεώρηση του 1986. Συνεπώς, αν ασκήσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τη δυνατότητά του αυτή, προφανώς αποκλίνει από τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί από το Σύνταγμα. Αυτό σίγουρα το ξέρουν τόσο ο ίδιος ο Πρόεδρος, όσο και οι εμπνευστές αυτής της πρότασης - και αποκλείεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να κάνει κατάχρηση αυτής της (ρητώς περιορισμένης) δυνατότητας στην προκειμένη περίπτωση.

Αφού λοιπόν όλα αυτά είναι γνωστά, προς τι η σχετική πρόταση και η "ενημέρωση" του Προέδρου της Δημοκρατίας για τις δυνατότητες που του παρέχει το Σύνταγμα (όπως το έθεσε στην τηλεόραση ο κ. Παναγιώτης Λαφαζάνης); Φοβούμαι πολύ ότι η συγκεκριμένη κίνηση γίνεται καθαρά για δημιουργία εντυπώσεων και (αντίθετα με το αίτημα για δημοψήφισμα) δεν έχει καμμία άλλη βάση.

Δημοψήφισμα για το ασφαλιστικό: άσκηση δημοκρατίας ή ανέξοδος λαϊκισμός;

Άρθρο 44 του Συντάγματος:

"2. ... Δημοψήφισμα προκηρύσσεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με διάταγμα και για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, εφόσον αυτό αποφασιστεί από τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση των δύο πέμπτων του συνόλου των βουλευτών και όπως ορίζουν ο Κανονισμός της Βουλής και ο νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. Δεν εισάγονται κατά την ίδια περίοδο της Βουλής περισσότερες από δύο προτάσεις για νομοσχέδιο ..."

Η ψηφοφορία για το "ασφαλιστικό" ή "αντι-ασφαλιστικό" νομοσχέδιο αναβλήθηκε για την Τετάρτη. Η συζήτηση όμως μετατέθηκε σε ένα άλλο ζήτημα: εάν πρέπει το νομοσχέδιο αυτό να τεθεί σε δημοψήφισμα. Παραθέτω την παραπάνω διάταξη του Συντάγματος, για να επισημάνω τα εξής: ότι δημοψήφισμα στην περίπτωση ενός νομοσχεδίου, όπως το ασφαλιστικό, γίνεται μόνο όταν αυτό έχει ψηφισθεί, δηλαδή οι ψηφοφόροι αποφασίζουν με ΝΑΙ ή ΟΧΙ για την εφαρμογή του. Δεν υπάρχουν, δηλαδή, εναλλακτικές προτάσεις ή κάτι τέτοιο στη διαδικασία του δημοψηφίσματος - εγκρίνεται ή απορρίπτεται το ψηφισθέν νομοσχέδιο. Δεν είμαι πρόχειρος να απαντήσω εάν ένα νομοσχέδιο, όπως το κατατεθέν, θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί "δημοσιονομικό", ώστε να εξαιρείται από το δημοψήφισμα - θα το ερευνήσω, αν και η αρχική αίσθησή μου είναι ότι ως "δημοσιονομικά" νομοσχέδια εννοούνται οι προϋπολογισμοί, οπότε δεν τίθεται ζήτημα εξαίρεσης για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο (παρ' ότι έχει μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές επιπτώσεις).* Επίσης, δεν γνωρίζω εάν υπάρχει ψηφισμένος νόμος για την εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 44 του Συντάγματος, δεν νομίζω να περιλαμβάνεται σχετική ρύθμιση στον εκλογικό νόμο. Στην Ελλάδα δεν έχει διεξαχθεί δημοψήφισμα για άλλα ζητήματα, πέραν του πολιτειακού (εάν θα έχουμε Βασιλέα ή όχι κι εάν θα εγκριθεί κάποιο Σύνταγμα ή συνταγματικό κείμενο που είχε ετοιμάσει η δικτατορία - 1969 και 1973). Δεν είμαι πρόχειρος για το νόμο, με τον οποίο διεξήχθη το δημοψήφισμα του 1974, με το οποίο αποφασίσθηκε ότι θα έχουμε Προεδρευομένη και όχι Βασιλευομένη Δημοκρατία.

Το ζήτημα, όμως, είναι και ουσιαστικό και έχει να κάνει με τη μορφή του Πολιτεύματός μας. Έχουμε αντιπροσωπευτική δημοκρατία, αλλά το Σύνταγμα προβλέπει και τη δυνατότητα άμεσης δημοκρατίας υπό τις προϋποθέσεις που περιέχει το άρθρο 44 (υπάρχει και πρόβλεψη για δημοψήφισμα για εθνικά θέματα). Προφανώς η αντιπολίτευση, για να συμφωνεί με τη σχετική πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ (ο ΛΑΟΣ, φυσικά, υπερθεματίζει, θέλει κι άλλα δημοψηφίσματα, για το άρθρο 16 του Συντάγματος, για το Μακεδονικό και ό,τι άλλο μπορεί να σκεφθεί κανείς) θεωρεί ότι έχει το πάνω χέρι στην κοινή γνώμη και ότι είτε θα προκαλέσει καταψήφιση του νομοσχεδίου (και ήττα της κυβέρνησης) στο δημοψήφισμα, είτε θα μπορέσει να την κατηγορήσει ότι φυγομαχεί, σε περίπτωση που δεν συναινέσει στη διενέργεια δημοψηφίσματος (υπενθυμίζω την πλειοψηφία των 3/5 των βουλευτών που απαιτείται). Η κυβέρνηση μπορεί να φοβάται ότι μια απόρριψη, μέσω δημοψηφίσματος, του (ήπιου, όπως και να το κάνουμε) νομοσχεδίου για το ασφαλιστικό θα εξοβελίσει οριστικά τις όποιες προσπάθειές της για μεταρρυθμίσεις (λέμε τώρα).

Δεν μπορεί όμως να κρίνεται η σκοπιμότητα της καταφυγής στη λαϊκή βούληση με βάση το προσδοκώμενο τελικό αποτέλεσμα. Δεν προκαλούμε, δηλαδή, δημοψηφίσματα μόνον όταν ξέρουμε ή αναμένουμε ότι θα τα κερδίσουμε. Από την άλλη, η όλη συζήτηση που έγινε στο Κοινοβούλιο είχε σχεδόν μηδαμινή αναφορά στην πραγματικότητα, καθώς για πολλά από τα κρίσιμα μεγέθη δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ούτε καν από τα ίδια τα ταμεία. Πώς θα μπορούσε να μεταφερθεί η συζήτηση αυτή σε επίπεδο εκλογικού σώματος συνολικά; (Μήπως, από την άλλη, η καταφυγή σε δημοψήφισμα θα άνοιγε περισσότερο το σχετικό διάλογο και θα αποτελούσε αφορμή για καλύτερη ενημέρωση των ψηφοφόρων γι' αυτό το κρίσιμο ζήτημα;)

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει υποχρεωτικώς να τοποθετηθούμε αρνητικά απέναντι στην προσφυγή στη λαϊκή βούληση. Ωστόσο, πολλές φορές έχει και σημασία πώς τίθεται ένα ερώτημα. Αν, επί παραδείγματι, θέταμε σε δημοψήφισμα μια δραστική περικοπή της προνομιακής μεταχείρισης που απολαμβάνουν ορισμένοι υπάλληλοι των ΔΕΚΟ (λ.χ. της ΔΕΗ, τώρα μάλιστα με τις διακοπές), η σχετική πρόταση θα ήταν πολύ περισσότερο δεκτική αν κατετίθετο μεμονωμένη. Όταν όμως τίθεται προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο το οποίο θίγει μαζί πολλές ομάδες, προνόμια, κεκτημένα κ.λπ.. το οποίο πρέπει να ψηφισθεί ή να απορριφθεί en bloc (το Σύνταγμα δεν παρέχει τη δυνατότητα ψήφισης του νομοσχεδίου κατ' άρθρο), πολλοί θα θέλουν να το καταψηφίσουν για τους λόγους που αφορούν τους ιδίους.

Προσωπικά δεν είμαι πεπεισμένος για την ανάγκη δημοψηφίσματος γι' αυτό το ζήτημα, από την άλλη όμως δεν θα θεωρούσα και κραυγαλέο αν ένα τέτοιο δημοψήφισμα προκηρυσσόταν (με την επιφύλαξη της ερμηνείας του άρθρου 44 § 2 του Συντάγματος). Άλλωστε, η ουσία της δημοκρατίας είναι ότι το εκλογικό σώμα ευθύνεται για τις αποφάσεις που λαμβάνει συνολικά. Αν οι ψηφοφόροι θεωρήσουν ότι η κατάσταση είναι καλύτερη και με περισσότερο ευοίωνες προοπτικές σήμερα, σε σχέση με αυτήν που αναμένεται να προκύψει από το ασφαλιστικό νομοσχέδιο και το απορρίψουν, θα αναλάβουν και την ευθύνη της σχετικής απόφασης, ομοίως κι αν το δεχθούν. Ωστόσο, αφ' ενός δεν θεωρώ ότι το υποβληθέν νομοσχέδιο περιέχει τόσο σημαντικές αλλαγές, ώστε να δικαιολογείται η (σπάνια, κατά το Σύνταγμα) προσφυγή στη λαϊκή βούληση, από την άλλη, όμως, δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν (ή η αδράνεια) για το ασφαλιστικό ζήτημα θα επηρεάσουν το μέλλον μας για πάρα πολλά χρόνια. Επειδή, όμως, το δημοψήφισμα θα πρέπει να γίνει υποχρεωτικά επί νομοσχεδίου, όπως αυτό θα έχει ψηφισθεί από τη Βουλή, και όχι γενικότερα "για το ασφαλιστικό", πιστεύω ότι δεν πρέπει να πάμε σε δημοψήφισμα. Θέτω το ζήτημα και σε ένα ακόμη μίνι-γκάλοπ στο ιστολόγιό μας: Θεωρείτε ότι πρέπει να διεξαχθεί δημοψήφισμα επί του κατατεθέντος (και μελλουμένου να υπερψηφισθεί) νομοσχεδίου για το ασφαλιστικό; Και, αν ναι ή όχι, γιατί;

* Σύμφωνα με τον Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Δ. Τσάτσο (Συνταγματικό Δίκαιο, έκδοση Β' - 1993, σ. 179) "δημοσιονομικά" θέματα θεωρούνται αυτά που ρυθμίζονται στο άρθρο 78 του Συντάγματος. Το άρθρο αυτό αφορά τη φορολογία. Έτσι, δεδομένου ότι οι εισφορές στο ισχύον διανεμητικό σύστημα στην πραγματικότητα αποτελούν μορφή φορολογίας, θα μπορούσε να τεθεί και ζήτημα συμβατότητας ενός δημοψηφίσματος για το ασφαλιστικό με το άρθρο 44 του Συντάγματος (δική μου άποψη αυτή, μην την αποδώσετε στον Καθ. Τσάτσο).

Πώς πάμε από ένα διανεμητικό σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα;

Ας πούμε ότι έχουμε πείσει την κοινωνία για την αναγκαιότητα ενός κεφαλαιοποιητικού συστήματος και ότι έχουμε αποφασίσει να το καθιερώσουμε. Ένα βασικό ερώτημα που τίθεται, σε μια τέτοια περίπτωση, είναι πώς θα μεταβούμε από το ένα σύστημα στο άλλο. Η απάντηση σ' αυτό το πρόβλημα εξαρτάται από κάποιες συγκεκριμένες παραμέτρους: σε τι ορίζοντα χρόνου θέλουμε να έχουμε αμιγώς κεφαλαιοποιητικό σύστημα, τι διαθέσιμους πόρους έχουμε κ.λπ.

Ξεκαθαρίζουμε ότι πρέπει οπωσδήποτε να τιμηθούν οι υποχρεώσεις που έχει το ισχύον σύστημα, δηλαδή όλοι οι συνταξιούχοι να εξακολουθήσουν να λαμβάνουν τις συντάξεις τους. Αυτό σημαίνει ότι, κατ' ανάγκην, ένα μέρος από τις εισφορές των ασφαλισμένων θα πρέπει να διατίθεται για την κάλυψη των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων των ταμείων. Συνεπώς, από τη στιγμή που αποφασίζουμε τη μετάβαση, ορίζουμε ένα (μικρό στην αρχή) ποσοστό, που θα κατατίθεται στον ατομικό λογαριασμό του κάθε ασφαλισμένου, ενώ το υπόλοιπο θα πηγαίνει στο σύστημα, όπως ισχύει. Αντίστοιχα, ο ασφαλισμένος θα προσδοκά να λάβει ένα (μικρό) μέρος της σύνταξής του (όταν συμπληρώσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις) βάσει του κεφαλαιοποιητικού συστήματος και το υπόλοιπο βάσει του ισχύοντος.

Χρόνο με το χρόνο, το ποσοστό της εισφοράς που θα κατατίθεται στους ατομικούς λογαριασμούς θα αυξάνεται, ενώ αυτό που θα διατίθεται για την κάλυψη των υποχρεώσεων του συστήματος θα μειώνεται. Οι υποχρεώσεις του (παλαιού διανεμητικού) συστήματος θα μειώνονται σταδιακά, όσο πεθαίνουν όσοι λαμβάνουν σύνταξη σύμφωνα με αυτό και, συν τω χρόνω, θα ελαχιστοποιηθούν - τότε η μετάβαση στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα είναι πλήρης.

Οι υποχρεώσεις του συστήματος που δεν θα καλύπτονται από τις εισφορές των ασφαλισμένων κατά τη μεταβατική περίοδο θα καλύπτονται από τη γενική φορολογία. Εάν βρεθεί ένας πόρος να ενισχύσει το σύστημα κατά τη μεταβατική περίοδο (βλ. πρόταση Ανδρουλάκη: Εθνικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης), η μετάβαση θα είναι ακόμη πιο ομαλή.

Το ασφαλιστικό και η σύγκρουση των γενεών με απλά λόγια

Διαβάστε αυτό το κείμενο: λέει τα πράγματα με το όνομά τους, με ωμή ειλικρίνεια. Η σύγκρουση των γενεών είναι από τα έμφυτα προβλήματα του διανεμητικού συστήματος που είχαμε επισημάνει και παλαιότερα.

Κριτική στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα

Μπορείτε να διαβάσετε εδώ μια νηφάλια και προσεγμένη κριτική του κεφαλαιοποιητικού συστήματος από τον κ. Άγγελο Στεργίου, Καθηγητή του Δικαίου της Κοινωνικής Ασφάλισης στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ. Οι δύο σημαντικότερες επισημάνσεις που περιέχονται στο άρθρο εις βάρος του κεφαλαιοποιητικού συστήματος είναι ότι α. το κεφαλαιοποιητικό σύστημα υπόκειται στους κινδύνους της παγκόσμιας κεφαλαιακής χρηματαγοράς (η οποία μπορεί να μην τα πηγαίνει καλά, με αποτέλεσμα τα αποταμιευμένα κεφάλαια να μην έχουν αποδόσεις) και β. ότι είναι προβληματική η εξασφάλιση εισφορών από ασφαλισμένους, οι οποίοι δεν ζουν σε σταθερό εργασιακό περιβάλλον. Η άλλη κριτική, ότι αν καθιερώσουμε το κεφαλαιοποιητικό σύστημα, δεν θα έχουμε πια σύστημα κοινωνικής αλληλεγγύης, είναι πιο αδύναμη: ο εργαζόμενος που στα 65 του θέλει να σταματήσει να εργάζεται ενδιαφέρεται νάχει αξιοπρεπή (ή και καλή) σύνταξη - και οι σχετικές διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις αφορούν το ύψος των παρεχομένων συντάξεων, όχι την αίσθηση ότι τα παιδιά φροντίζουν τους γονείς, οι νεώτερες γενεές τις παλαιότερες.

Και τα δύο επιχειρήματα που προβάλλονται στο άρθρο του κ. Στεργίου έχουν κάποια βάση. Ωστόσο, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ισχύουν και στο πλαίσιο του διανεμητικού συστήματος, εάν υποθέσουμε ότι περισσεύουν χρήματα από τις εισφορές, τα οποία αποτελούν αποθεματικά των ταμείων και έχουν αποδόσεις, οι οποίες θα ενισχύσουν τις δυνατότητες των ταμείων να παρέχουν συντάξεις (εάν ξεκινούμε με το δεδομένο ότι οι εισφορές δεν αρκούν για να καλύψουν τις συντάξεις, τότε παραδεχόμαστε τη χρεωκοπία του ασφαλιστικού συστήματος), και αφορούν στη χρηματοδότησή του. Επιπλεόν, και το διανεμητικό σύστημα έχει προϋποθέσεις για τη χορήγηση συντάξεως που σχετίζονται με τις εισφορές ("πόσα ένσημα" κ.λπ.) - η έλλειψη σταθερής εργασίας, η αδυναμία καταβολής ασφαλιστικών εισφορών λόγω ανεργίας (για τους μισθωτούς) ή επειδή η δουλειά δεν πάει καλά (για επιχειρηματίες και ελεύθερους επαγγελματίες) είναι πρόβλημα εξ ίσου στο κεφαλαιοποιητικό και στο διανεμητικό σύστημα. Έτσι, οι προβληματισμοί αυτοί ανάγονται περισσότερο στη συνολική λειτουργία της οικονομίας, παρά στα ειδικότερα χαρακτηριστικά του ενός ή του άλλου συστήματος.

Αυτό όμως που πρέπει να απαντηθεί είναι ποιο από τα δύο συστήματα μπορεί να αντιμετωπίσει κατά τρόπο ευνοϊκότερο για τους ασφαλισμένους τα δυσμενή ενδεχόμενα που αναφέρονται στο σχολιαζόμενο άρθρο. Η απάντηση, νομίζω, είναι προφανής: το κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι αυτό που αξιοποιεί κατά καλύτερο τρόπο τις συσσωρευμένες εισφορές, αφού εξασφαλίζει κεφαλαιακές αποδόσεις από αυτές για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (όσο ο ασφαλιστικός βίος του κάθε ασφαλισμένου). Ακόμη και ελάχιστες να είναι οι αποδόσεις αυτές, σε κάθε περίπτωση είναι προτιμότερες από την απ' ευθείας χορήγησή τους στους συνταξιούχους, χωρίς καμμία απολύτως απόδοση. Πρέπει όμως να παρατηρηθεί ότι στη σύγχρονη, παγκοσμιοποιημένη αγορά, τέτοιες τεράστιες συσσωρεύσεις κεφαλαίων έχουν πολύ μεγάλες πιθανότητες να έχουν από καλές έως πολύ καλές αποδόσεις - και αυτές τις καρπούται ο κάθε ασφαλισμένος σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα.

[Δεν πρέπει να μας διαφεύγει, εξ άλλου, ότι και τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων που λειτουργούν με το διανεμητικό σύστημα, όπως τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία, επενδύονται και στις κεφαλαιαγορές]

Ως προς την εργασιακή ανασφάλεια, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης σε ένα κεφαλαιοποητικό σύστημα καθορίζονται βάσει του συσσωρευμένου κεφαλαίου σε σχέση με την ηλικία, και όχι βάσει του αριθμού των ημερομισθίων ή των ετών ασφάλισης. Έτσι, ένας μισθωτός ή ένας ελεύθερος επαγγελματίας ή επιχειρηματίας έχει τη δυνατότητα να καταβάλλει μεγαλύτερες εισφορές σε περιόδους παχέων αγελάδων, ώστε να αναπληρώσει τυχόν ελλείψεις που οφείλονται στην ανεργία ή σε κακές οικονομικές συγκυρίες για την επιχείρησή του. Τέτοια διέξοδος δεν παρέχεται στο διανεμητικό σύστημα, καθώς όλες οι εισφορές πάνε υπέρ του συστήματος και στην απόλυτη ευχέρεια των διαχειριστών του ως προς την αξιοποίησή τους - οπωσδήποτε, δε, δεν ωφελούν ατομικά τον κάθε ασφαλισμένο.

Ο αρθρογράφος καταλήγει να παραδέχεται κάποια από τα πλεονεκτήματα του κεφαλαιοποιητικού συστήματος και να προτείνει την αντιστάθμιση του ισχύοντος διανεμητικού συστήματος με την εισαγωγή, εν μέρει, του κεφαλαιοποιητικού συστήματος στα ταμεία επικουρικής ασφάλισης (το άρθρο γράφηκε το 2002). Η τελική του πρόταση δεν διαφέρει και πάρα πολύ, στη βάση της, από την πρόταση της Φιλελεύθερης Συμμαχίας για δύο πυλώνες ασφάλισης, τον κεφαλαιοποιητικό και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα (που θα παρέχεται σε όλους, με προϋποθέσεις μόνον ηλικιακές, ανεξαρτήτως εισφορών), πρόταση για την οποία θα κάνουμε λόγο σε επόμενη ανάρτηση.

Ωστόσο, υπάρχουν δύο αρκετά σημαντικές διαφορές: η μία έχει να κάνει με την αναλογία μεταξύ της σύνταξης που θα προέρχεται από την κεφαλαιοποίηση των εισφορών και την "εθνική" (η Φιλελεύθερη Συμμαχία προτείνει το μεγαλύτερο μέρος της σύνταξης να είναι από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα) και η δεύτερη έχει να κάνει με την προέλευση της σύνταξης που δεν προέρχεται από την κεφαλαιοποίηση. Η εθνική σύνταξη πρέπει να αποσυσχετισθεί από τις εισφορές και να προέρχεται από τη γενική φορολογία.

Η ομιλία του Μίμη Ανδρουλάκη στη Βουλή για το ασφαλιστικό

(από την ιστοσελίδα του)

Ο κ. Ανδρουλάκης αναφέρθηκε σε κάποιες προτάσεις του ΠΑΣΟΚ (εν μέρει διανεμητικό, εν μέρει ανταποδοτικό σύστημα), τις οποίες δεν έχουμε διαβάσει πουθενά. Επέμεινε ιδίως στο Εθνικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης. Κάνει ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις για τα προβλήματα που μπορούν να προκύψουν εάν αποσυνδεθούν (ως ανταποδοτικότητα) οι εισφορές από τις συντάξεις. Δεν μπορώ να συσχετίσω τα όσα λέει με τα όσα έχω διαβάσει από την ιστοσελίδα του ΠΑΣΟΚ ή έχω ακούσει από τα υπόλοιπα στελέχη του. Δείτε το, πάντως, αξίζει τον κόπο (χωρίς να είναι από τις καλύτερες αγορεύσεις του).

Σύγκριση κεφαλαιοποιητικού και διανεμητικού ασφαλιστικού συστήματος

Με το ζήτημα είχαμε ασχοληθεί και τον Αύγουστο, η Φιλελεύθερη Συμμαχία, μάλιστα, είχε οργανώσει εκδήλωση για την παρουσίαση της πρότασής της στη Θεσσαλονίκη. Σ' αυτό το κείμενο είχαμε μιλήσει για τη σύγκρουση των γενεών, στην οποία αναπόφευκτα οδηγεί το σημερινό ασφαλιστικό σύστημα, ενώ σ' αυτή την ανάρτηση είχαμε παρουσιάσει κάποια από τα βασικά προτερήματα του κεφαλαιοποιητικού συστήματος.

Μια από τις λεπτομέρειες που χαρακτηρίζουν τις διαφορές μεταξύ των δύο βασικών μορφών συστημάτων είναι και ποιος, και με ποια κριτήρια, καθορίζει το ύψος των εισφορών, το ύψος των συντάξεων και την ηλικία συνταξιοδότησης. Σε ένα διανεμητικό σύστημα είναι αναπόφευκτο (και υποχρεωτικό) όλα να καθορίζονται από το κράτος. Το κράτος έχει τη γενική εποπτεία του ασφαλιστικού συστήματος και νομοθετικά ορίζει τους όρους συμμετοχής σ' αυτό. Κανείς δεν μπορεί να δώσει μεγαλύτερες ή μικρότερες εισφορές από τις καθορισμένες, κανείς δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη λήψη μεγαλύτερης ή μικρότερης σύνταξης από τη νομοθετημένη. Αν δεχθούμε ότι οι αποφάσεις του κράτους καθορίζονται από πολιτικές πιέσεις, τότε είναι προφανές ότι ιδιαίτερη μεταχείριση επιφυλάσσεται για ομάδες με προνομιούχες/ πελατειακές σχέσεις με το κράτος, χαρακτηριστικό παράδειγμα οι συνταξιούχοι της ΔΕΗ ή οι προώρως αποχωρήσαντες υπάλληλοι του ΟΤΕ (ή με ομάδες, τις οποίες η κυβερνώσα παράταξη επιθυμεί να προσεταιρθσθεί - βλ. τρίτεκνοι). Ακόμη όμως κι εάν όλοι οι ασφαλισμένοι και οι συνταξιούχοι πλήρωναν ακριβώς τις ίδιες εισφορές και λάμβαναν τις ίδιες συντάξεις, η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία θα υπέκειτο στις αντικρουόμενες πιέσεις των νεώτερων - ασφαλισμένων (που θα ζητούσαν μικρότερες εισφορές και ευκολότερη πρόσβαση στη συνταξιοδότηση) και των μεγαλύτερων στην ηλικία - συνταξιούχων (που θα ζητούσαν μεγαλύτερες συντάξεις). Οι αποφάσεις θα υπαγορεύονταν περισσότερο από τις εκάστοτε πολιτικές συγκυρίες, παρά από υπολογισμούς και την επιδίωξη διατήρησης και ανάπτυξης του συστήματος, με γνώμονα το παρόν ή, έστω, τις προσεχείς εκλογές, και οπωσδήποτε χωρίς μακροχρόνιο ορίζοντα. Για παράδειγμα, το κράτος, θέλοντας να ικανοποιήσει και τους μεν και τους δε, θα μείωνε τις εισφορές, αυξάνοντας παράλληλα τις συντάξεις, με αποτέλεσμα το αναλογιστικό έλλειμμα των ταμείων να αυξάνεται ή να μην διατηρούνται αποθεματικά, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν καλές αποδόσεις.

Έστω, όμως, ότι το κράτος κάνει ορθολογική διαχείριση. Σε τι θα συνίστατο αυτή; Στον καθορισμό του ύψους των εισφορών και των συντάξεων βάσει των δημογραφικών μεγεθών (και με πρόβλεψη για το μέλλον), ώστε το σύστημα να εξακολουθεί να διατηρείται. Δηλαδή θα υπολόγιζε εισροές και εκροές, καθώς και υποχρεώσεις: εάν έκρινε ότι η δημογραφική συγκυρία το απαιτούσε, μια ορθολογική διαχείριση του διανεμητικού συστήματος θα οδηγούσε σε αύξηση των εισφορών (που, μεσοπρόθεσμα, θα μπορούσαν να γίνουν και αβάστακτες) και μείωση των συντάξεων (που θα γινόταν εξευτελιστικές) - και φαίνεται ότι η δημογραφική κατάσταση μάλλον προς τα εκεί ωθεί. Δηλαδή, στο διανεμητικό σύστημα (υπό ορθολογική διαχείριση) ο ασφαλισμένος δεν έχει συγκεκριμένη προσδοκία για το ύψος της σύνταξης που θα λάβει, δεν θα μπορεί να ξέρει καν εάν με τη σύνταξη αυτή θα μπορεί να διατηρήσει ένα συγκεκριμένο επίπεδο ζωής, αλλά το επίπεδο ζωής του θα εξαρτάται από τη δημογραφική συγκυρία.

Στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα, αντιθέτως, ο ασφαλισμένος δεν μπορεί να αδικηθεί - ό,τι έβαλε στο σύστημα, αυτό θα πάρει. Δεν επηρεάζεται αυτό ούτε από κυβερνητικές αποφάσεις, ούτε από πολιτικές σκοπιμότητες. Ακόμη περισσότερο, δεν επηρεάζεται το ποσόν του κατατεθειμένου κεφαλαίου που αντιστοιχεί σε κάθε συνταξιούχο από δημογραφικά μεγέθη. Καθορίζεται, βάσει αναλογιστικών μελετών, ένα ελάχιστο ποσό εισφορών (που είναι υποχρεωτικό), αλλά ο κάθε ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να προσθέτει, με επιπλέον εισφορές, και μεγαλύτερα ποσά για το σχηματισμό του αποθεματικού κεφαλαίου που του αντιστοιχεί. Επίσης, αφήνεται σημαντικό περιθώριο επιλογής για το χρόνο συνταξιοδότησης (με αντίστοιχες αυξομειώσεις του ποσού της μηνιαίας σύνταξης και με δυνατότητα καταβολής εφ' άπαξ ποσού στο συνταξιοδοτούμενο). Οι εισφορές, δηλαδή, καθίστανται περιουσία του ασφαλισμένου, έστω και με τους περιορισμούς που τίθενται (και το κεφάλαιο του λογαριασμού του μπορεί να κληρονομηθεί!).

Συνέπεια αυτών των διαφορών είναι και ότι η απόδοση των εισφορών στο διανεμητικό σύστημα είναι εξ ανάγκης μικρή, γιατί αμέσως διοχετεύονται στην καταβολή συντάξεων. Αντιθέτως, στο κεφαλαιοποιητικό οι εισφορές συσσωρεύονται και τοκίζονται για όλο το διάστημα του ασφαλιστικού βίου του εργαζομένου, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις να είναι πολύ μεγαλύτερες.

Άλλη συνέπεια του χαρακτήρα των συσσωρευμένων εισφορών ως περιουσίας του ασφαλισμένου είναι ότι δεν μπορεί να επεμβαίνει το κράτος και να ασκεί επιδοματική πολιτική εις βάρος των ασφαλιστικών ταμείων και των αποθεματικών τους. Εάν η Πολιτεία κρίνει ότι μια κοινωνική ομάδα ή ένα συγκεκριμένο πρόσωπο έχει ανάγκη υποστήριξης, η υποστήριξη αυτή καλύπτεται υποχρεωτικά (εάν έχουμε κεφαλαιοποιητικό ασφαλιστικό σύστημα) από το γενικό προϋπολογισμό, όπως και θάπρεπε. Ο χαρακτήρας των κεφαλαίων που σχηματίζονται ως αποθεματικά, από τα οποία θα προέλθει η συνταξιοδότηση (και παράλληλα ο χαρακτήρας του ασφαλιστικού συστήματος) δεν αλλοιώνεται στα πλαίσια ενός κεφαλαιοποιητικού ασφαλιστικού συστήματος.

Να επισημάνω πάλι το εξής (που θα αναπτυχθεί στην ανάρτηση την αφιερωμένη στην αντιμετώπιση της κριτικής κατά του κεφαλαιοποιητικού συστήματος): η υιοθέτηση του κεφαλαιοποιητικού ασφαλιστικού συστήματος δεν σημαίνει και άρνηση του κράτους να συνδράμει τους ανθρώπους εκείνους που, για οποιονδήποτε λόγο, δεν μπορούν να ενταχθούν σ' αυτό (λ.χ. λόγω αναπηρίας). Απλώς, η συνδρομή αυτή πρέπει να επιβαρύνει το σύνολο της κοινωνίας, διά της φορολογίας, και να μην θέτει σε κίνδυνο τις μελλοντικές συντάξεις των ασφαλισμένων.